Ege Hospital / Ege Hospital - Sağlamlığınız, sağlamlığımızdır.

usaqlarda-urek-xestelikleri.jpeg

21 October 2021 KardiologiyaPediatriya0

Uşaq ürək xəstəlikləri böyük ürək xəstəliklərindən tamamilə fərqlənir. 

Tamamilə fərqli bir qrup xəstəliklərdir. 

Bunları da öz içində sinifləndirsək, əsasən “anadangəlmə ürək qüsurları” və uşaqların sonra yaşam sürəsində məruz qaldıqları infeksiyalar, dərman preparatları, ətraf mühit amilləri sonuncu “qazanılmış ürək xəstəlikləri” olaraq fərqli qruplara ayrılır. 

Bunun xaricində bir də uşaq ritm problemləri, “uşaqlarda görülən aritmiyalar” kimi xəstəliklər görülür.

Azərbaycanda hər il 1200 uşaq anadangəlmə ürək qüsuru ilə doğulur

Anadangəlmə ürək qüsurları, ümumiyyətlə, 100 canlı doğumda 1 xəstədə görülür. Ölkəmizdə də təxminən, dəqiq statistika olmasa da, təxmini olaraq bir ildə təxminən 1200-1400 arasında bir anadangəlmə ürək qüsuru olan uşaqlar doğulur. 

Amma xoşbəxtlikdən bunların hamısı ciddi müalicələrə ehtiyacı olan xəstələr deyildir. Yəni bunların təqribən 25-30 faizi, bu xəstələrin, ciddi ürək müalicələrə ehtiyacı olan xəstəlik qruplarıdır. Amma təxminən 1200-1400 arasında anadangəlmə ürək qüsuru olan xəstələr ölkəmizdə il ərzində doğulur.

Uşaqlarda ürək problemlərinin səbəbi olaraq ailə faktoru

Ürək xəstəliklərinin tək bir səbəbi yoxdur, təəssüf ki. Bu çox faktorlı səbəblər nəticəsində ürək xəstəlikləri, xüsusilə, anadangəlmə ürək qüsurları yaranır. 

Amma dəqiq bildiyimiz faktorlar da mövcuddur. Uşaqlar doğulmamışdan qabaq hansı uşaqların ürək xəstəlikləri baxımından riskli olduqlarını bilirik. 

Məsələn, əgər anada hər hansı bir ürək qüsuru varsa, zamanında olubsa, müalicə almış olsa belə, o anadan o ailədə doğulan uşaqlar anadangəlmə ürək qüsurları baxımından digər uşaqlara görə 3-4 dəfə daha riskli sayılırlar. Ona görə belə ailələrdə doğulan uşaqların ən az bir dəfə uşaq kardioloqu tərəfindən müayinəsini tövsiyə edirik.

Bundan başqa, əgər ailədə hər hansı bir anadangəlmə ürək qüsuru olan bir xəstə uşaq varsa, digər uşaqların da ürək xəstəliyi olma riski digər uşaqlardan nisbətən daha yüksək olur. 

Hamiləlik zamanı qəbul edilən dərmanlar uşaqda ürək qüsuruna səbəb ola bilər

Ananın bildiyimiz xəstəlikləri var, spesifik xəstəliklər var ki, anadan olan xəstəliklər anadangəlmə ürək qüsurları olma riskini yüksəldir. Bunlara revmatoloji xəstəliklər, ananın şəkərli diabet xəstəliyi kimi xəstəliklər buna misal göstərə bilərik. Və yaxud da ananın hamiləlik dövründə istifadə etdiyi dərman preparatları… Sadəcə vitamin preparatları belə anadangəlmə ürək qüsurlarına səbəb ola bilir.

Səbəblərini bildiyimiz üçün də bu xəstəliklərin bəzilərinin qarşısını ala bilirik. Məsəl üçün, epipsiya dərmanları, polivitamin istifadə eləyən analar – bunların hamiləliyi, ümumiyyətlə, planlaşdırılması gərəkməkdədir. 

Daimi dərman qəbul edən qadınlar hamiləliyi qabaqcadan planlaşdırmalıdır

Adətən, hamiləliyin 8-ci, 10-cu həftəsində ürəyin formalaşması böyük ölçüdə tamamlanmış olur. Və analar hamilə olduqlarını daha gec həftələrdə bilirlər və bu həftələr ərzində normalda istifadə etdiyi dərman preparatlarına davam edirlər. 

Ona görə, əgər bir ana xronik bir xəstəliyi varsa, dərman preparatları qəbul edirsə, hamiləlik öncədən planlaşdırılması lazımdır. 

Məsələn, şəkərli diabeti varsa və yaxud da epilepsiyası varsa, bunlar üçün dərman istifadə edirsə, hamilə qalmamışdan əvvəl həkimləri ilə məsləhətləşib, daha az zərərli olan dərman preparatlarına keçmək məsləhət görülür. 

Xüsusilə, vitaminlərdən, yüksək doza A vitamini tərkibli dərman preparatları, A vitaminin sintetik analoqları istifadə edən analar hamiləlik baş vermədən öncə bu dərmanların kəsilməsi məsləhət görülür.

Anadangəlmə ürək qüsuru öncədən təsbit edilərsə, hamiləlik dayandırılmalıdırmı?

Hamiləliyin sonlandırılması məsələsini biz şəxsən çox məsləhət görmürük. Ailə ilə bərabər danışıb ola biləcək risklər, uşaq doğulduqdan sonra yaşaya biləcək problemləri ailə ilə bərabər müzakirə edib, ondan sonra qərar verməyi ailəyə buraxırıq. 

Günümüzdə bu ürək anadangəlmə ürək qüsurlarının müalicəsinin effektivlik faizi gedərək artmaqdadır. Ona görə yəni bütün riskləri yarar və zərər nisbətini ailə ilə bərabər müzakirə edirik.

Anadangəlmə ürək qüsuru hamiləlik zamanı aşkar olunarsa

Tövsiyəm nə ola bilər? Bir ürək qüsuru hamiləlik dönəmində aşkarlanıbsa, hamiləlikdən sonrakı müddəti çox yaxşı bir şəkildə planlamaq lazımdır. Məsələn, bu uşaqlar bəzən doğulduğu zaman doğum salonunda və yaxud da əməliyyat salonunda bu uşaqlara bir müdaxilə etmək gərəkdir. Dərman müalicəsi başlayırıq və yaxud da birbaşa angioqrafiya laboratoriyasına alaraq bir müdaxilə edirik. Ona görə uşaq doğulduqdan sonra ən böyük rəqibimiz zaman olur. Zamana qarşı yarışaraq. Bu uşaqların belə bir ürək qüsuru olan uşaqların doğumunu uşaq kardioloqu, ürək damar cərrahı, uşaq reanimasiyası olan mərkəzlərdə həyata keçirmək çox vacibdir.

Uşaqlarda ürək xəstəliklərinin müalicəsi

Söhbətimizin əvvəlində də dediyim kimi, bu uşaqların sadəcə 25-30 faizi ciddi ürək müdaxilələrinə, ciddi müalicələrə ehtiyacı olur. Yəni digər böyük bir qismini müalicə etmədən normal təqib edib və ya dərman müalicəsi ilə bu xəstələri müalicə edə bilirik. 

Yəni çox az bir hissəsi: 25-30 faizi ciddi müdaxilələrə ehtiyacı görür və bu ciddi müdaxilə ehtiyacı olan ciddi cərrahi əməliyyat keçirilməsi gərəkən və yaxud kaster-angio edilməli olan xəstələr belə həyatlarını normal şəkildə davam edə bilirlər.

Uzm.Dr.Bəhruz Əliyev, Uşaq kardiologiyası yandal uzmanı

 


metobolizma_suretii.jpeg

13 October 2021 Dietologiya0

Metabolizma – sadə dildə desək, aldığımız enerji ilə verdiyimiz enerji arasında disbalans yaradan bir mexanizmdir.

Kilo vermək istəyən insanların metabolizmasının sürətli olması bir avantajdır, lakin bu metabolizması yavaş olan insanların kilo verə bilməyəcəyi mənasına gəlmir.

Normal bir mütəxəssisə müraciət etsəniz, balanslı bir qida proqramı yazdırsanız, üstəlik fiziki aktivliyinizi daha da artırsanız, həm metabolizmanın sürətini artırmış olarsınız, həm də istədiyiniz nəticəni əldə etmiş olarsınız.

Az-az və tez-tez qidalanma metabolizma sürətini artırır

Metabolizmanın sürətini artıran amillərdən biri də az-az, tez-tez qidalanmadır. Çünki 2-3 saat ərzində bizim qan şəkərimiz enməyə başlayır və bu zaman da metabolizmamızın da sürəti minimuma yaxınlaşır və bu metabolizmanın sürətinin minimuma yaxınlaşmasının qarşısını almaqdan ötrü gündə heç olmasa, 5-6 dəfə qidalanmaq lazımdır bu: 3 ana (əsas yemək), 2 ara və yaxud da ki, 3 ana (əsas yemək), 3 ara öyün şəklində olmalıdır.

Fiziki aktivlik də metabolizmanın sürətini artırır

Metabolizmamızın sürətini artırmaqdan ötrü fiziki aktivliyimizi də artırmaq lazımdır. İdmanı həyat tərzimizə çevirməliyik. Yaxşı olardı ki, idmanla məşğul olaq. Əgər buna imkanımız yoxdursa, onda ən azından yürüyüşlə məşğul olmalıyıq. Bu da tövsiyəmiz həftədə 3 dəfə minimum 45 dəqiqə yürüyüş etməkdir.

Metabolizma sürətini artıran qidalar

Tədqiqatlar onu göstərmişdir ki, bəzi qidaların tərkibində olan maddələr metabolizmanın sürətini artırırlar, buna yaşıl çaylar və qırmızı pul bibəri misal göstərmək olar.

Yaşıl çaydan gündə 2-3 fincan içmək tövsiyə olunur, qırmızı pul bibəri də mədə xəstəsi olan insanlar üçün əks göstərişdir.

Dr. Aygün Abdullayeva, Dietoloq

 


delta-stammi-ve-usaqlar.jpeg

21 September 2021 KoronavirusPediatriya0

İlk öncə dedilər “Uşaqları virus tutmur”. Sonra da dedilər “Tutur, zəif keçir” filan… 

Həqiqətən də, ölüm faizləri belə 1 faizin altında idi ilk başda. 

İndi bölüblər “Birinci dalğa”, “İkinci dalğa”… Dördüncü dalğanı yaşayırıq artıq. İlk dalğalardan çox az ölüm faizləri gəlirdi, həddindən artıq. Uşaqlar çox az tuturdu..

İndi “Delta variantı” çıxıb. Bu variantların sayı artacaq deyə düşünürəm. Bu pandemiya müddəti uzandıqca bu mutasiya ilə dəyişmə artır. Artır onsuz da… “Delta”sında, “etta”sında bütün o latın qrafikasında olan bütün hərflər çıxacaq. 

Bu delta ştammı… Digərləri kimi dad, qoxu filan itirmir. Ən çox şikayəti temperatur, burun axıntısı, boğaz ağrısı və mədə-bağırsaq pozuntusu. Mədə-bağırsaq pozuntusu altda qalır. Əsas odur ki, burun axıntısı, boğaz ağrısı, bir də temperatur. Və temperaturlar düşməyən temperaturlar, qızdırmalar olur həddən artıq. “Düşürə bilmirəm” – ailələr müraciət edirlər.

Delta variantı uşaqlar arasında da yayılır

Bu deltanın xüsusiyyəti çox sürətli yayılmasıdır. Həddən artıq çox sürətlə yayılır. Bir ailədə hər kəs test vermir ki… 1 nəfər verir – “Korona pozitivdir”… Heç uşaqlardan mən indiyə kimi… 

Uşaqlardan Azərbaycanda statistika niyə yoxdur? Çünki heç kimin uşağı vermir. 

Çox nadir hallarda… Görür vəziyyəti çox ağırlaşır, onda gedir testini verir – PCR testin verir, “Hə, pozitiv gəldi” və ya da “Neqativ gəldi.” Çox az. Ona görə də Azərbaycanda statistika uşaqlar haqqında deyə bilmirik.

Dünya statistikasında COVID-li uşaqların sayı

Avqustun 8-nə olan, sadəcə indi maraqlı gəldiyi üçün deyirəm, Florida ştatında… Amerikanın 51 ştatı var, məsələn, onların sadəcə 1 dənə ştatında 178 uşaq bu delta ştammına yaxalandı. 

Hə, reanimasiya girmə şansı… Bunların yatış çox az bir hissəsidir. Amma hamısında çox sürətli şəkildə qızdırması… Stasionar yatışları olub bunların içində.

Qazaxıstanda 72 uşaq eyni gündə olmuşdu. Almatada. 

Bunların içindən dördü reanimasiyaya girmişdi. 

Düzdür, uşaqlarda, indi əvvəlki kimi də deyəcəyəm sizə ki, ağır getmir. 

Kimlərdə ağır gedir? Altda yatan bir xəstəliyi varsa. Və bir də ailələr özbaşına dərman preparatları istifadə etdiyində o daha da aqressivləşdirə bilir. Belə ümumilikdə götürdükdə, həqiqətən, uşaqları delta tutur. Ağır forması keçəni də var, yüngül forması keçəni var. Çox da yayılıb, həddindən artıq.

Qızdırması olan hər uşaq korona deyil!

Son dönəmlərdə səbəbi bilinməyən qızdırmalarla çox müraciətlər olur. Hər səbəbi bilinməyən qızdırmalar korona demək deyildir. Təbii ki, biz pandemiya dönəmində yaşayırıq. Mənə bu dəqiqə müraciət gəlir. Ortalama statistika – görürəm ki, bu dönəmdə qrip olmaz, bu dönəmdə başqa xəstəlik olma şansı az olduğu üçün, qrip sezonu deyil çünki, hər gələnə, qızdırması olana mən korona kimi baxıram. Çünki pandemiya dönəmində yaşayırıq. Amma hər gələn qızdırması olan korona deyildir.

Son dönəmlərdə mədə-bağırsaq sisteminin pozuntusu ilə gəlirlər. Özü də ishallar olur. Gün içində 4-5 dəfə. Əvvəl temperaturla başlayır. Yüksək temperatur sonra ishallarla davam edir. 

Elə mənə müraciət edənlərdən danışım. Bu son 1 həftənin içərisində 5 dəfə – 5 uşaqda nəcisində rota virus pozitiv gəldi. Elə hər kəs onda korona deyil yəni, delta deyil. Rota virus…

Rota virusa qarşı peyvənd oluna bilər uşaqlar

Delta ştammı, korona mədə-bağırsaq sistemini pozurmu? Pozur. Amma hər mədə-bağırsaq pozuntusu da delta demək deyildir. Roto viruslar həddən artıq gəlir. 

Bütün dünyada var, Azərbaycanda da var. 

Rota virusunun peyvəndləri var. 2-4 cü aylarında bu peyvənd vurulur. Bu dəqiqə ödənişlidir o peyvəndlər. Dünyada, Türkiyədə də ödənişlidir, başqa yerdə də ödənişlidir. Peyvənd protokoluna daxil olunacaq, inşallah, yaxın zamanlarda. O da pulsuz olacaq. Amma hal hazırda pulludur və bütün ailələrə 2-4 aylarında, bu aylarda çox, həddən artıq çox şiddətli gedir. Ona görə rota virus peyvəndinin vurulmasını məsləhət görürəm.

Uşağın qızdırması qalxıbsa, yaşına baxırıq

Çox verilən suallardan da – “Evdə qızdırmam var. Uşağın qızdırması çıxıb.”

Birinci, uşağın yaşı çox önəmlidir. Niyə? Yenidoğulan dönəmində… Ümumiyyətlə, 3 ayın altındadırsa, bu uşağı xəstəxanada həkimin görməsi lazımdır. Yenidoğulan, məsələn, 28 gün, 1 ayın altındadırsa, mütləq qızdırması varsa, xəstəxanada yatar. 

3 ayın altında həkim görməsi lazımdır, 1 yaşın altında diqqətli olması lazımdır. Bu yaş önəmlidir.

Amma indi deyək ki, 3 ayın üstündə uşağın qızdırması var və ailədə də qızdırmalı var və bu uşağa necə yanaşmalıyam? Birincisi, həkimə müraciət eləsələr, çox gözəl olar. Amma indi son dönəmlər mənə də zənglər gəlir – “Müəyyən bir səbəblərə görə gələ bilmirik”. Evdə birinci qızdırmasalıcı preparatlarının necə istifadəsini bilmələri lazımdır. Necə gəldi istifadə olunur.

Qızdırmasalıcı preparatlardan necə istifadə edilməlidir? 

Bax, bildiyimiz beynəlxalq dərman preparatlarından “parasetamol tərkibli” var. Onun şamı var, siropu var… Ailələr bilməsi lazımdır ki, kilo başına hesablanılır, üzərində yazılan rəqəmlərlə deyildir. 5 yaşına qədər filan qədər ver, 3 yaşına qədər… Belə bir şey yoxdur. Kilo başına 5 yaşında 50 kilo da ola bilər və 5 yaşında 5 kilo da ola bilər. Məsələn, deyirəm, misal gətirirəm sadəcə olaraq. Odur ki, kilo başına. Parasetamol tərkibli 10-15 milliqram kiloqram doza, hər dəfə verəndə kilo başına. 10 kilodursa, 150 milliqram verə bilirsiniz 15-dən.

“İbuprofen tərkibli” olanlara isə 10 mq/kq. Bunların da müxtəlif formaları var, satışlarda baxa bilərlər. Mən sadəcə olaraq tərkib olaraq deyirəm. Bunlardan istifadə edə bilərlər.

Qızdırmanın həmin dəqiqə düşməsini istəmirik

37,5-ə qədər müdaxilə etmirik. Qızdırma müdafiə sistemidir, əslində. 38 və üzərinə çıxdığında artıq müdaxilə edirik, qızdırmasalıcılardan istifadə edirik. 

İlk öncə sizə, ailələrə bütün məsləhətim ilıq su ilə, ilıq deyək ki, bir tənziflə vücudunun silinməsi, qoltuq altlarının, qasıq nahiyələrin silinməsidir. Özü də yüngül tip şeylərdə daha… Çünki həmin dəqiqə salmaq istəmirəm ki, qızdırmanı aşağı. Çünki qızdırma müdafiə sistemidir. Qoy yavaş-yavaş düşsün. 

Qızdırmasalan dərmanlar yarım saat sonra təsir etməlidir

Verdiyimiz preparatların… Bax, parasetamol tərkibli bir preparatı verdiyimizdə 45 dəqiqədən sonra təsirini göstərir. “Ay doktor, verdim, düşmədi” – Belə bir şey yoxdur. Verən kimi düşməz ki. Heç düşməsini də istəmirəm. 45 dəqiqədən sonra təsir edir. 

İbuprofen tərkibli dərmanlar isə yarım saat sonra təsirə başlayırlar. Görürsünüz, bunlar dərmanı özləri elə hesablamışlar hamısı ki, “Həmin dəqiqə düşməsini də istəmirəm”. 

Hə, “Doktor, qorxuruq, birdən panik oluruq, sudurqa keçirər.” İndi, qıcolmalar kimi keçirdə bilir. Bu sadəcə 1 faizdir. Qızdırmasalıcı var satışlarda, verirsən həmin bir saniyə içərisində düşürür. Hətta 36-nın altına endirir. Elə bir qızdırmasalıcıların istifadə olunması qəti qadağandır!

Ailədə korona varsa, uşaqları necə qoruyacağıq?

Ailədə korona var. Uşaqları necə qoruyacayıq? 

Ekstradan heç bir dəyişiklik yoxdur. Yenə də maskasını taxsın, gigiyena qaydalarına diqqət etsin, əlini, ağzını tez-tez yusun, otağı havalandırsın. Yeməsinin, yatmasının düzənini pozmasın. 

Qorumaq budur. Başqa, bir ailədə əgər anada-atada pozitiv çıxıbsa, o deməkdir, uşaqlar da təmas ediblər. Ay, “Uşaqlar başqa yerə göndərim, ayırım, olsun” filan.. Xeyr! Onsuz da, təmas ediblər. Getsə, o gedəcəyi yerin ailələrini və ya oradakı yaşayanları yoluxdura bilərlər. Ona görə elə ailə içərisində qalsınlar, bol mayesini içsinlər. 

Virusdur da.. El arasında da deyirlər “Müalicə eləsən bir həftə, eləməsən 7 gün çəkir.” Qorxmağa gərək yoxdur. Qızdırma olduğunda qızdırmasalıcıları verilsin, bu dediyim də preparatlardan və dozası ilə.

Korona xəstəsi ana körpəsinə süd verə bilərmi?

Özəlliklə, süd verən analar çoxlu mesajlar yazır, ya da əlaqə saxlayırlar. Mənə bildirirlər ki, “Süd verirəm, doktor, korona keçirtmişəm. Uşağı ayırımmı süddən?” Xeyr! Əsla elə şey yoxdur. Hətta deyilir ki, südün miqdarını artırın.. Süddə qoruyuculuq var, immunoqlobulin var və bu olan immunaqlobulinlər uşağa daha da keçsin, immun sistemini aktivləşdirsin.

Hə, ana nə eləməlidir? 

Süd vermədən öncə gigiyenik qaydalar – yenə, maskasını taxacaq, əllərini yuyacaq, ağzı, ağız boşluğunu yuduqdan sonra bir də, məmə ətrafını da silsin, təmizləsin. Təmizliyinə, gigiyenik qaydalara baxaraq südünü verəcək. Südü kəsmək kimi belə bir praktika yoxdur.

Süd verən analar peyvənd vurdura bilərmi?

Bunun da araşdırması var. Araşdırılıb və süd verən analar və hamilələr peyvənd vurdura bilər. Əks göstəriş yoxdur. Sadəcə hamilələrdə ilk 3 ayı məsləhət görülmür. Hamilələrdə ilk 3 ay… Birinci trimestr deyirlər də… Ümumiyyətlə, birinci trimesterdə nəinki bu peyvəndlər məsləhət görülmür, heç bir preparatlar məsləhət görülmür. Elə bu da, peyvənd də onlardan biri olduğu üçün ikinci, üçüncü trimestrlərdə vurulur və hətta məsləhət görülür vurulması ki, özəlliklə, hamilələrdə. Çünki hamiləlikdə koronavirus daha ağır keçir. Peyvəndin vurulması da məsləhətlidir hamilələrə.

Uzman Dr. Rəşad Tağıyev, Pediatr

 


diz-agrilarinin-sebebleri.jpeg

13 September 2021 Travmatologiya-Ortopedia0

Diz oynağı aşağı ətrafın ən mürəkkəb oynaqlardan hesab olunur. Ümumiyyətlə, orqanizmin mürəkkəb hesab olunan oynaqlarındandır.

Çünki diz oynağını əmələ gətirən 3 sümük var: diz qapağı, bud sümüyü, qamış sümüyü. Hər 3 sümükdə olan xəstəliklər diz ağrılarına səbəb ola bilər.

Bu oynağı mürəkkəb edən digər bir səbəbsə, bu  oynaqda çoxlu sayda bağlar, yumuşaq toxuma komponentləri var.

Cəmiyyətdə də diz ağrılarına çox rast gəlinir. Bəzən olur ki, diz ağrıları səbəbsiz olur, xəstədə hər hansı bir travma, yıxılma, burxulma anamnezi yoxdur. Bəzən isə xəstələrdə səbəbi olan diz ağrıları olur: xəstə yıxılır, burxulur hər hansı bir travma alır.

Revmatoloji problemlər diz ağrılarına səbəb ola bilər

Əgər xəstədə səbəbsiz diz ağrıları varsa, xüsusən, bu xəstə gənc xəstədirsə və bu diz ağrılarının səbəbi hava şəraiti ilə, iqlimlə əlaqədardırsa, mütləq biz burada revmatoloji problemləri araşdırmalıyıq. 

Bəzən insanlar düşünür ki, diz ağrılarının səbəbi revmatoloji xəstəliklərdən sadəcə revmatizm ola bilər, ancaq sadəcə belə deyil. Bu xəstəliklər bir neçə xəstəliklərdən: “revmatoid artrit”, “qırmızı qurd eşənəyi” və yaxud revmatizma, başqa sistemik xəstəliklər diz ağrılarına səbəb olub. 

Belə olan hallarda biz mütləq revmatoloq və terapevt həkim ilə bir yerdə bu xəstəni müalicə edirik.

İdman travmalarına bağlı diz ağrıları

Xüsusən, gənc insanlarda keçirilmiş fiziki aktivlikdən sonra, hər hansı bir idman aktivliyindən sonra xronik və yaxud kəskin ağrılar ola bilir. Bu xəstələrdə isə ağrıların daha çox səbəbi diz oynağında xüsusi yeri olan “menisklər” dediyimiz, dizdə amartizator funksiyasını görən anatomik elementlərin zədələnməsi olur. 

Və yaxud diskdə çox önəmli funksiya daşıyan ön xaçabənzər bağ və arxa xaçabənzər bağda olan hər hansı bir qopmalar, yırtılmalar diz ağrılarına səbəb olur.

Əgər gənc insanlar, xüsusən, indi müasir həyat tərzi ilə əlaqədar insanlar idmanla çox məşğul olur və keçirilmiş idman travmalarından sonra medikamentoz müalicə ilə, dərman ilə və fizioterapiya ilə keçməyən ağrılar varsa, mütləq travmatoloqa müraciət etməlidirlər.

Diz oynağını görüntülədikdən sonra MRT və yaxud rentgenoqramdan sonra dəqiq diaqnoz qoyub menisk və yaxud bağ yaralanmalarının müalicəsini əməliyyat və ya konservativ yolla həyata keçiririk.

Diz ağrısının səbəbi olaraq “duzlaşma” xəstəliyi

50 yaşından yuxarı insanlar (50-55 yaş), bu insanlarda heç bir revmatoloji xəstəlik yoxdur ömrü boyu, heç bir travma keçirməyiblər, aydındır ki, bu insanlar 50-55 yaşdan sonra xüsusi bir idman aktivli həyat tərzi keçirmirlər, bu insanlarda “səbəbsiz ağrılar” olur. 

Bu ağrıların səbəbi isə xalq arasında “duzlaşma” dediyimiz, tibbi dildə “artroz”, “osteoartroz” və yaxud “osteartrit” xəstəliyinin əlamətləridir. 

Xüsusən yaşlı insanlarda, 50-55 yaşdan sonra insanlarda artroz xəstəliyi, klinik olaraq özünü göstərir. Bu xəstələrdə heç bir travma anamnezi və ya əlavə bir xəstəlik, revmatoloji bir xəstəlik anamnezi olmur.

“Duzlaşma”nın səbəbi və müalicəsi

Bu xəstələrdə artrozun əsas yaranma səbəbi yaşa bağlı artıq uzun illər ərzində bu oynaq həmin xəstənin yükünü daşıdığı üçün müəyyən degenerativ proseslər baş verir və qığırdaqda mikro zədələnmə olur. 

Bütün artroz olan xəstələr hamısı əməliyyat göstərişi hesab olunmur. Bu xəstələrin də konservativ müalicəsi var. Oynaqdaxili inyeksiyalar, fizioterapiya, dərman müalicəsi konservativ müalicə ilə müəyyən qədər biz irəliləyiş əldə edə bilirik. Əgər bu xəstəlik başlanğıc və orta mərhələdə artrozdursa. 

Diz oynağının protezləşdirilməsi əməliyyatları – Artroplastika

Əgər xəstədə son mərhələ artroz varsa, artıq bu xəstələrdə biz endoprotez “artoplastika” əməliyyatlarını icra eliyirik.

Bəzən insanlar da bu əməliyyatlardan qorxurlar. Bu əməliyyatlardan sonra uzun müddət yataq rejiminə ehtiyac olmur. Xəstə əməliyyatdan cəmi 1 gün sonra ayağa qaldırılır, mobilizə olur – gəzdirilir. 3-4 gün sonra xəstə evə yazılır və aktiv həyat tərzinə davam eləyə bilir. 

Bir neçə gün sarıqlar icra olunur və xəstədə heç bir qalıq əlamət qalmır.

Artroz xəstəliyi qorxulu xəstəlik deyil. Bu xəstəlik başlanğıc və orta mərhələsində əməliyyata ehtiyac qalmır, amma son mərhələ artrozda cərrahi əməliyyatla bu xəstələrin oynağı endoprotezlərlə dəyişdirilir və bu endoprotez xəstənin oynağında tama yaxın anatomik funksiyanı icra edə bilir.

Endoprotez əməliyyatından sonra ağrı olurmu?

Diz ağrılarından sonra biz protez əməliyyatı icra elədiyimizdə, xəstələrin bizə verdiyi suallar “Mənim əməliyyatdan sonra ağrım olacaqmı?” Xeyir, ağrılar qətiyyən olmur. Bütün xəstələri fizioterapiyaya göndərməyə ehtiyac olmur. Xəstələr özləri aktiv həyat tərzinə qayıda bilir. 

Endoprotezlərin ömrü nə qədərdir?

Diz artrozunda, diz ağrısında istifadə etdiyimiz endoprotezlərə əgər yaxşı baxarsaq, xəstə (xəstənin həddən artıq çəki almaması, fiziki aktivliyini məhdudlaşdırması, çox ağır işlər görməməsi) bu protezlərin təxminən 20-25 il ömrü var.

Uzman Dr. Elçin Orucov, Travmatoloq-Ortoped

 

 


varikozun_mualicesi.jpeg

6 September 2021 Damar Cərrahiyyəsi0

Varikoz xəstəliyinin müasir müalicə üsullarından danışmaq istəyirəm. Çünki internetdə də, sosial şəbəkələrdə də kifayət qədər xəstəliyin özü haqqında məlumat var.

Yaxşı, xəstəyə bu diaqnozu qoyduq bundan sonra necə müalicə edəcəyik?

Bəzən xəstə telefonla zəng edir, deyir: “Doktor mənim varikozum var, siz mənə o iynə ilə sağaldırlar e.. onu edə bilərsinizmi?” 

Deyirəm: “Bilirsiz, ən azından hər hansı müalicəni söz verən həkim bir ultrasonoqrafiya doppler müayinəsi edib, damarları dəyərləndirməlidir. Ondan sonra bu xəstəmizə daha uyğun olan müalicə üsulunu seçə biləcəyik.” 

“Hansı müalicə üsulunu seçək?” bu çox önəmli bir məsələdir və bu suala cavab vermək üçün təbii ki, xəstə müayinə olunmalıdır.

Skleroterapiya nədir?

Müayinə olundu, tutaq ki, xəstədə ən sadə müalicə üsulu olan “skleroteropiya” üsulunu uyğun bildik.

Skleroteropiya nədir? Xəstənin damarlarına xüsusi maddələr yeridilir ki, bu maddələr damar divarında iltihab yaradaraq, onların bir-birinə yapışmasına nail olunur və qan dövranı bu damarda dayandırılır. Xəstə sağalmış olur. Adətən, bu daha çox estetik venalara ait bir məsələdir.

Termal üsullar

Bundan daha sərt müalicə üsulu, “termal üsullar” deyirik – venanın daxilində yüksək temperatura nail olmaqla xəstənin damarında patoloji qan dövranını ləğv etməkdir. 

Daha geniş yayılmış 2 üsul var: “Radiotezlikli ablasiya” – radiofrekans deyilir ingilisdilli ədəbiyyatda və “Endovenoz Lazer ablasiya” üsulu. 

Endovenoz lazer ablasiya üsulu

Hər bir üsulun özünün müsbət və mənfi tərəfləri vardır. Amma illərcə, təcrübə toplandıqca biz də görürük ki, endovenoz lazer ablasiya daha üstün nəticələr əldə etməyə imkan verir. Burada müəyyən qrup venalar var ki, normalda bir üsuldan istifadə edə bilmirik, digərindən istifadə edirik. Bu səbəbdən endovenoz lazer ablasiyanı seçmək daha gözəl nəticələr verə bilir. Xəstəmizin tez sağalmasına şərait yarada bilirik.

Xüsusən də, bizim klinikada Almaniya istehsalı olan, Almaniya protokollarına uyğun olan avadanlıqlardan istifadə edirik ki, Avropada xəstəmiz gedib əgər müalicə almaq istəyərsə, eyni nəticəni alacaqdır. Bu texnologiyaları bura gətirdik, istifadə edirik.

Mikroflebektomiya üsulu

Termal üsullardan başqa “mikroflebektomiya” deyilən üsul var ki, termal üsulla bərabər və ya müstəqil olaraq istifadə olunur. Lazerlə yandırılması ehtiyac olmayan və yaxud mümkün olmayan venaları mikroflebektomiya üsulu ilə müalicə edirik və bununla da nəticə əldə etmiş oluruq.

Krossektomiya və ya “Trayanov Trendelenburq” əməliyyatı

Termal üsullardan başqa 100 ildən daha çoxdur ki, istifadə olunan “Trayanov Trendelenburq” əməliyyatı var ki, hal-hazırda “krossektomiya” deyilir ədəbiyyatda. Bir çox ölkələrdə, bizim ölkədə də istifadə olunan bir üsuldur. 

Bundan öncə izah etdiyim, məsəl üçün, Endovenoz lazer ablasiyadan, Radiotezliklə ablasiyadan fərqi odur ki, bu əməliyyat dəliklər vasitəsilə, yəni iynə dəliyi vasitəsilə yox, kəsiklə icra olunur və bu kəsiklərdən sonra xəstənin reabilitasiya məsələsi üzə çıxır. 

Az invaziv üsulların üstünlüyü

Xəstə normal cərrahi ilə 10-12 günə sağala bilir. Amma bir qədər ağır formalı yara ilə gəlmiş xəstə və yaxud varikoza bağlı trofik xorası olan bir xəstə gəlirsə, açıq kəsikdən yarasının infeksiyalaşma riski də var. Bu problemlər yaranır.

Tərəzinin gözünə bütün amilləri qoyanda yenə də az invaziv üsullara üz tutmağı daha üstün hesab edirik və bu az invaziv üsullardan bizim əlimizdə, hər halda mənim öz təcrübəmdə daha mükəmməl gördüyüm endovenoz lazer ablasiyadır ki, bundan istifadə edirik.

Varikoz müalicə olunmasa, ağırlaşmalar yarana bilər

“Bəs müalicə olunmasaq, nə olacaqdır?”

Müalicə olunmayan xəstələrdə qorxduğumuz bir neçə məqam var, narahat olduğumuz məqam var. Varikozlu venada tromb əmələ gələ bilər – “tromboflebit” yarana bilər və bəzən xəstələrdə təxirəsalınmaz əməliyyata ehtiyac yaranır. 

Bundan başqa dərinin qidalanması pozulduğuna görə ayaqda venoz trofik xoralar yarana bilər. Bunun özü də xəstələrimizi müalicəmiz başlayandan sonra daha gec müddətə sağalmasına gətirir. Bu səbəbdən də mən varikozu olan hər bir pasiyenti görəndə ona mütləq və mütləq varikozdan qurtulmağı tövsiyə edirəm.

Bir əməliyyata girəcəyiksə, damarlarımız buna hazır olmalıdır

Digər bir xəstəliyi olarsa insanın – öd daşı xəstəliyi deyək və yaxud qalxanvari vəzdə bir problemi varsa, o xəstə cərrahi müdaxiləyə girməlidirsə, bunun venaları əməliyyatdan sonrakı dövrdə bir problem yaradacaqdır. Heç kəs sığortalanmayıb gələcəkdə onda hər hansı planlı əməliyyata göstəriş yaranmayacaq. Bu səbəbdən də varikoz varsa, xəstə əməliyyat olunsa, daha düzgün olar.

Dr. Əşraf Həsənzadə, Damar cərrahı

 


keyseriyye_plus_mini_abdominoplastika.jpg

2 September 2021 Plastik cərrahiyyə0

Bizdə bu qrup xəstələr, adətən, yay mövsümündə müraciət edir. Nəyə görə? Çünki yayın və istinin təsiri ilə insanlarda göbək nahiyəsində olan bişməcələr, tərləmələr, qoxu bu insanların plastik cərrahiyəyə müraciət etməyinə səbəb olur.

2 və üzəri doğuş həyata keçirən qadınlarda və bariatrik cərrahiyyə keçirmiş xəstə qrupunda rastlaşırıq. 

Bu xəstələrə tək bir qarın gərmə əməliyyatı eləmirik. Qarın gərmə əməliyyatı ilə bərabər kombinə – liposaksiya və yaxud post-bariatrik xəstələrdə bud gərmə əməliyyatlarını da birlikdə yerinə yetiririk ki, bu da xəstələrin bədəninin formaya düşməsinə və xosbəxt və konfortlu hiss etməsinə səbəb olur.

Bədən şəkilləndirmə əməliyyatları kimlərə icra olunur?

Xüsusilə, bariatrik cərrahiyyədən sonra 45 və daha çox çəki itirən xəstələrdə qarnın ön divarında və yaxud budların iç tərəfində, dəridə sallanmalar olur ki, bu da insanların həm psixologiyasını, həm də əhvalını pozur. Bu qrup xəstələrə söylədiyimiz əməliyyatları yerinə yetiririk.

“Body Mass Index” dediyimiz bir indeks var: bədən kütlə indeksi. Bu indeksi 30-un altında olan xəstələrdə uğurlu nəticə nisbəti yüksək olur. Ona görə bu xəstələrə mütləq əgər bədən kütlə indeksi 30-dan çoxdursa, bariatrik cərrahiyyə tövsiyə edirik.

30-un altında olan xəstələrimizə isə kombinə… Məsəl üçün, kilo veribdir 40 kilo, 50 kilo… Bu xəstələrə ilk mərhələdə qarınla məməni birlikdə edib, ikinci mərhələdə qol gərmə, bud gərmə edirik. Və yaxud, “Xəstəni ən çox nə narahat edir?” – bu önəmlidir.

Bədən şəkilləndirmə əməliyyatlarında yaş faktoru

Buradakı yaş, yəni anesteziya, narkoz və əməliyyatın uzunluğu cəhətindən önəmlidir. Əgər xəstə anesteziyanı götürə biləcək vəziyyətdədirsə, əlavə xəstəlikləri burada: şəkər aiddir, şəkər diabet, təzyiq aitdir, ağciyər “XOAH”- xroniki obstruktiv ağciyər xəstəlikləri… Məsələn, bu xəstəlikləri anesteziya həkimlərimiz dəyərləndirir, onların verdiyi müddətlər daxilində biz bu əməliyyatları yerinə yetiririk.

Əməliyyatından sonra əvvəlki vəziyyətə qayıtma ehtimalı varmı?

Təbii ki. Yəni bu əməliyyat sonra biz o vücudu şəkilləndiririk. Şəkilləndirdikdən sonra xəstələrimizin mütləq və mütləq öz dietalarına diqqət etmələri lazımdır. 10 kilonun üzərində kökəlməyi xəstələrimizə məsləhət görmürük. Çünki 10 kilo və üzəri xəstələrin çəkilərinin artırması artıq yağ depolarında ekstra yağların toplanmasına səbəb olur ki, bu da əməliyyatdan sonrakı nəticələrimizin uzun müddət qalma nisbətini aşağı salır. Ona görə xəstələrimizin çox kökəlməsini əməliyyatdan sonra məsləhət görmürük.

Op.Dr.Nicat Rüstəmov, Estetik-Plastik və Rekonstruktiv cərrah

 


mede-qicqirmasi-yanmasi.jpeg

30 August 2021 Qastroenterologiya0

Qastro-ezofageal reflyuks xəstəliyi mədə möhtəviyyatının yemək borusuna gəlməsi nəticəsində əmələ gələn mədədə, yemək borusunda, döş qəfəsinin arxasında və boğazda yanma şikayətləri ilə seyr edən xəstəlikdir.

Bu reflyuks dediyimiz durum – mədə möhtəviyyatının yemək borusuna gəlməsi normalda fizioloji halda da olur insanlarda. Amma bu əgər xroniki hal alır və bəzi yemək borusunda yaralara, eroziyalara və xəstədə şikayətlərə səbəb olursa, buna “reflyuks xəstəliyi” adını veririk.

Ən çox verilən suallardan biri xəstələrin “Boğazım yanır, çox həkimlərə getmişəm, müalicələr almışam, keçmir” deyə gələn, müraciət edən xəstələr var. Bu xəstələr, adətən, qulaq-burun-boğaz həkimlərinə və ya terapevtlərə müraciət edirlər. Hər hansı patologiya aşkarlanmadıqda və ya reflyuks xəstəliyi ön diaqnozu ilə bizə yönləndirə bilirlər. Bunların altında qastro-ezofageal reflyuks xəstəliyi yata bilir ki, bunlar boğazda xroniki xəstəliklərin əmələ gəlməsinə belə səbəb ola bilir. Bəzən ağciyər xəstəliklərinin şiddətlənməsinə, boğaz xəstəliklərinin şiddətlənməsinə belə səbəb ola bilir.

Xəstəliyin diaqnozu və müalicəsi qastroenteroloq və ya terapevt tərəfindən aparıla bilər ki, müalicə sonrasında bu şikayətlər tam geriləyir.

Boğaz reflyuksu nədir?

Boğaz reflyuksu mədə içəriyinin yemək borusuna, oradan da yemək borusunda, üstündə olan sfinkter dediyimiz bir struktur vardır ki, oradan boğaza gəlir. Boğazın selikli qişası daha həssas olduğuna görə, boğaz bu mədə içəriyinə, turş içəriyə daha həssas olur və daha tez əlamətləri ortaya çıxır. Və bu xəstələrdə, adətən, mədə yanması və yemək borusunun döş qəfəsi altı yanma olmaya da bilər. Bunlar olmadan da boğazda şikayətlər ola bilər. Bu zaman “boğaz reflyuksu” – laringo-ezofageal reflyuksdan söhbət gedə bilər.

Reflyuksun diaqnostikası

Xəstələr gəldiyində “Zond udmalıyammı?” deyə bizə müraciət edirlər, “Zond udmadan müalicə ola bilmərəmmi?”

Qastro-ezofageal reflyuks xəstəliyinin diaqnozunda, adətən, anamnez aldıqda, xəstə ilə danışdıqda onun şikayətlərinə, əsasən, diaqnozu demək olar ki, qoyuruq. Amma bəzi həyəcan verici simptomlar ki var, xəstələr bu durumda mütləq endoskopik müayinə olmalıdırlar. Xəstənin əgər bu şikayətləri xroniki hal alıb və uzun illərdir bundan narahatdırlarsa, xəstələri bu narahat eləyirsə, bu xəstələr mütləq endoskopik müayinə olmalıdırlar. “Uzun il” dediyimizdə də 5 il və üstündə endoskopik müayinə mütləq şərtdir, məsləhət görürük.

Endoskopik müayinə yeni diaqnoz qoyulmuş reflyuks xəstələrində şərt deyil. Əgər bu xəstələrə öncə biz müalicəsini verib izləyirik, əgər müalicəyə cavab vermirsə, endoskopik müayinə mütləq edirik.

Reflyuksun “təbii yollarla” və dərmanla müalicəsi

“Olmaz ki, dərman istifadə eləməyim?”, “Evdə türkəçarə üsullarla müalicə eləyə bilərəmmi?” deyə soruşa bilirlər xəstələr.

Reflyuks xəstəliyinin əsas müalicəsi, “həyat tərzi, yaşam tərzi dəyişikliyi” dediyimiz, yəni istər diet, istər yaşam tərzində bəzi dəyişikliklər məsləhət görürük. Bunlar reflyuks xəstələrinin əsas müalicəsidir, yəni dərmansız əsas müalicəsidir.

Hansı yeməklərdən uzaq durmalıdırlar, necə qidalanmalıdırlar, hansı saatlarda qidalanmalıdırlar – bunları xəstələrə ətraflı olaraq biz başa salırıq. Bunlarla xəstələrin çoxu şikayətlərindən tamamən qurtulmuş olur.

Reflyuksun diaqnozunda endoskopik müayinə

Bunlardan fayda görməyən və ya kəskin şikayətlə baş vuran xəstələrdə dərman müalicəsi başlayırıq. Dərman müalicəsi reflyuks xəstəliyində bir az uzun müddət aparılması lazımdır. 

Əgər xəstələr qidalanma dəyişikliyi, həyat tərzi dəyişikliyindən fayda görmürsə və ya müalicədən fayda görmürsə və ya müraciət etdiyində kəskin əlamətlərlə müraciət edirsə, bunlara endoskopik müayinə mütləq edirik. Bir də bunlara xəstənin həyəcanverici simptomları əlavə eləmək olar. Bunlar da varsa, endoskopik müayinə eləməliyik.

Endoskopik müayinədə reflyuks xəstəliyinə səbəb olan mədə patologiyaları aşkarlana bilər. Reflyuks xəstəliyinə səbəb olan yemək borusu ilə mədə arasında girişdəki qapaqcıq deyə adlandırılan “sfinkter” strukturunun boşalması, çalışmaması ya “diafraqmatik yırtıq” kimi patologiyalar təsbit oluna bilər ki, bunların qastroenteroloq tərəfindən diaqnozu və müalicəsi aparılmalıdır.

Müalicədən sonra təkrar reflyuks ola bilərmi? 

Əgər endoskopik olaraq müəyyən olunmuş bəzi patologiya və mədə patologiyaları varsa, reflyuks xəstəliyinə səbəb ola biləcək onların müalicəsi sonrası reflyuks xəstəliyi təkrarlanmır əksər hallarda.

Amma əgər qidalanma dəyişikliyi ilə məsləhət görmüşüksə xəstəyə, bunları eləyib faydasını görüb və ya dərmana bağlı xəstələr olur, dərman müalicəsi istifadə eləməsə, xəstəliyin əlamətləri keçmir… Bu xəstələrdə, əlbəttə, həyat tərzi dəyişikliyi və dərmanla remissiyaya girir şikayətləri azalır. Bunları kəsdikdən sonra təkrarlanma ehtimalı, əlbəttə vardır.

İlk başda diaqnoz qoyduğumuzda xəstəyə daha sıx diqqət eləməyi məsləhət görürük, istər diet, istər digər dəyişikliklərə. Bunları yaxın təqib edərək qastroenteroloqun, həkimin, mütəxəssisin nəzarətində olaraq, xəstə ilə birə-bir onun qidalanmasını, həyat tərzi dəyişikliyin hamısını yaxın izləyərək bir az daha rahatlatma mərhələsinə keçə bilərik. Bu vəziyyətdə təkrarlanma ehtimalı vardır.

Reflyuksun əməliyyatla müalicəsi

“Əməliyyat olub canım qurtarsın” deyən xəstələr var. 

Reflyuks xəstəliyində əgər dərmana bağlı xəstələr varsa və ya dərman istifadəsi sonrası dərmanın yan təsirləri ortaya çıxırsa, bu xəstəliyinin endoskopik və ya əməliyyat ilə müalicəsi vardır. 

Əlbəttə, əməliyyat reflyuks xəstəliyində ən son baş vurduğumuz metodlardan biri olsa da, seçilmiş xəstələrdə əməliyyata yönləndiririk. 

Xüsusən də, gənc yaşda dərmana bağlı yaşayan xəstələr əməliyyatdan fayda görə bilirlər.

, Müasir dövrdə endoskopik bəzi minimal invaziv əməliyyatlar vardır ki, reflyuks xəstəliyində endoskopik əməliyyatlar da oluna bilir.

Reflyuks xəçəng əmələ gətirirmi?

“Xərçəng ola bilərəmmi?” deyən, bizə müraciət edən xəstələr olur. 

İstər endoskopiya sırasında, uzun müddət dərman istifadə edən xəstələrdə mədəsində poliplər əmələ gələ bilir, “Bunlar xərçəngə dönə bilirmi”, ya da “Reflyuks xəstəliyi xərçəng əmələ gətirə bilərmi?” deyə bizə müraciət edən xəstələr olur.

Reflyuks xəstəliyi yemək borusunda “ezofagit” dediyimiz “yemək borusunda eroziyalar” – yaralara səbəb ola bilir və ondan sonra da “barret ezofaqusu” dediyimiz yemək borusundakı hüceyrələrdəki dəyişikliklərə səbəb ola bilir. Barret ezofaqusu “xərçəngönü xəstəlik” adlanır ki, bunlar yaxından izləmə tələb edir. 

Qastroenteroloqun nəzarətində olmalıdır bu xəstələr. Əlbəttə, onun ağırlıq dərəcəsinə görə, mərhələsinə görə nəzarət müddətini qastroenteroloq müəyyən edir ki, gələcəkdə xərçənglə nəticələnə bilən xəstəliklərdir. 

Xüsusiyyətinə görə bəzən mədə poliplərinin də xərçəngə çevrilə bilmə ehtimalı vardır.

Uzman. Dr. Cavanşir Vahabov, Qastroenteroloq-Hepatoloq-İnvaziv Endoskopist 


qan-xestelikleri-hekimi-hematoloq.jpeg

23 August 2021 Hematologiya0

Hematologiya – qan xəstəkilərinin diaqnozu, təqibi və müalicəsi 

Ən sıx qarşılaşdığımız xəstəliklər və ya şikayətlərdən əsas olaraq qanın ümumi analizi ilə bağlı problemləri saya bilərəm. Bunlara qanın əsas 3 hüceyrə qrupunun xəstəlikləri göstərilə bilər. Qan azlığı, qanın ağ qan hüceyrəsinin miqdar olaraq azlığı və çoxluğu, trombosit dediyimiz laxtalanma hüceyrələrinin azlığı və çoxluğu kimi halların müalicə və diaqnozu ilə məşğul olur bir hematoloq.

Bundan əlavə, çox təəssüf ki, həm yaxınlarımızda, həm sosial mediada bir çox lemfomalı xəstələrlə qarşılaşırıq. Bu xəstələr bizim, ümumiyyətlə, hematologiyanın bədxassəli xəstəliklər qrupunda sayılır və əsas olaraq lemfomalar, leykozlar, multipl miyelom kimi sümük iliyi və böyrəkləri tutan bir çox hematoloji bədxassəli xəstəliklə də məşğul oluruq eyni zamanda.

Hematoloqa nə zaman ehtiyac olur?

Hematoloqa nə zaman ehtiyac olur? Kimlər hematoloqa müraciət etməlidirlər? Bu haqda bir az danışmaq istəyirəm. 

Açığı, ixtisasım olduqca “izole”, yəni bizə aid olan bir ixtisas olduğu üçün digər həkim yoldaşlarımız bu sahədə, təbii ki, köməyə, əməkdaşlığa, birlikdə çalışmağa ehtiyac duya bilirlər zaman-zaman. Bunlardan da əsas qanın ümumi analizində zaman-zaman onların qarşısına çıxan fərqli qan tabloları ilə əlaqədar həkimlər bir-biri ilə əməkdaşlıq içərisində olmalıdır. Yəni bu zaman bir hematoloq görüşünə ehtiyac duyurlar. 

Qan azlığı problemləri

Ən sıx hematoloq görüşünə, məsləhətinə ehtiyac yaranan hallardan biri bəhs etdiyim kimi, qan azlığı, qan çatışmazlıqlarıdır. 

Bunlar ümumi olaraq qadınlarda, gənc, yetişkinlik periodunda olan uşaqlarda, hamilə qadınlarda, xüsusilə, qan azlığı ciddi bir sağlamlıq problemi olaraq qarşımıza çıxmaqdadır. 

Bununla yanaşı, qan azlığı səbəbinə, təbii ki, anadangəlmə “herediter səbəblər” dediyimiz talassemiya, oraq hüceyrə anemiya xəstəlikləri də sayıla bilər. 

Talassemiya xəstəliyi

Hematoloji xəstəliklərdən, xüsusilə, talassemiya xəstəliyini vurğulamaq istəyirəm ki, ciddi bir sağlamlıq problemi olaraq qarşımıza çıxmaqdadır və bununla ən təməl mübarizə yolu evlilikdən əvvəl skrininq testləri ilə talassemiyalı uşaqların dünyaya gəlinməsinin qarşısınının alınması olmalıdır. Çox təssüf ki, bunlar bəzən nəzarətdən qaça bilir. Bəzən evlilikdən əvvəl cütlüklər buna çox meyilli olmurlar. Çox diqqət yetirmirlər və təəssüf ki, bu hal talassemiyalı uşaqların doğulması ilə nəticələnir. 

Təbii ki, bir hematoloq olaraq mən də talassemiyalı xəstələrin müalicəsi, diaqnozu və təqibi ilə məşğul oluram. Ailə üçün, ana, ata üçün və eyni zamanda xəstə olan uşağın özü üçün ciddi bir sağlamlıq problemidir. Heç də rahat, asan olmayan bir həyat onları gözləyir. 

Buna görə əslində düşünürəm ki, bu xəstələrin müalicəsini vurğulamaqdan çox bu xəstəliklərin qarşısının alınmasına çalışmaq daha doğru olacaqdır. 

Hamilələrdə qan problemləri

Bundan əlavə, hamilələrdə qanla bağlı çox problemlər görülməkdədir. İlk növbədə dəmir ehtiyacının artması ilə əlaqədar dəmir əskikliyi, dəmir çatışmazlığına bağlı anemiyalar sıx görülməkdədir. 

Eyni zamanda digər hüceyrə qrupları ilə əlaqəli problemlər də görülə bilməkdədir. Bu zaman da təbii ki, mən ginekoloq həkim yoldaşlarımızla birlikdə xəstə təqibini, onlarla ortaq əməkdaşlıq içində çalışmağı təklif edirəm hər zaman və bu şəkildə də çalışırıq. 

Eyni zamanda hamilə qadınlarda artmış dəmir ehtiyacına bağlı olaraq “dəmir çatışmazlığına bağlı anemiya” çox sıx görülməkdədir. Bununla bağlı qanın laxtalanma hüceyrəsi olan trombositlərlə bağlı olan problemlər də hamilə qadınlarda sıx görülməkdədir və belə hallarda ginekoloq həkiminin bir hematoloq ilə ortaq əməkdaşlıq içərisində işləməsi uyğundur. 

Qan azlığı xəstəlik deyil, əlamətdir

Bunu da unutmamalıyıq ki, qan azlığı bir xəstəlik deyil, bir əlamətdir, bir simptomdur. Qan azlığına əslində səbəb olan xəstəliyin araşdırılması önəmlidir. Altda yatan bir çox xəstəlik qan azlığına səbəb olur. Mən bunların çox təfərrüatına girmək istəmirəm. Amma bunu fərqində olunmasını istəyirəm ki, qan azlığı bir simtomdur, bir əlamətdir və hər qan azlğı olan şəxs dəmir preparatları və ya başqa bir preparatlar, müalicəvi preparat qəbul etməzdən əvvəl bu qan azlığının səbəbinin nə olduğu müəyyənləşdirilməlidir. 

Bunun üçün də ilk əvvəl hematoloqun təqibi altında, lazım olduqda bir hematoloq ehtiyacı gördüyü halda digər ixtisas sahibi həkimlərlə xəstənin vəziyyətini konsultasiya edərək altda yatan səbəbin, altda yatan xəstəliyin aydınlaşdırlması daha uyğun olacaqdır. 

Dəmir preparatlarının kortəbii qəbulunun fəsadları

Birbaşa dəmir preparatlarının qəbul edilməsi ya qeyri-ixtisas, hematologiyadan uzaq həkimlər tərəfindən yazılması, təəssüf ki, çox qarşılaşdığımız şüursuzca – bəlkə qonşudan eşitməklə, bəlkə, yaxınının təklifi ilə dəmir preparatlarının qəbul edilməsi heç də düzgün bir hal deyil. Çünki əsas altda yatan, bu problemə səbəb olan xəstəliyin gizlənməsinə, bəlkə də, irəliləməsinə gətirib çıxara bilər bu problem.

Uzm.Dr.Təhməz Həziyev, Hematologiya yandal uzmanı


genc-qizlarda-aybasi-agrilari-.jpeg

20 August 2021 Ginekologiya0

Əslində, qız uşaqları ilk dəfə aybaşı görməyə başlamazdan əvvəl analar bunu öncədən çox yaxşı izah etməlidirlər. Çünki bu qorxulu bir şey deyil. Uşaqları buna hazırlamaq lazımdır ki, bununla problem yaşamasınlar. 

Yəni qadınlığa ilk hazırlıq, tədricən uşaqlığın reproduktivlik xüsusiyyəti qazanması, qadının çoxalma qabiliyyəti qazanması yavaş-yavaş başlayır. Əlbəttə ki, bu yaşlarda birbaşa başlamaz, müəyyən 3-4 il ərzində yetkinləşir və 16 yaşından sonra, əsasən isə 18 yaşından sonra reproduktivlik üçün hazırlaşır, əslində, uşaqlığımız.

Prosesin əvvəlində qeyri-stabilliklər ola bilər

Bilirsiniz, yumurtalar – “over”lər (“oosit”lər) hələ ana bətnində ikən əmələ gəlir və doğulduqda təxminən 1-2 milyon ədəd yumurta qalır. Yəni 7 milyonla başlayır və ana bətnində 5-6 milyonu tələf olur. 11, 12, 13 yaşına çatanda bunlar 400 minə qədər enir. 400 min yumurtası olduqda artıq bədən deyir ki, “Mən artıq reproduktivlik üçün bu qızı hazırlamalıyam” və uşaqlıq ilə yumurtalar funksiya qazanmağa başlayır. Necə ki, klimaks başladıqda problemlər olduğu kimi, bu proses başladıqda da qeyri-stabilliklər və ağrılar ola bilər.

Aybaşı və aybaşı ağrısı necə baş verir?

Xüsusilə, ağrıya baxdığımızda, çox da elmi mövzulara girmədən sadə bir şəkildə deyim… Əslində uşaqlıq boşluğundakı qalınlaşmış endometrium təbəqəsinin tökülməsi aybaşı qanaması olaraq görülür və bu əsnada, “prostaglandin F2 alpha” dediyimiz bəzi maddələr ifraz olunur ki, bunlar da həm də ağrı və iltihaba səbəb olur və damarlar artıq nekroz olur və bu ay hamiləlik olmadığını görərək oradan endometrium tökülməyə başlayır, yəni aybaşı görür. Bu 12-13 yaşlarında başlayır və davam edir. 

İlk 1-2 il aybaşı ağrılarına çox əhəmiyyət vermirik

Bəzilərində bu ağrılar həddindən artıq çox olur. 

Əslində biz, 1-2 il buna çox da əhəmiyyət vermirik. Çünki 1-2 il ərzində bəzi qeyri-stabilliklər olur. Amma daha sonra bəzi qızlarımızda, təəssüf ki, 2 dənə ağrıkəsici içdiklərinə baxmayaraq, gündəlik həyatına təsir edəcək qədər, imtahanlarına, normal həyatlarına təsir edə biləcək qədər problemli olur. Belə vəziyyətlərdə biz, əlbəttə ki, dəstəkləyirik. 

Ancaq müntəzəm olaraq, hər aybaşı zamanı qızlarımızın əksəriyyətində müəyyən bir ağrı olur. Bu o qədər də pis bir şey deyil. Bu, yumurtlamanın stabil olduğunu, endometriumun düzgün dolduğunu və endometriumun düzgün boşaldığını göstərən parametrlərdən biridir. Əslində, ağrıların olması yumurtlamanın düzgün olduğunu göstərən parametrlərdən biridir.

Bütün aybaşı ağrılarına müdaxilə edilirmi?

Ağrıların problemli ola biləcək irəli yaşlarda fərqli səbəbləri ola bilər: adenomioz, endometrioz… 

Ancaq o gənc qızlıq, hələ təzə-təzə aybaşı görməyə başlayan qızlarda, adətən, biz bu ağrılara müdaxilə etmək məcburiyyətində qalmırıq. 

Ancaq lazım gələrsə, mütləq və mütləq bizim nəzarətimiz altında, problemin anatomik bir problem olmadığını görərək və lazım gələrsə bu ağrını azaltmaq üçün müalicələr tətbiq edirik.

Uzman Dr. Olcay Turgut, Cərrah mama ginekoloq, sonsuzluq və süni mayalanma uzmanı

 


miokard-infaktin-elametleri.jpeg

17 August 2021 Kardiologiya0

Dünyadakı ölümlərin əsas sıx səbəbi miokard infarktıdır və miokard infarktı günümüzdə çox gəncləşmişdir. 

Əvvəllər, məsələn, 45 yaş üstü və ya 40 yaş üstü xəstələrimiz risk qrupunda idisə, günümüzdə çox gəncləşib miokard infarktı və nə yazıq ki, miokard infarktı keçən xəstələrə invaziv müdaxilə olan laboratoriyalar ölkəmiz ərazisində hər şəhərdə, hər regionda olmadığı üçün, adətən, bunlar Sumqayıt və Bakı şəhərlərində mərkəzləşmişdir, rayonlarda infarkt keçirən xəstələrimiz mütləq sinəsində ağrısı olan, soyuq tərləməsi olan, gəzəndə ağrılar hiss edən və ya istirahətdə ağrılar hiss edən xəstələrimiz mütləq Təcili Tibbi Xidmət yardımından yararlanmalıdırlar və Təcili Tibbi Xidmətimiz ilkin müdaxiləni etdikdən sonra xəstəni “primer angioqrafiya” olan mərkəzə yönəltməlidir.

Ege Hospitalda İcbari Tibbi Sığorta proqramı çərçivəsində xidmət

Bir neçə aydır dövlətimiz icbari tibbi sığorta proqramı tətbiq etmişdir Azərbaycanda və bu icbari tibbi sığorta çərçivəsində Ege Hospital olaraq bizim xəstəxanamızda stent prosedurlar, balon angioplastika prosedurları və ya açıq ürək əməliyyatları, yəni ürək cərrahiyyəsi xidmətlərini xəstəmizə göstərə bilirik. Bizim Gədəbəyin ucqar kəndində və ya Qəbələnin ucqar kəndində infarkt keçirən, ürək-damar problemi yaşayan xəstələrimiz xəstəxanamıza müraciət edə bilərlər və bu xidmətlərdən icbari tibbi sığorta proqramı çərçivəsində faydalana bilərlər.

Miokard infarktının ilkin əlamətləri

Miokard infarktının ilkin əlamətləri bəzi insanlarda siqnal olaraq ortaya çıxır. Məsələn, xəstə pilləkən çıxarkən, yoxuş yuxarı çıxarkən döş sümüyünün arxasında əzici və basqı tərzində ağrılar olur və yaxud da bu mədə nahiyəsində də ola bilər. Kürəyə yayılan, sol qola yayılan, çənəyə yayılan ağrılar ola bilər və yaxud da heç bir simptom olmadan da kəskin şəkildə bu şikayətlər təzahür edə bilər.

Miokard infarktı əlamətləri gördükdə 103 xidməti çağırmalı

Sadəcə, xəstələrimiz ayıq-sayıq olmalıdırlar ki, bu şikayətlər başlayanda mütləq ən yaxın xəstəxanaya müraciət olunmalıdır və ya xəstəxanaya gedəcək vəziyyətdə deyilsə, xəstənin halı kəskin pisləşmişdirsə və ya vəziyyəti ağırlaşmışdırsa, mütləq 103 Təcili Tibbi Yardım Xidməti çağırmalıdır.

103 Təcili Tibbi Yardım Xidməti çağırıldıqdan sonra da oradakı həkim briqadası ilkin müdaxiləni, ilkin yardımı xəstəmizə edib primer invaziv mərkəzi olan xəstəxanaya yönəldir.

Uzman Dr. Aysel İslamlı, İnvaziv Kardioloq




SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!





SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!