Ege Hospital / Ege Hospital - Sağlamlığınız, sağlamlığımızdır.

agciyerlere-su-yigilmasi.jpg

19 January 2021 Torakal cərrahiyyə0

Plevra ağciyərlərin səthini örtən, döş qəfəsin iç divarını örtən, iki hissəsi olan bir təbəqədir, zardır. Bir İki qisim arasında bir boşluq yerləşir. Buna plevral boşluq deyirik. Normal şərtlərdə insanlarda bu plevral boşluqda ağciyərlərin rahat hərəkətini təmin edən bir maye olur, təxminən 20 ml maye olur bu boşluqda.

Əgər hər hansı bir şərtlər olarsa, yəni bir xəstəlik olarsa, burdakı maye artış göstərir. Buna plevral effuziya və ya plevreziya deyirik.

Mayenin yaranma səbəbi olaraq, yəni bir infeksiya, ya da başqa bir səbəb olarsa, buradakı plevral maye getdikcə arta bilər və yaxud da sorulmaq olaraq, geri sorulması pozulduqda plevral boşluqda ciddi şəkildə maye yığıla bilir.

Əsas səbəblər olaraq: ürək çatışmazlığı, pnevmoniyalar, viral, bakteriyal və yaxud da göbələk infeksiyalarına bağlı olaraq, travmalarda, xüsusən qabırğa qırıqlarında biz görürük, 

Bu səbəblərdən ağciyər xərçəngində və yaxud da başqa bir orqanların plevraya olan metastazlarında, plevral damarlar tıxandıqda hər hansı laxtayla – pulmonar emboliya deyirik, bu zaman və yaxud da ürək-damar əməliyyatlarından sonra ağırlaşma olaraq qarşımıza çıxır. 

Böyrək çatışmamazlığında, qaraciyər çatışmamazlığlarında qarşımıza plevral effuziyalar və ya plevral plevreziya dediyimiz plevral maye artışları qarşımıza çıxır.

Ağciyərlərə su yığılmasının əlamətləri

Xəstələrdə şikayət olaraq: təngəfəslik, nəfəs alarkən batma hissi, kürək ağrısı və ya sinə ağrısı, düz yata bilməmə şikayəti, boğulma şikayəti, döş qəfəsinin yan tərəfində yanma şəklində ağrılar, şikayətlər olur.

Ağciyərlərə su yığılmasının diaqnostikası

Diaqnostikasında öncəliklə xəstədən tibbi bir hekayə dinlənilir. Xəstənin anamnezi toplanılır və bir neçə metoda başvurulur.

Bunlar rentgen, ultrasəs müayinə, döş qəfəsinin kompyuter tomoqrafiyası şəklində diaqnostik metodlar, radioloji metodlardır ki, bunları istifadə edərək biz plevral mayenin həcmi, harada yerləşdiyi, sərbəstmi, ya da hər hansı bir boşluqda, qapalı bir yerdə və ya lokal olaraq, yeri olaraq harada yerləşdiyi tam olaraq müəyyən olunur.

Ağciyərlərə su yığılmasının müalicəsi necə aparılır?

Xəstəyə bir neçə prosedura icra oluna bilir yəni göstərişdən asılı olaraq.

Torasentez – iynə vasitəsilə yerli keyitmə olunaraq qabırğa arasından girilərək həmin plevral mayedən örnək alınması prosesidir. Bir nümunə alınır və analizə göndərilir və ona görə xəstənin müalicəsi müəyyənləşdirilir.

Drenaj dediyimiz metodda qabırğa arasından bir drenaj kateter və boru yerləşdirilir və oradan maye həm boşaldılır, xəstənin şikayətləri geriləyir və bir nümunə, örnək də alınır ki, xəstənin hansı səbəbdən mayesi yığılıbsa, ona uyğun müalicəsi başlanılsın.

Əgər xəstədə bir bakteriyal infeksiya düşünülürsə, təbii ki, antibiotik müalicəsi başlanılır.

Vərəm şübhəsi varsa və ya vərəm alınan nümunə də təsdiqlənirsə, protokola uyğun vərəm müalicəsi alır. 

Xəstədə hər hansı bir onkoloji proses, xərçənglə əlaqəli bir düşüncə varsa, şübhə varsa və ya təsdiq olunubsa, buna uyğun da xəstə medikal onkoloqun və cərrahın bərabər olaraq konsultasiyası ilə uyğun müalicəsini alır.

Xəstələrdə bəzən plevral mayelər, xüsusən də xərçəng xəstələrində təkrarlaya bilir. 

Bu zaman plevradez deyilən bir proseduradan istifadə edirik. Yəni xəstənin qabırğa arasından yerləşdirilmiş kateteri və yaxud drenaj borusu vasitəsi ilə içəriyə xüsusi maddələr verilir ki, bu “talk”dır, adətən biz daha çox buna üstünlük veririk. 

“Talk” xüsusi bir tozdur, plevral boşluğa yeridilir və bunun vasitəsi ilə bir süni iltihab yaranır orada və plevral yarpaqlar, plevra təbəqələri ağciyər səthini örtən və döş qəfəsinin iç tərəfini örtən təbəqələr bir-birinə yapışaraq potensiyal boşluq aradan qaldırılır və xəstənin bir daha ağciyərində olan maye təkrarlanmamış olur.

Bundan başqa əgər bizim torasentes və ya drenaj vasitəsi ilə aldığımız nümunələrdə hər hansı bir nəticə yoxdursa, diaqnostik olaraq yetərli deyilsə, onda biz qapalı metoda baş vururuq. Bu, videotorokoskopiya prosedurasıdır.

Burada biz bir neçə 1-2 sm nöqtələrdən kəsiklər vasitəsi ilə kameranın köməyi ilə plevral boşluğa giririk və oradan, plevradan çoxsaylı biopsiyalar alıb onu xüsusi analizə, patohistoloji müayinəyə göndəririk və gələn nəticəyə görə xəstə müalicəsini alır.

Uzman Dr. Nurlan Əlizadə, Torakal cərrah


usaqsalma-hamilelikde-dusukler.jpg

15 January 2021 Ginekologiya0

Hamiləliyin öz başına 20 həftəyə qədər açılışla başa çatmasına düşük deyilir. Yəni hamiləlik inkişaf etmir, hamiləlik pozulur və düşük baş verir. 

Bunlar adətən nədən olur, səbəbləri nədir? 

Səbəbləri müxtəlifdir. Mütləq olaraq demək ki, bu səbəbdən baş verir, bu heç də düzgün deyil. 

Ümumiyyətlə, alimlər nəyə görə 20-21 həftə götürürlər? Çünki o vaxta qədər dölün çəkisi 500 qramdan artıq olmur. Tədqiqat aparıb görüblər ki, 500 qramdan kiçik uşaqlar yaşamaq qabiliyyətinə malik deyillər. Ona görə 20 həftəyə qədər olan açılışları düşük adlandırırlar və klasifikasiya belə gedir. 500 qramdan kiçik uşaqlar yaşamaq qabiliyyətində deyillər, ona görə bunlar erkən doğuş yox, məxsusi olaraq düşük adlandırılır.

 

Tək-tək və təkrari düşüklər

Düşüklər özləri həm sporadik, yəni tək-tək olan düşüklər (ümumiyyətlə, 5 hamiləlikdən biri pozulur statistikaya görə), həm də adəti düşüklər olurlar. Əgər qadında 2 düşük baş veribsə, onda 3-cü düşüyün əmələ gəlmə ehtimalı 40%-dən yüksəkdir. 

Ona görə tək-tək baş verən sporadik düşüklər, adətən, uşağın özündə xromosom çatışmazlığı ilə əlaqədardır. 

Lakin təkrari düşüklər isə anada olan xəstəliklə əlaqədar olur. Burada mütləq həkimə müraciət edilməlidir, müəyyən olunmalıdır ki, anada hansı xəstəlik var ki, bu adəti düşüyə gətirib çıxarır. Adəti düşüyün qabağı mütləq alınmalıdır. Ona görə ki, 2-dən artıq, 3 düşüyü olan qadının gələcəkdə uşaq salma ehtimalı dəfələrlə artır. 

 

Uşaqsalmanın səbəbləri 

Ümumiyyətlə, insan bədənində bütün toxumaların hamısı sağlam deyil. Normal bədəndə toxumaların 10% patologiyalıdır. Ona görə spermanın da  10%-i patologiyalıdır, qadın orqanizmində olan, falekulun içində olan  yumurtalarının da 10%-i xəstədir. 

Əgər bu xəstə hüceyrələr görüşərsə, əlbəttə, uşağın yaşamaq qabiliyyəti olmur.  Ona görə düşüklər normal kimi götürülə bilir. Sporadik düşüklər. Yəni bu uşaq xəstə doğulacaqdır. Təbii seçmə nəticəsində inkişafdan qalıb və  bədən onu qovur ki, gələcəkdə xəstə uşaq doğulmasın. 

6-8 həftəyə qədər olan düşüklərin 80%-i gen patalogiyasıdır. Lakin elə gen patalogiyaları var ki, uşaq sağlam qalır. Məsələn, Daun sindromu düşük vermir. Amma Edvard sindromu düşük verir. Patologiyanın hansı xromosomdan olmağından asılı olaraq düşüklər ola bilər, yaxud da ki, xəstə uşaq doğula bilər. 

Bunun üçün də xəstələr mütləq yoxlanmalıdır. Bəzi analizlər, qan testləri verməlidir. Bunlara müxtəlif testlər aiddir, hansı ki, həkimə müraciət etdikdə, həkim pasiyentlərə məsləhət görür ki, gələcəkdə xəstə uşaqların doğulma faizi aşağı olsun.

Ona görə alimlər belə hesab edirlər ki, açılışların müxtəlif səbəbləri var. 

Bunlardan birincisi xromosom və gen xəstəlikləridir. Yəni adətən 6-8 həftəyə qədər olan düşüklərin 80%-i xromosom və genlərdə olan patologiya nəticəsində baş verir. 

İkinci səbəb, anatomik pozğunluq- ananın uşaqlığının iki buynuzlu olması, hipoplaziyası, yəni inkişafdan qalması hamiləliyin başa çatdırılmasına imkan vermir və ona görə düşük olur.

Üçüncü səbəb, müxtəlif infeksion xəstəliklər, ananın yüksək temperaturu, intaksikasiyası düşüklərə gətirib çıxara bilir.

Başqa səbəblərdən biri ananın hormonal pozğunluğudur. Adətən, progesteron hormonunun  çatışmazlığı düşüklərə səbəb olur.

Bundan başqa anada olan xroniki xəstəliklər düşüklərə gətirib çıxarda bilər. Bunlar hansılardır? Şəkərli diabet, tireodda olan problemlər, həm hipotireoz, həm də hipertireoz, əlbəttə ki, müalicə olunmamış. Müxtəlif qan laxtalandırıcı problemləri varsa, bunlar düşüklərə səbəb ola bilər. 

Səbəblərdən biri də ananın əvvəllər abort olunması və yaxud da ki, uşaqlığın daxili qatının qaşınması da düşüklərə səbəb ola bilir. 

Autoimmun xəstəliklər, ana ilə uşaq arasında rezus-konflikt və ağır travmalar düşüyə səbəb ola bilər.

Alimlər belə hesab edirlər ki, ilkin dövrdə olan düşüklərin əsas səbəbi gen və xromosomlarda olan xəstəliklərdir. Ona görə xaricdə, hətta 6-8 həftəyə qədər qadında düşük əlamətləri varsa, onu stasionarda yatırmırlar, müalicəsini yazıb evə göndərirlər ki, təbiət özü seçir. Hansı hamiləlik yaxşıdırsa o başa çatacaq, hansı hamiləlik başa çatmayacaqsa, o təbii seçmə nəticəsində başa çatmayacaq. 

Daha böyük hamiləliklər, məsələn, 8-10 həftə arası hamiləliklər isə, adətən, başqa autoimmun xəstəliklərlə əlaqədar olan problemlər  nəticəsində, yaxud da anada olan anatomik qüsurlar nəticəsində olur. 

 

Düşük  əlamətləri 

Düşüyün əlamətləri nələrdir? Qadında olan qanaxmalar, qarının altında və beldə olan ağrılar düşüyün əlamətlərindən biridir. Bundan başqa qadın hiss edə bilər ki, onun əvvəlki ürəkbulanması, qusması birdən-birə kəsilir, çəkisi artmaq əvəzinə get-gedə çəkisini itirir. 

Bunlar hamısı başlanmış düşüyün əlamətləridir. 

Ona görə qadınlar özlərində narahatçılıq hiss edərlərsə, qanaxma, beldə, qarın altında ağrı hiss edərlərsə, mütləq həkimə getməlidirlər. 

Həkim onu necə təyin edir? Birinci növbədə müayinə ilə, analiz toplamaqla, daha sonra USM ilə. Ultrasəs müayinəsində uşağın ürəyinin döyüntüsü görünmürsə, uşaq özünə lazım olan həftədə deyilsə, məsələn, hamiləlik hesablanır 12 həftə, lakin hamiləliyin müddəti ultrasəs müayinəsində 6-8 həftədirsə, deməli, bu uşaq 3-4 həftə bundan qabaq tələf olub və inkişafdan qalıb. 

Ona görə hamilə olan qadınlar özlərinə diqqətli olmalıdırlar. Həkimlə əlaqəni heç vaxt kəsməməlidirlər, tez-tez müayinəyə getməlidirlər, həkim deyən bütün analizlərdən keçməlidirlər ki, onlarda hamiləlik düzgün, sağlam, uşaq doğulmaqla başa çatsın.

Dr.Sevinc Mehtiyeva, ginekoloq


hamile-koronvirusa-yoluxarsa.jpg

15 January 2021 GinekologiyaKoronavirus0

1 ildən artıqdır ki, koronavirus dünyaya yayılıb və pandemiya halını alıb. Ölkəmizdə də hər gün yüzlərlə insan bu virusa yoluxur. Əlbəttə ki, bu hal hamilələrdən də yan keçməmişdir, hamilələr də koronavirusa yoluxa bilirlər. Bu postumuzda hamilələrin COVID-19-a yoluxması ilə bağlı tez-tez verilən suallara cavab verməyə çalışmışıq.

Sual: Hamilələr özlərində hansı əlamət olduqda koronavirusdan şübhələnə bilərlər?

Cavab: Öskürək, qızdırma, təngnəfəslik, burundan axıntı, iyin itməsi, dadın itməsi, ümumi halsızlıq, baş ağrıları, bədən ağrıları varsa, hamilələr koronavirusdan şübhələnə bilərlər.

Lakin onu da nəzərinizə çatdırmaq istəyirəm ki, hamilədə, ümumiyyətlə, təngnəfəslik və öskürək ola bilər. 

Çünki bilirik ki, diafraqma qarnın aşağı hissəsi ilə döş qəfəsini bir-birindən ayırır. Hamilənin bətnindəki uşağın, dölün böyüməsi ilə əlaqədər olaraq qarnı böyüdüyünə görə o diafraqmanı yuxarı doğru itələyir və əlbəttə ki, döş boşluğunda yer azalır, həcm azalır. Buna görə təngnəfəslik də ola bilər və quru öskürək də ola bilər.

Hər öskürəyi olan, təngnəfəsliyi olan hamilə panikaya düşməməlidir. Çünki onun panik təsiri həqiqi virusun təsirindən daha çox olur. 

Qadın özünü rahat hiss edirsə, qızdırması yoxdursa, burada heç bir şeydən şübhələnməyə bilər.

Lakin qadında baş ağrıları, bədən ağrıları 38 dərəcədən yüksək temperatur varsa, artıq koronavirusa şübhə ola bilər və o, mütləq test verməlidir.

Testin nəticəsinə əsasən ehtiyac varsa həkimin göstərişi əsasında müalicə olunacaq. 

Əgər hamilə qadında hipertoniya, artıq çəki, hamiləliyin diabetik xəstəliyi də varsa, əlbəttə, ona daha diqqətlə yanaşmaq lazımdır. Çünki belə qadınlarda koronavirus nisbətən ağır keçir.

Sual: “Koronavirus olan hamilələr virus əleyhinə dərmanlar içməlidirlərmi?”

Belə bir sual verirlər xəstələr ki: “Koronavirus olan hamilələr antiviral dərmanlar, yəni virus əleyhinə dərmanlar içməlidirlərmi?”

Cavabım budur ki, qətiyyən olmaz. Əgər hamilədə koronavirus aşkarlanıbsa, o suyu artırmalıdır, limonlu isti su içməlidir, göy-göyərti, meyvə-tərəvəzi artırmalıdır.

Əgər qadında başqa heç bir əlamət yoxdursa, panikaya düşməməlidir. Xəstələr zəng edirlər ki: “Doktor iy bilməm gedib, dad bilməm gedib. Qonşum sistem qoydurur”. Maye vururlar venaya. 

Həkim göstərişi olmadan bunların heç birini etmək olmaz. Çünki hamilələrdə onsuz da, ödəmə meyillilik olur. Artıq mayenin zorla damar içərisinə yeridilməsi onda gələcəkdə ağciyər ödəmi, aşağı ətraflarda ödəm artmasına səbəb olar.

Əgər qadın normal yeyib-içirsə, özü qəbul etdiyi su ona bəsdir. Və antiviral dərmanlar da içmək qətiyyən olmaz.

Əgər laxtalanma sistemində problem varsa, əlbəttə, həkim ona qan durulducu dərmanlar verəcək, ola bilsin Aspirin versin.

Əgər qadında baş ağrıları və yaxud da ki əzələ ağrıları varsa, Parasetamol qəbul eləmək olar. Yenə də həkimin məsləhəti ilə, öz başına yox.

Sual: “Hamiləlikdə virus dölə keçirmi?”

Müxtəlif tədqiqatlar aparılıb dünya üzərində və heç bir dölyanı mayedə aktiv virus tapılmayıb. Ona görə əgər qadın koronavirus keçiribsə, o demək deyil ki, onun uşağında koronavirus var, qətiyyən! Onun uşağı sapasağlam doğulacaq.

Sual: “Koronavirus keçirən ana uşağını əmizdirə bilərmi?”

Mütləq əmizdirməlidir. 

Bilirik ki, ana südündə uşağa lazım olan immun sistemini gücləndirən hər bir şey var. Ümumiyyətlə, həm immun sistemi güclənir, həm uşağın bəslənməsi ən yüksək səviyyədə olur. Ona görə birinci 6 ay ərzində yaxşı olar ki, ana ümumiyyətlə heç bir şeylə qidalandırmasın, ancaq ana südü ilə öz balasını bəsləsin. Onda uşaq da sağlam olar, ananın da ürəyi rahat olar. 

Lakin bunu nəzərə almaq lazımdır ki, xəstə ana maska taxmalıdır və gigiyenaya riayət etmək lazımdır. 

Sual kimi: “Mən COVID keçirirəm, ona görə də həkimə getmirəm”

Ümumiyyətlə, hamilə qadın əgər COVID keçirirsə, onu gəlib ziyarət etmək lazım deyil və ya özü də lazım olmayan yerlərə getməməlidir. Lakin həkim müayinəsinə getmək olar.

“Mən COVID keçirmişəm, həkimə getmirəm” – belə söhbət yoxdur. Əksinə onun həkimlə bağlantısı daha sıx olmalıdır. Özündə gedən hər bir kiçik dəyişikliyi də öz ginekoloquna mütləq deməlidir, ya telefon vasitəsi ilə və yaxud da ki qəbuluna gedərək.

Sual: “Covid keçirən hamilə mütləq keysəriyyə olmalıdır?”

Qətiyyən! Koronavirus keysəriyyəyə birbaşa göstəriş deyil.

Əgər onun xəstəliyi vəziyyəti normaldırsa və doğuşuna az qalıbsa, əlbəttə, doğuşa qədər həkim elə edəcək ki, COVİD-in yan təsirləri keçsin: qızdırma düşsün, qan laxtalanması və s. hamısı qaydaya düşsün. 

Lakin “Hamilədə koronavirus var, keysəriyyəyə getməlidir” deyə bir şey yoxdur. Öz qaydası ilə, normal doğuşla uşaq dünyaya gətirə bilər.

Ona görə mənim COVID keçirən hamilələrə tövsiyəm odur ki, öz həkimlərinizlə sıx əlaqə saxlayın, həkimlərin dediklərinə riayət edin və özbaşına, qonşunun deməyinə görə heç bir müalicə almayın.

Dr.Sevinc Mehtiyeva, ginekoloq


seker_xestelerinde_goz_problemleri.jpg

8 January 2021 Oftalmologiya0

Şəkər xəstəliyi digər orqanlar kimi gözdə də ciddi fəsadlara səbəb ola bilir. Bunların başında da diabetik retinopatiya gəlir.

Diabetik retinopatiya şəkər xəstəliyinin, gözün tozlu qişasında səbəb olduqda dəyişikliklərə verilən ümumi addır.

Digər fəsadları isə göz təzyiqinə bağlı yaranan “qara su” xəstəliyi, “mirvari suyu”, göz quruluğu və digər dəyişikliklərə səbəb ola bilər.

Diabetik retinopatiya şəkər xəstələrinin haradasa 40%-də görülür və şəkər xəstələyinin gedərək artan görülmə sıxlığı diabetik retinopatiyanın da ciddi korluq səbəblərindən biri olmasına gətirib çıxarır.

Kimlər diabetik retinopatiya baxımından risklidir?

Həm tip 1, həm tip 2 diabet xəstələrində diabetik retinopatiya ortaya çıxa bilər.

Xəstəliyin müddəti önəmlidir. Yəni uzun müddət şəkər xəstələyində diabetik retinopatiya görünmə ehtimalı daha yüksəkdir.

İkinci risk faktoru isə pis metobolik kontroldur. Yəni, şəkər səviyyələri yüksək seyr edilən xəstələrdə diabetik retinopatiyanın görülmə ehtimalı daha yüksəkdir.

Hamilələr də risk qrupundadır. Ona görə hamilələrdə şəkər xəstəliyi mövcuddursa, həm hamiləlik boyunca, həm də hamiləlikdən sonra göz dibi müayinələri etdirməsi gərəkir.

Təzyiqi olan xəstələr, böyrək xəstəliyi olanlar, siqaret kimi pis vərdişləri olan xəstələrdə də diabetik retinopatiyanın görünməsi yüksək səviyyədədir.

Şəkər xəstələri hansı şikayətlə göz həkiminə müraciət edir?

Adətən diabetik retinopatiyanın erkən mərhələlərində hər hansı bir əlamət olmur. 

Xəstəlik irəlilədikcə görmə mərkəzində maye toplandığı zaman xəstələr görmə azalması şikayəti ilə oftlmoloqa müraciət edirlər..

Bundan başqa göz dibindəki qanamalara bağlı olaraq göz içində uçan qara cisimlər və görmə sahəsindəki defektlərlə xəstələr baş vura bilərlər.

Xəstəliyin daha iləri mərhələlərində göz içi ani qanamalar meydana çıxa bilər ki, xəstələrdə birdən-birə görməsinin itməsi şikayəti ilə bizə müraciət edir.

Diabetik retinopatiyanın müalicəsi

Xəstələr göz həkiminə müraciət etdiklərində hər zamanki kimi geniş bir şəkildə anamnez alınır. Damla tökərək göz bəbəkləri genişləndirilir, xəstənin göz dibi müayinəsi edilir.

Ehtiyac olarsa xəstənin göz arxasının xəritələri, optik koherens tomoqrafiya dediyimiz göz dibi xəritələri çəkilir. Proliferativ xəstəlik düşünülənlərdə yəni daha iləri mərhələ şəkərli diabetlərdə göz dibinin anjiosu dediyimiz, damardan rəngli maddə verilərək gözün arxa tərəfinin şəkilləri çəkilir. Bunların nəticəsində xəstədəki diabetik retinopatiyanın hansı mərhələdə olduğu təsbit olunur və ona görə də xəstənin müailəcisi təyin olunur. 

Müalicə seçənəyi olaraq xəstələrə göziçi inyeksiyalar və lazer tədavisi, bəzi hallarda isə əməliyyat gərəkə bilər.

Bizə müraciət edən xəstələrə birinci tövsiyəmiz mütləq şəkəri stabil saxlamaq, yanaşı gedən təzyiq və sairə xəstəlik varsa onları kontrol altında saxlamalıdır.

Düzgün metabolik kontrolla bu xəstəliyin müalicəyə verdiyi cavab da daha yaxşı olur.

Lazer müalicəsini proliferativ diabetik retinopatiyada sıx icra edirik. Bu xəstələrdə bir neçə seansda görmə mərkəzi və optik disk qorunaraq perifirik torlu qişa sahələri lazer vasitəsilə yandırılır və yeni damar əmələ gəlməsini, ani qanamalar əmələ gəlməsini önləyirik.

Göz üçün inyeksiyalar daha çox görmə mərkəzində mayenin toplanması nəticəsində ortaya çıxan “makula ödemi”ndə icra edilir.

Burada da əlimizdə bir neçə seçənək var. Onlardan birisi anti-VEGF maddələr, digəri isə steroidlərdir. Bunlar da xəstələrə ayda bir dəfə olacaq şəkildə bir necə ay icra edilə bilər.

Əməliyyat isə artıq xəstənin gözündə davam edən uzunmüddətli bir qanama mövcuddursa və ya görmə mərkəzində çəkintiyə səbəb olan zarlar varsa, “tractional retinal detachment “ dediyimiz vəziyyət varsa icra olunur. 

Əməliyyat sonrasında da görmə proqnozunun yaxşı olması bəzi faktorlara bağlıdır. Əgər xəstənin əməliyyatdan öncəki görmə itiliyi yaxşıdırsa, 40 yaşın altındadırsa, əməliyyatdan öncə göz dibi lazerləri olunubsa, bu xəstənin əməliyyat sonrası görmə proqnozu daha yaxşıdır.

Şəkər xəstələri göz problemlərinə qarşı nə edə bilər?

Əgər diabetiniz varsa, şəkərli diabet xəstəsisinizsə, ildə bir dəfə ən az göz dibi müayinəsi olunmalısınız.

Əgər göz dibində şəkərə bağlı heç bir fəsad yoxdursa, göz həkimi bir il aralarla şəkərli diabet xəstələrini kontrola çağırır.

Əgər şəkərə bağlı diabetik retinopatiya artıq başlayıbsa, bu müddət daha da qısalır.

Yüngül səviyyədədirsə 6 ayda bir, daha orta və ciddi səviyyələrdədirsə daha qısa müddətlərdə 3 ay aralıqlarla kontrollara çağırılır.

Dr. Arif Məlikov, Cərrah oftalmoloq


usaqlarda-qizdirma.jpg

30 December 2020 Pediatriya0

Payız gəlir, qış gəlir, uşaqlar məktəbə gedirlər. məktəbə getməsələr də, insanlar bir arada toplanırlar. Yoluxucu xəstəlikləri bir-birlərinə yoluxdururlar uşaqlar və axşam, ya da günün hansısa bir saatında temperaturu çıxır. Və Ailələrin ən əhəmiyyətli problemlərindən də biri bu temperaturdur. Əslində, “normal bədən temperaturu nədir?” sualının, birinci, cavabını verməliyik. Normal bir uşağın gün içərisində 0,5-0,8 dərəcə fərq göstərməklə birlikdə 36,5-37,5 normal bədən temperaturudur. 37,5-in üzərini temperatur olaraq adlandıra bilərik. 37,5-38, bəzi qaynaqlarda 38,3 subfebril bədən temperaturu olaraq adlandırılır. 38 vəya az öncə dediyimiz mötərizə içərisində bəzi qaynaqlara görə 38,3-ün üzərində yüksək temperatur olaraq adlandırılır. 

Temperatur özü nədir? 

Uşaqların temperaturu çıxır, Temperaturun özü, qızdırmanın özü bir xəstəlikdirmi? 

İnsan xəstələnib… Nəyi var? Temperaturu var. Demək ki, bu temperaturu xəstəlik kimi qəbul edirlər. Əslində, temperatur bir xəstəlik deyil. 

Temperatur iltihabın 5 əlamətindən biridir. İltihabın 5 əlaməti, qızarıqlıq, şişlik, ağrı, funksiyanın pozulması və temperaturun artması. Temperaturun artması yerli ola bilər, lokal ola bilər infeksiyanın və ya iltihabın olduğu nahiyədə ola bilər, bütün bədəndə ola bilər

Ona görə temperatur bir xəstəlik deyil. Ona görə biz heç vaxt temperaturu müalicə etmirik. Temperatura səbəb olan xəstəliyin adını qoyuruq bu xəstəliyi müalicə edirik. 

İndi xalq arasında İki inanc var əslində və çox təəssüf ki, bunun səhv olduğunu da ifadə etmək istəyirəm.  

Bir – “Temperatur var, temperaturu müalicə edək, bir xəstəlikdir”. 

Temperatur bir xəstəlik deyil. Temperatur iltihabın 5 əlamətindən biridir. İltihabın da ən çox qarşımıza çıxan səbəbi infeksiyadır. Qulağında, burnunda, boğazında, ağciyərində, sidik yolunda, böyrəyində, dərisində, oynağında, sümüyündə, hər hansı bir yerində bir infeksiya var və temperaturu çıxarır, birinci budur. 

İkinci və ən əhəmiyyətlisi deyir ki, “qızdırması var, 3 gün qızdırma düşürən istifadə et, əgər temperatur keçmirsə həkimə gəl.” Bu da səhv bir fikirdir.

Uşağın temperaturu var, səbəbini bilmirik. Yəni qrip olubdur, öskürür, boğazı ağrıyır, ciddi bir toksik görünmür uşaq və ya öskürür, amma nəfəs alıb vermədə ciddi bir çətinlik çəkmir, tənginəfəsliyi yoxdursa, bu uşaq üçün tamam bir-iki gün qızdırma düşürən, üst tənəffüs yolu kəskin respirator xəstəlikləri üçün olan dərmanlar istifadə oluna bilər. Səbəbini bilmədiyimiz hər temperatur bizim üçün dəhşətdir. Niyə? Qızdırması var 39 dərəcə, viraldır, hansı virus? Analiz verdin nəyə görə biz buna viral deyirik? 

Baxmaq lazımdır, bəlkə uşağın sidik yolu infeksiyası var, biz bu uşağa verək 3 gün qızdırma düşürücünü, böyrəkləri məhv etsin buradakı infeksiya və 3 gün sonra kəskin böyrək yetməzliyindən yataq reanimasiyaya. Başqa bir tərəfdən danışım. 

Səbəbini bilmədiyimiz bir qızdırma var, uşaq meningitdir, 3 gün ver qızdırma düşürücünü ki, viraldır, hansı virus yəni hansı analizi verdik burada, vermədən yəni həkimə gəlmədən. Sən 3 gün ver qızdırma düşürücünü sonra gəl ki, septik şokla və ya beyin abzesi ilə və ya hər hansı bir ağırlaşma ilə miningitin gəl xəstəxanaya ömür boyu bunun şikəstliklərini daşı. 

Ona görə temperatur bizim üçün ciddi bir şikayətdir. Səbəbi üst tənəffüs yolu infeksiyası, qrip dediyimiz şeyə biz kobud şəkildə qrip deyirik. Əslində qripin özü də müalicə olunması gərəkən bir xəstəlikdir. Üst tənəffüs yolun kəskin respirator xəstəliyidirsə, 2 gün, 3 gün uşaqda ciddi bir tənginəfəslik yoxdur, ciddi toksik halsız, yorğun görünmürsə, 2-3 gün qızdırma düşürən verə bilərik, dərmanlarla işləyə bilərik. 

Öskürək artdı, nəfəs alıb vermədə əziyyət çəkməyə başladı, halsızdır, yemir, içmir, iştahsızdır, yatır bir tərəfdə bu deməkdir ki, bir problem var xəstəxanaya gedək. Səbəbini bilmiriksə, əgər temperaturun o zaman həkimlə danışmağımız lazımdır. Bunun altından sümük infeksiyasından, meningitdən, böyrək infeksiyasına qədər fərqli xəstəliklər çıxa bilir. 

Demək ki, temperatur, qızdırma bir xəstəlik deyil. Temperatur iltihabın 5 əlamətindən biridir. Səbəbini bilməliyik. Səbəbini bilmədiyimiz hər temperatur, hər qızdırma bizim üçün ciddi problemdir ki, biz həkimlər olaraq bu sahədə ən ağır xəstələrlə məşğul olan, yəni mən yenidoğan reanimatoloq olaraq, həm uşaq xəstəlikləri uzmanı olaraq təhsil aldığımız müddətdə də, Türkiyədə işlədiymiz müddətdə də yüzlərlə, minlərlə belə xəstələrlə reanimasiyada əlimizdən keçdi. Qarşılaşdıq və həqiqətən, az əvvəl dediyim iki inanca, amma səhv olan inanca inanıb xəstəxanaya gec gələn, həkimə gec gedən hallarda uşaqlar bəzən bunun ömür boyu əziyyətini çəkmək məcburiyyətində qalır. 

Uşaq kimdir? Uşaq 70 il gələcəyi olan bir insandır. Yəni bizim gələcəyimizdir bu uşaqlar. Bu gün bir toxumu əkib o toxumu necə becərərsən, necə suyunu verərsən, necə münbit torpaqda əkib, necə yaxşı baxarsan sənə gələcəkdə o şəkildə bəhrə verər, o şəkildə böyüyər. Uşaqlara da biz necə baxarsaq, bu gün doğulmuş, istər vaxtında doğulsun, istər vaxtından əvvəl doğulsun. Bir uşağa biz necə baxarsaq, necə qulluq edərsək, qulluq etmək hər istədiyini vermək deyil, hər şeyi miqdarında və yerində vermək deməkdir. Yəni hər istədiyini verib ərköyün böyütməmək lazımdır, səhv mesaj verməyim. Düzgün şəkildə, standartlara uyğun şəkildə baxarsaq, o şəkildə də gələcəkdə 10 il, 20 il sonra nəticəsini görəcəyimizi fikirləşirik. 

Burada həm sosial baxım, bizim işimiz sadəcə tibbi uşaq xəstəlikləri deyil, sosial pediatriya dediyimiz bir şey var. Uşağın sosial həyat və tibbi həyatı bunların ikisini birləşdirib baxmaq lazımdır. Biz həkimlərin də, ailələrimizin də sosialla tibbini birləşdirib nə qədər yaxşı baxarsaq, o qədər yaxşı nəticə görəciyimizi fikirləşirəm. 

Son nöqtə olaraq söyləsək, temperaturun səbəbini bilmiriksə, həkimə getmək lazımdır. Həkim baxsın, müayinə etsin, lazım gəlsə qanından, sidiyindən, nədənsə analiz görsün ki, səbəbini görməyə temperaturun səbəbi müayinədə aşkar olunmazsa, yenə həkim bu analizləri bizdən istəyəcək. Ona görə də sonrakı izləm, müalicə planının izlənməsi lazımdır. 


diyabetik-ayaq-yarasi-amputasiya-1200x675.png

18 December 2020 Cərrahiyyə0

Diabetik xəstənin ayağında yara olanda cəmiyyətdə belə bir fikir var ki, bu ayaq itirildi, bud səviyyəsində itirildi. Amma bu problemlə sıx məşğul olan həkim kimi deyə bilərəm ki, əslində ayağında yara ilə bizə gələn xəstələrdə bu vəziyyət, yəni ayağın bud səviyyəsində itirilməsi 10%-a qədər xəstələrimizdə olur. Digər xəstələrdə ayağı qoruyub saxlamaq şansımız olur. Bir çox xəstələrimizdə yaranı sağaldırıq və heç bir sümüyünü, barmağını itirmədən o xəstələr sağalıb gedir.

Əslində əməliyyat elədiyimiz xəstələrin təxminən 70%-də heç axsama belə olmur yara sağalandan sonra. Ayağı maksimum qorumaq üçün müasir texnologiyalarımız var, bundan istifadə edirik.

Amma ilk öncə xəstə gələndə özümüzə verdiyimiz və cavabın axtardığımız sual nədir?

“Bu yara hansı səbəbdən yaranıb?” Şəkərli diabetimiz var. Amma şəkərli diabeti olan xəstənin qan dövranı pozula bilər və ya pozulmaya bilər. Bunu dəyərləndirməliyik.

İkinci sual, əslində diabeti olan xəstələrimizdən yarası olmayan xəstələr, tanışlar bizə verdiyi belə bir sual var ki: “Doktor, bu yaralar nə vaxt yaranır? Neçə il xəstə olmaq lazımdır ki, bu yara əmələ gəlsin?” Bəzən xəstə deyir ki, “20 ildir xəstəyəm, qorxuram yaram olar”.

Əslində burada bir dəqiq bir rəqəm yoxdur. 

Ay ərzində yara ilə müraciət edən xəstəmiz olur ki, onlarda diabet olmasını biz aşkar edirik. Biz Manifestasiya deyirik, diabetin Manifestasiyası yaralardan başlaya bilər. Bəzən isə uzun illərin xəstəsi olur, ondan sonra yara əmələ gəlir, gəlirlər müraciət edirlər. 

Ayaqdakı yaralar hansı səbəblərdən yaranır? 

Səbəblərə gəldikdə diabetli xəstələrdə 3 böyük qrupumuz var. 

Qan dövranı pozulmuş xəstələr, arterial qan dövranı… Ayağa qan gəlmir. 

Sinir tərəftə, yəni sinirlərin o ayağın toxumalarını idarə eləməsi deyilən bir anlam var. Bizim orqanizmdə bir sistem var ki, o toxumalara əmr verir ki, bu qandakı xeyirli maddələri götürsün, zərərli maddələri qana versin. Bu siqnalları verən sinirlərin zədələnməsidir diabet nəticəsində ikinci səbəb.

Və üçüncü formamız əslində qarışıq bir formasıdır. Yəni həm qan dövranı pozulub, həm də sinirlər pozulub.

Ayaqdakı yaralar necə müalicə olunur?

 

Bir qisim xəstələrimizin müayinəsi zamanı görürük ki, xəstənin barmağına əl vururuq xəstə bunu hiss etmir. Ağrı verən, hər hansı qıcıqlandırıcı texnologiyalardan istifadə edirik, iynə ola bilər və yaxud sığal çəkmək olar və xəstə hansı barmağına, hansı toxunmasına əl vurulmağını dəqiq deyə bilmir. Bəzən, ümümiyyətlə, bizim toxunduğumuzu xəstə hiss etmir. 

Hər halda xəstəmiz gəlib. Biz onu müayinə edirik. Yaranı səbəbini aşkar etdik. Tutaq ki, qan dövranı pozulub. Qan dövranı pozulan hallarda müasir texnologiyalarından istifadə edərək ayaqlara qan verməliyik. Nə səbəbdən? Yəni bu nəyə lazımdır?

Qanı ayağa versək, həm yaranın sağalmasında effekti olacaq, həm də istifadə etdiyimiz bütün digər dərmanlar toxumalara getməlidir. Yaranın yanına dərman gəlməlidir ki, o dərman yaranı sağaltsın. Əgər ora qan gəlmirsə, o dərman gəlməyəcək. Qan dövranı çox vacibdir. 

Digər bir tərəfdən də qeyd etdiyim kimi, o qanla dərman vasitəsi çatandan sonra sinirlər göstəriş verməlidir ki, “qandan bu maddələri götür”. Yəni sadələşdirilmiş formada deyəndə belədir. Və o toxumalara qan dövranın dərman preparatların sovrulması üçün də sinir toxuması normal, sağlam olmalıdır. Və yaxud sağlam deyilsə, biz bu vəziyyətə çatdırmalıyıq ki, orqanizm o toxumalardan, qan dövranından o dərman vasitələrini yaraya doğru qəbul etsin.

Əslində yaranın sağalması üçün bizə lazım olan bir neçə şey var. Yarada qan dövran olmalıdır, yara təmizlənməlidir, təmiz olmalıdır, yəni gündəlik sarğımız və ən vacib məqam, yəni bunlarla bərabər vacibliyi, yaranın əzilməməsi.

Mən pasiyentlərimə hər zaman belə bir tövsiyə verirəm: ayağınınızda yara varsa xüsusi ayaqqabı geyinəcəksiniz ki, ayaq tam yükdən azad olsun.

Əgər ayağın alt hissəsində yara elə bir yerdədirsə, biz yükdən azad edə bilmirik, o zaman xəstəyə bəzən olur ki, iki ay ərzində, yarası sağalana qədər ayağını yerə qoymağa icazə vermirik. Bunlara riayət edən xəstələrimizin ayağını xilas etmək olur, əvvəldə dediyim kimi amputasiyadan qaça bilirik. 

Ayağın yüklənməməyi sağalmanın ən vacib məqamlarından biridir. Əgər xəstə yeriyəcəksə, ayağını yerə basacaqsa o zaman o yaranın sağalması qətiyyən mümkün deyil. Bu çox vacib məqamdır.

Təbii ki şəkərli diabetli xəstədən biz tələb etdiyimiz şəkərlərin normal olmasıdır, pəhrizə riayət eləməlidir.

Dr. Əşrəf Həsənzadə, Damar cərrahı


refraktiv-qirma-qusurlari.jpg

25 November 2020 Oftalmologiya0

Bu gün göz xəstəlikləri arasında ən çox rast gələn refraktiv qırma qüsurları haqqında danışmaq istəyirəm. 

Göz almasını bir optik sistem kimi görsək, gələn şüalar gözün qırma qisimlərindən keçib göz almasının görmə mərkəzində toplanır və oradan göz siniri vasitəsilə beynin görmə mərkəzinə görüntü göndərilir. 

Göz almasının əsas iki qırıcı qismi var. Bu da buynuz qişa – gözün önündə olan şəffaf, damarsız olan buynuz qişa və gözün içində olan büllurdur. 

Miyopiya

Ən çox rast gələn miyopiyadır. Miyoplar yaxını yaxşı görür, amma uzağı zəif görür. Bu niyə baş verir? Çünki göz alması normadan daha uzun formada olduğu üçün gələn şüalar görmə mərkəzində deyil, görmə mərkəzinin önündə toplanır və biz bunu mənfi rəqəmli şüşələrlə, eynəklə korreksiya edirik. 

Hipermetropiya

2-ci qırma qüsuru hipermetropiyadır. Bu hipermetroplar, adətən, yaxını görmə problemləri yaşayır. Bu göz almasının normadan daha balaca olduğu üçün gələn işıqlar görmə mərkəzində deyil onun arxasında toplanır. Bu qüsuru biz müsbət rəqəmli şüşələrlə korreksiya edirik. 

Astiqmatizm

3-cü qırma qüsuru astiqmatizmdir. Bu buynuz qişa ilə bağlıdır. Bayaq qeyd etdiyim kimi buynuz qişa göz almasının ən önəmli qırma qismidir. Normalda bu sferik olmalıdır və gələn şüaları simmetrik görmə mərkəzinə göndərməlidir. Amma astiqmatlarda bu, belə olmur. Asimmetrik şüalar girir və müxtəlif nöqtələrdə toplanır. Yəni bir nöqtədə toplana bilmir və bu zaman da yansıma olur. İşıq yansımaları, bulantılı görmə… Astiqmatlar daha çox əziyyət çəkir. Onlarda baş ağrıları, baş gicəllənmələri, xüsusən də, gecə vaxtı narahatlıqlar olur. 

Presbiopiya

4-cü qırma qüsuru, bu fizioloji bir qüsurdur, yaşla bağlı olan bir qüsurdur –  Presbiopiya. 

40 yaşından sonra hamımızın yaxına olan görməsi zəifləyir. Bu nə ilə bağlıdır? Bayaq dediyim kimi ikinci önəmli qırma qismi göz almasında büllurdur. Gözün içərisində olan büllur müəyyən bağlar üzərində durur və 40 yaşından sonra bu bağların zəifləməsi müşahidə olunur. Onun üçün də yaxına olan görmə zəifləyir. 

Bir də onu qeyd edim, presbioplara biz müsbət rəqəmli eynəklər verib, korreksiya edirik. 

Eynəklə korreksiya haqqında tez-tez verilən suallar

Ən çox verilən suallar bu nömrələr, bu eynək nömrələri yox edəcəkmi, yəni azaldacaqmı, müalicə edəcəkmi? Xeyr, eynək, sadəcə şəffaf, aydın görmə əldə etmək üçün istifadə edilir.

İkinci verilən ən çox verilən sual budur ki, gözlər eynəyə öyrəşir və hətta daha pisləşə bilər? Bu da bir mifdir. Bayaq qeyd etdiyim kimi, eynək keyfiyyətli görməni təmin edir. 

Xüsusən də, uşaqlarda, məsələn, 9 yaşına qədər əgər bu valideyinlər tərəfindən aşkar olunmayıbsa, bir qırma qüsuru var, amma nə valideyn tərəfdən, nə də uşaqlar bunu fərqində deyil və eynək taxmadığı halda gözlər ambliop, yəni tənbəl qala bilər. Bunun 9 yaşına qədər çox vacibdir aşkarlanması, çünki 9 yaşına qədər biz bu beyindəki olan görmə mərkəzini çalışdıra bilirik. 

Yəni əgər göz ambliopdursa, doğru, yəni düzgün təyin olunmuş eynək və bağlamalarla biz istədiyimiz nəticəni əldə edirik. Düzgün eynək seçilir, dominant, yəni, məsələn, bir göz tənbəldirsə, daha güclü dominant gözü bağlayıb, o tənbəl gözü hər gün 1-2 saat çalışdırırıq və yaxşı nəticələr əldə edirik. 

Amma 9 yaşından sonra bu artıq mümkün deyil, çünki beyində olan görmə mərkəzi artıq formalaşır və gözlər tənbəl qalır. Korreksiyaya gəldikdə isə bunun eynəklə, kontakt linzalarla, yəni artıq 7 yaşdan yuxarı biz kontakt linzalara icazə veririk istifadə etməyə. 

Çünki kontakt linzaların istifadəsi üçün gigiyenik şərait olmalıdır. Təmiz əllərlə taxılmalıdır, bunu artıq 7 yaşdan yuxarı uşaqlara məsləhət bilirik və təbii ki, böyüklərə və 18 yaşından sonra rəqəmlər stabil olduqdan sonra və buynuz qişanın qalınlığı icazə verdikdən sonra eynəkdən qurtulmaq mümkündür. Bu lazer yolu ilə, eksimer lazer əməliyyatı ilə aradan qaldırılır.

Dr.Könül Rəşidova, oftalmoloq


ege_hospital_bayragi_antarktidada.jpg

9 December 2019 Xəbərlər0

Dünyanın müxtəlif yerlərini gəzib təəsüratlarını kitablarında oxuyucuları ilə bölüşən dəyərli yazıçımız Rövşən Abdullaoğlu bu dəfə insan yaşamayan materikə, buzlar ölkəsi Antarktidaya yola düşüb.

Fiziki hazırlıqla bərabər böyük maddi vəsait də tələb edən bu səfərdə yazarımızın yanında olmaq Ege Hospital olaraq bizim üçün məmnuniyyət vericidir. Səfərə yola düşmədən öncə xəstəxanamızda ciddi müayinələrdən keçən yazıçı Rövşən Abdullaoğlu gələcəkdə birlikdə başqa maraqlı layihələr həyata keçirəcklərini bildirib.

Noyabrın 21-də yola çıxmış yazıçı, öz rəsmi sosial hesabında paylaşdığı məlumata görə, artıq Antarktidadadır. Yer kürəsində öz ibtidai təbiətini qoruyub saxlamış yeganə böyük ərazi olan Antarktidada stansiyalara getmək, onların elmi fəaliyyəti ilə yaxından tanış olmaq da yazıçının səfər planına daxildir.

Bestseller əsərlərin müəllifi yazıçımıza bu maraqlı və təhlükəli səfərdə uğurlar arzulayır, gözəl təəssürat və maraqlı məlumatlarla vətənə geri dönməsini arzu edirik.




SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!





SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!