Ege Hospital / Ege Hospital - Sağlamlığınız, sağlamlığımızdır.

inek_sudu_allergiyasi-1200x675.jpeg

20 April 2022 Pediatriya0

Bu gün sizə inək südü zülal allergiyası haqqında danışmaq istəyirəm.

İnək südü zülal allergiyası hər 100 yeni doğulan körpənin təxminən 3-5-də baş verir və bir yaşdan kiçik körpələrdə ən çox görülən qida allergiyasıdır.

Simptomlardan danışmaq istəsək, əlamətləri qəbizlik və ya əksinə, ishal, nəcisdə qan, nəcisdə selik, dəridə qurdeşənəyi kimi lezyonlar və xüsusilə, yanaqlarda atopik dermatit və ekzema kimi lezyonlara səbəb ola bilər. 

Və ya bunlardan tamamilə asılı olmayan xışıltı atakları, aşağı tənəffüs yollarının infeksiyası ilə qarışacaq qədər xırıltının ciyərlərdə eşidilməsi, burun tıxanıqlığı, asqırma kimi simptomlara səbəb ola bilər. Nadir hallarda angioödem də şok kimi əhəmiyyətli və ciddi xəstəliklərə səbəb ola bilər.

İnək südü allergiyasının diaqnozu

Diaqnoz hissəsindən danışsaq, bizə kömək edəcək bəzi testlər var. Bunlar dəri üzərində dəri Prick testi, yama testi və ya qanda serum spesifik IgE səviyyəsidir. Bunlar bizə kömək edə bilər, amma bizim üçün ən önəmlisi ailənin verdiyi anamnez, körpənin fiziki müayinəsi və inək südü alındıqda bu körpədə simptomların artması, dayandıqda isə azalmasıdır. Bunlar bizə ən çox kömək edəcək parametrlərdir.

İnək südü allergiyasının müalicəsi

Müalicə hissəsindən danışsaq, 6 aydan kiçik olanlar üçün daha sadədir. Əgər ana südü ilə qidalanırsa, anaya pəhriz vermək, əgər ana südü ilə qidalanmırsa, körpəni yarı hidroliz edilmiş və ya tam hidroliz edilmiş uşaq qidaları ilə qidalandırın. Ancaq 6 aydan çox davam edirsə, bu problemli sayılır. 6 aydan sonra mütləq pediatrın nəzarəti altında əlavə qidaya keçmək lazımdır. 

Əgər sizin də belə bir şübhəniz varsa, mütləq pediatra müraciət etməlisiniz.

Uzm. Dr. Rahşan Şahin Çetinkaya, Pediatr

 


usaqlarda_qebizlik-1200x675.jpg

19 April 2022 Pediatriya0

Əslində bütün dünyada qəbizliyin vahid bir tərifi yoxdur. Amma ən sıx istifadə olunan tərifi sıxlığı nəzərə alınmamaq şərtilə sərtliyi və nəcis ifrazında olan gücənmə olaraq qəbul olunmuşdur. Burada Roma 3 kriteriyaları bütün dünyada istifadə olunan kriteriyalardır. 7 bənddə incələnir. 

Yəni, həftədə 2 dəfə və altında, daha az nəcis ifrazının olması uşaqlarda, nəcis ifrazında gücənmə, sərt və daha böyük ölçülü nəcis ifrazının olması, fekal inkontinans dediyimiz, yəni nəcis qaçırma, bütün bu əlamətlərin 4 yaş altı uşaqlarda bir ay müddətində davam etməsi, 4 yaş üstü uşaqlarda isə 2 aydan uzun davam etməsi şərtləri daxilində bu kriteriyalardan ikisi varsa, biz artıq qəbizliyi araşdırmağa başlamalıyıq.

Qəbizliyin səbəbləri və növləri

Qəbizlik bir funksional qəbizlik, bir orqanik qəbizlik, 2 başlıq altında incələnir. Uşaqlarda bütün yaş qruplarında götürüldükdə 90-95 faiz funksional qəbizliyə rast gəlinir, sadəcə 5-10 faiz orqanik patologiyaların səbəb olduğu qəbizlik araşdırılmalıdır.

Funksional qəbizlik düzəldilə bilən, yəni etioloji faktor təyin edildikdən sonra, o aradan qaldırıldıqda funksional qəbizlik çox rahat bir şəkildə müalicə olunan bir xəstəlikdir.

Orqanik patologiyalar daha ağır seyr edir. Onların səbəb olduğu qəbizlik daha uzun sürür və mütləq bir şəkildə uşaq həkimləri pediatrlar tərəfindən araşdırılması gərəkir.

Funksional qəbizlik

Funksional qəbizlikdə nə ola bilər?

Funksional qəbizliyə misal olaraq tualet tərbiyəsinin başlama periodunda uşaqlar bəzən bezdən təzə çıxırlar və nəcisi tutmağa çalışırlar. Bu periodda ola bilir, funksional qəbizlik inkişaf edir. Və yaxud da uşaq az su içir, yetərli qədər hərəkət etmədikdə, doğru qidalarla qidalanmamaq qəbizliyə səbəb ola bilər.

Doğru qidalar dedikdə buraya tərəvəz, meyvə, yetəri qədər protein qəbulu… Paket qidalardır, hazır qidalardır, konservə edilmiş məhsulların istifadəsi məhdudlaşdırılmalıdır bu uşaqlarda. Həddindən artıq şəkər istifadəsi, karbohidrat istifadəsi, duz istifadəsi yanlış qidalanmaya səbəb olaraq uşaqlarda qəbizliyə səbəb ola bilər.

Son zamanlarda bütün dünyada çox yayılmış ekran məruziyyəti uşaqlarda hərəkət məhdudlaşmasına səbəb olaraq bu da funksional qəbizliyin bir səbəbi olmaqdadır.

Bu dediyimiz parametrlər uşaqlarda aradan qaldırıldıqda funksional qəbizlik özbaşına da düzələ bilir. Amma bunlar deyil, yəni bu səbəblər hamısı inkar edildikdən sonra və düzəldildikdən sonra hələ qəbizlik davam edirsə, o zaman həkim müayinəsi mütləqdir.

Orqanik qəbizlik

Orqanik patologiyalardan ən çox mədə-bağırsaq sistemi malformasiyaları, sinir və əzələ sistemi xəstəlikləri, metabolik problemlər daha çox orqanik qəbizliyə səbəb olan patologiyalardır.

Orqanik patologiyaların səbəb olduğu qəbizlikdə, qəbizliklə eyni zamanda paralel olaraq çox şiddətli qusmaların olması, qarında şişliyin olması, qısa bir müddət ərzində uşaqda şiddətli çəki itkisinin olması, bundan başqa uşaqda inkişafda ləngimənin olması, çox şiddətli qarın ağrılarının olması o zaman şübhə oyadacaq və mütləq bir şəkildə araşdırılması lazımdır.

Dr.İnarə Eldarova, Pediatr


aritmologiya-1200x675.jpeg

14 April 2022 Kardiologiya0

Aritmiyaların daha çox əməliyyata tabe olan növlərindən danışmaq istəyirəm mən bu gün.

Aritmiyaların növləri müxtəlifdir. Məsələn, elə aritmiyalar var ki, heç dərman ona verilmədən belə çox rahatlıqla keçib gedə bilir. Amma elə aritmiyalar var ki, məsələn, dərmanı müəyyən zaman veririk, dərmana tabe olur, lakin 1 ay, 3 ay, 6 aydan sonra dərman içməyinə baxmayaraq, aritmiyalar yenidən bərpa olunur və təbii ki, pasiyentlər də ömürlərinin sonuna qədər dərman içə bilməzlər. Çünki elə dərmanlar var ki, ürəyin müxtəlif şöbələrinə müsbət təsir göstərsə də, deyək ki, elektrik sistemi, amma digər orqanlara mənfi təsir göstərir. Hətta ürəyin özünün də elektrik sisteminə mənfi təsir göstərir. Ona görə də bu tip xəstələrdə biz əməliyyat daha çox məsləhət görürük.

Bunlar hansı xəstələrdir?

İllərdir, hətta lap-lap kiçik yaşlarından ani şəkildə başlayan paroksizmal taxikardiyalar.

Məsələn, xəstə nə hiss edir?

Heç bir iş görmür, fiziki aktiv deyil, rahatdır və birdən-birə ani surətdə çox sürətli 180-200-ə qədər qalxan döyüntüsü başladı. Bu döyüntü ilk olaraq belə olur. Məsələn, pasiyentlər deyir: “5 il bundan qabaq tutmuşdu, indi tutdu.” Sonra ildə bir dəfə, sonra 2 ayda bir… Artıq elə olur ki, hər ay tutur.

Son dönəmlərdə daha çox aktual olan COVID-19-la əlaqədar olaraq çox sıx-sıx, bunlar yəni xroniki üzə çıxmağa başladı. Və bu pasiyentlər artıq təcili yardım çağırırlar, təcili yardım gəlib evdə onların kardioqrammasını çəkir və “patoloji paroksizmal taxikardiya” olduğunu anlayır və “verapamil”, “isoptin” bu kimi dərmanlar vurur. Dərmanı vuran kimi bəzilərində keçir, bəzilərində keçmir və bu kimi döyüntülər artıq ablasiya olunur.

Ablasiya nədir?

Pasiyentə ümumi anesteziya verilmir. Yerli keyitmə ilə ayaqdakı damardan biz giririk. Bir növ angioqrafiyaya bənzəyir. Haradan çıxdığını tapırıq bu döyüntünün və o nahiyəyə radiofrekans istilik veririk. Bir müddətdən sonra gözləyirik, döyüntü tamam öldüyünə əmin olduqdan sonra artıq prosesi bitiririk və xəstəyə tam şəkildə, demək olar ki, 100 xəstədən 99/100-da artıq bu paroksizmal taxikardiyalar bir daha baş vermir.

Dr.Günay Rəhimova, Kardioloq-aritmoloq


penil-doppler-1200x899.jpeg

12 April 2022 Radiologiya0

Penil doppleroqrafiya haqqında məlumat verəcəyəm.

Arterial və ya ven doppler termini az-çox insanlara məlum bir müayinə üsuludur. Penil dopreroqrafiya bu sistemin hər ikisinin eyni anda kişi cinsiyyət üzvündə aparılan bir müayinə üsuludur. 

Müayinə uro-androloqun və ya digər ixtisas sahibi həkimin göstərişi və təyinatı əsasında sərtlikdən əziyyət çəkən, yəni cinsiyyət üzvündə yetərli sərtlik almayan və ya heç sərtləşmə görüntüsü əldə etməyən xəstələrimizin şikayəti əsasında olur.

Müayinə ultrasəs müayinə cihazının bizə verdiyi imkanlarla cihazın baxışı zamanı aparılır. Ağrısız müayinədir. Xəstəmizə xırda bir damar genişləndirici iynə vurularaq 20 dəqiqə ərzində bu müayinə aparılır. 

Nəticədə, istər şəkərli diabet xəstələri, istər xolesterin və ya digər faktorlardan arterial bir kirəclənmə, arterial axım pozulması yaranan xəstəmizin bu yöndə olan patologiyası və yaxud venlərdə olan qapaq problemi yaşayan xəstələrimizin bu patologiyasının önə çıxarılmasında bizə çox böyük dəstəkçidir. Ona görə bu problemi yaşayan xəstələrin çəkinmədən uyğun mütəxəssisə yoxlanılması, ehtiyac olunduğu anda bu müayinəni keçməsini tövsiyə edirəm. 

Bəzən illərlə fərqli-fərqli, çox da yaxşı mütəxəssislərdə müalicələr alsalar belə nəticə əldə etməyən xəstələr var. Çünkü bunların səbəbi istiqamətli olduğu halda penil doppler olunmamasıdır, damarların incələnməməsidir. Ona görə də insanlarımızı doğru müayinə olunmağa, doğru diaqnozla düzgün müalicə almağa dəvət edirəm.

Dr.Cavid Muradov, Radioloq

 


embrion-kocurulmesi.jpeg

Mikroinyeksiya etdiyimiz yumurtalar ertəsi gün qiymətləndirilir. Mayalanıb-mayalanmadığı məlum olur və bu arada yumurtaların keyfiyyəti də qiymətləndirilir. Mayalanmış yumurta artıq embrion adlanır.

Laboratoriya mühitində də təqibi 2 gündən 5 və ya 6 günədək təqib aparılır. Hər gün nəzərət edilir, hər gün embrion keyfiyyəti müəyyən edilir və buna görə transferin nə vaxt reallaşacağı müəyyən edilir.

Transfer prosesi 2-ci gündən 5-ci günədək istənilən gün edilə bilər. Bəs buna nəyə görə qərar veririk? İlk növbədə bizdə olan embrionların sayına, bu embrionların keyfiyyətinə, pasiyentimizin anamnezinə (yəni daha əvvəllər bunu sınayıbmı, uğurlu, uğursuz olub) və xəstəmizin yaşına görə. Bunlardan asılı olaraq ginekoloqumuzla bir yerdə danışıb embrionun nə vaxt köçürüləcəyinə qərar veririk.

Bununla bərabər pasiyentlərimizi ən çox maraqlandıran bir sual da var: “Nə qədər embrion köçürüləcək?” Bu da, tamamilə az öncə dediyim faktorlardan asılı olaraq: yenə xəstənin anamnezi və yaşına, inkişaf edən keyfiyyətli embrionların sayına görə qərar verilir.

Transferdə nə edilir?

Əvvəla, transferdə xəstəmizin sidik kisəsinin dolu olmalarını istəyirik. Çünki embrionu qoyacağımız yeri aydın görmək üçün pasiyentimizin sidik kisəsi dolu olmalıdır. Bu prosedur ağrılı bir prosedur deyil. Embrioloqlar, yəni biz köçürəcəyimiz embrionu “kateter” dediyimiz bir boruya yükləyirik və ultrasəs müayinəsi altında ginekoloqumuz bu embrionları birbaşa çatdırılması lazım olan yerə yerləşdirir.

Bundan sonra pasiyentimizin yarım saat dincəlməsini istəyirik. 

Transferdən sonra yataq istirahəti məsləhət deyil

Sonra pasiyentimizin etməsini və ya etməməyini istədiyimiz bəzi şeylər var. Biz, əlbəttə ki, xəstələrimizin xüsusilə yataraq və ya uzanaraq daimi istirahət vəziyyətində olmasını istəmirik. 

Onun əvəzinə aktiv həyatlarını davam etsinlər, sadəcə olaraq istəyirik ki, ağır yükləri qaldırmasınlar, ağır işlərlə məşğul olmasınlar. 

Ancaq qan dövranını təmin edəcək şəkildə aktiv həyat tərzi keçirmələrini istəyirik, hamiləlik testi nəticəsini bilənə qədər.

Cemile Yılmaz, Embriloq


qarin-yigan-korset.jpeg

4 March 2022 Ginekologiya0

Qeysəriyyə əməliyyatı və ya normal doğuş olub, fərqi yoxdur – “Doğuşdan sonra korset taxmalıyıq, yoxsa yox?”

Mən bunu həmişə belə deyirəm: “Məqsədimiz nədir korset taxmaqda? Oranın yığılmasıdırmı?”

Qeysəriyyə üçün düşünək.. Baxın, qeysəriyyə əməliyyatı zamanı əzələlər kəsilir və oradan körpə çıxır, sonra həmin birləşdirici toxumalar tikilir, əzələlər tikilir. Çox sadədir. Əzələlər xaricə doğru olduğu kimi, içəriyə doğru da qoruma təmin edir. Nəticədə, iki əzələ kəsilib… Daha doğrusu, bağ, oradakı bağ, fassiya dediyimiz şey kəsilib və biz bunu yenidən birləşdirmişik. İndi biz kənardan korset geyinəndə içəriyə təzyiq etmiş oluruq və oradakı qan dövranını pozuruq. Yəni bunun bir məntiqi yoxdur. Dünyanın heç bir yerində tətbiq olunmur. Bəzi hallarda, bel problemi olan xəstələrdə, təbii ki, istifadə edilməlidir. Ancaq qarının sallanmasının qarşısını almaq üçün qətiyyən… Əksinə, onu sıxdıqda buradakı qan dövranını, aşağıdan gələn venoz dönüşü azaldırıq və eyni zamanda içəriyə doğru təzyiq göstərdiyimiz üçün yaranın sağalmasını gecikdiririk. Əslinə baxanda biz səhv edirik.

Korset arıqlamağa səbəb olurmu?

“Bəs korset taxmaq arıqladırmı?” – Mən həmişə bunu deyirəm, “Kaş ki korset geyinmək arıqladaydı, mən də korset geyinib arıqlayardım” Təəssüf ki, o qədər də sadə deyil. Ona görə də xüsusi ehtiyac yoxdursa, bir bel problemi yoxdursa, korset taxmaq zərərlidir, faydası yoxdur. Bunu bu qədər açıq deyirəm. 

Üstəlik belə baxanda bir də hamiləlikdən sonra, yəni doğuşdan sonra, keysəriyyə əməliyyatından sonra və ya doğuşdan sonra mütləq və mütləq mümkün qədər tez ayağa qalxıb hərəkət etməlidir pasiyentimiz ki, ağciyərlərimiz özünə gəlsin, o körpəni tez bir zamanda əmizdirməyə başlamalıdır ki, uşaqlıq yığılmağa davam etsin və eyni zamanda oksitosin hormonu ifraz edilməklə ana ilə körpə arasında bağ yaransın.

Uzman Dr.Olcay Turgut, Cərrah mama-ginekoloqu və süni mayalanma uzmanı


prostat-vezi-xesteliyi.jpeg

3 March 2022 Urologiya0

Bugünkü danışacağımız mövzu “Prostat vəzi xəstəliyi”, yəni el arasında, “prostat vəzi adenoması” deyilən bir xəstəlik barədə danışacağıq. “Bu xəstələr hansı şikayətlərlə müraciət edirlər? Müalicəsi nədir? Əməliyyata nə zaman göstərişi var?” bu barədə danışacağıq.

Prostat vəzi xəstələri, adətən, yəni şikayətləri tezləşmiş sidik ifrazı, çətinləşmiş sidik ifrazının şırnağının zəifləməsi, gecələr tez-tez sidiyə durma, bəzən “Sidiyə getdim, qalıq sidiyim qaldı”, təkrar yenə də sidiyə getmək hissiyatı olması şikayətləri ilə müraciət edirlər. 

Bu halda bizim ilkin olaraq müayinəmiz, bir ultrasəs müayinəsi, prostatın qan analizi dediyimiz, PSA analizi dediyimiz, o göstərici xüsusilə yoxlanılır və sidiyin ümumi analizi, yəni bunlar yoxlanılır. Bunlarda bir dəyişiklik varmı, yoxmu, xüsusən də, PSA analizi dediyimiz əgər normaldırsa, xəstə şikayəti varsa, müalicə dəyərləndirilir ilkin olaraq. Ultrasəs müayinəsində də əgər normaldırsa, yəni belə deyim. 

Yox, ultrasəs müayinəsinə müəyyən dəyişiklər ola bilər ki, birbaşa müdaxilə tələb edən dəyişikliklər ola bilər. Bunlar da nədir? 

Xəstələri də əsas düşündürən, məsələn, xəstə gəlir həyəcanla ki, “100 qram prostatım var, mən əməliyyatlığam!” deyilir. 

Prostatın böyüklüyü əməliyyata göstərişdirmi?

Qram heç vaxt, biz xəstələrimizə izah edirik ki, əməliyyat göstərişi deyil. Burada böyümüş prostatın, içindən keçən kanalın nə dərəcədə sıxdığı daha önəmlidir. Ola bilər ki, xəstənin 100 qram, 150 qram prostatı var, amma ciddi bir şikayəti yoxdur. Onu da məntiqlə izah edirik ki, prostat daha çox çölə doğru böyüyür, içindən çıxan kanalı sıxmadığına görə xəstənin heç bir şikayəti yoxdur. O xəstəyə deyirik ki, yəni yanaşı da qalıq sidiyi yoxdursa, daşı yoxdursa, deyirik sadəcə nəzarətdə qalın. 

Amma ola bilər ki, 35-40 qram prostatı var, amma prostatı içəri doğru böyüb, kanalını sıxır, bu xəstələrdə ciddi şikayətlər verə bilir. Bu halda artıq dərman müalicəsimi, əməliyyatmı bir araya girir. Təbii ki, əgər PSA analizi dediyimiz analiz normaldırsa, birinci, bir dərman müalicəsi təyin edirik. 2 həftəlik müalicə yazırıq, 10-14 gün sonra təkrar kontrola çağırırıq. Həm şikəyətlərini, həm qalıq sidik varmı, yoxmu, o hal təkrar müayinə olunur, kontrol olunur, rahatlama varsa şikayətlərində, deyirik ki, dərmanla davam edirsiniz.

“Hə, doktor”, bəzən xəstələr deyir ki, “hansı nöqtəyə qədər dərmandan davam edirik, nə qədər içəcəyəm bu dərmanı?” Əslində bunun kitabi bir rəqəmi yoxdur, “Filan ay için, filan qədər için”. Ona əsas deyirəm ki, bu dərmanı bir az da siz müəyyən edəcəksiniz. Yəni izah edirik ki, şəkər dərmanı kimi bir şeydir. İçirsən, şəkərin normaldır, içmirsən şəkərin yüksəlir. Bu da belədir, içirsən, prostat əzələlərini boşaldır, sidiyə rahat gedirsən, içmirsən dərmanı pis gedirsən. Bunu uzun müddət içirsiniz. 

Prostat vəzi əməliyyatı nə zaman aktuallaşır?

Bir nöqtəyə çatır ki, artıq o nöqtədə dərman təsir eləmir. Onda artıq əməliyyat variantı araya girir. Yəni bu müddət ərzində də, yəni şikayətin olmasa belə, yenə də nəzarətdə qalmağı tövsiyə edirik xəstələrimizə. Yəni bir az burada şikayətlər, xəstədən xəstəyə dəyişilir. Xəstə var ki, deyir heç bir şikayətim yoxdur, amma müayinədə görürsən qalıq sidiyi var, sidik kisəsinin həcmində artma var. Burada deyirsən ki, “Artıq şikayətin subyektivdir. Dərmandan çox da fayda almırsan, sən məmnun olsan da belə.” 

Çünki bu halın özü də bir az qorxulu və sevmədiyimiz bir haldır. Qorxulu tərəfi odur ki, yəni iş təkcə prostatdan ibarət deyil, gərək sidik kisəsinin də yığma qabiliyyəti yaxşı olsun.

Bəzən 300-400 ml qalıq sidiklə gələn xəstələr var ki, onlara, düzdür, ilk öncə kateter qoyub sidik kisəsini rahatladıb sonra əməliyyat edirik. Amma bəzən 1,5L, 2L qalıq sidiklə gələn xəstələr olur ki, onlara deyirik ki, “Artıq 70/100, 80/100 əməliyyatdan fayda almama ehtimalın var. Çünki çox gecikdirilib, sidik kisəsi divarları nazilib, sidik kisəsi atoniyası deyirik tibbi olaraq buna… Biz yolu əgər açsaq da, belə sidik kisəsi pis yığacaqsa, yenə də pis gedəcəksiniz”. 

Bu nöqtədə hərə fərqli yanaşır. Bunu belə deyim… Çünki xəstə var ki: “Ay Doktor, 70-80% pis sidiyə getmə ehtimalı varsa, boşu boşuna əməliyyat olunmuram. Mən ömürlük şlanqla yaşayıram.” Çünki o işin sonu daimi kateter dediyimiz, hətta daimidirsə, göbək altından dediyinizin indi el arasında, sidik kisəsinə sistastoma taxılır onunla yaşayırlar. Ayda 1 dəfə dəyişilir. 

Adam da var ki: “Doktor, 10% də olsa, 20% olsa kateterdən canımı qurtarma ehtimalım varsa, əgər mən əməliyyat şansını dəyərləndirirəm.”

Nə zaman mütləq əməliyyat olmalıdır?

Bir-iki əməliyyata mütləq göstərişlərimiz var ki, burada, yəni belə deyim, çox halda xəstə ilə həkim yanaşı qərar verir. Müəyyən göstərişlər var ki, yəni mütləqdir bu halda. Nədir? 

Sidik kisəsində daş olarsa, bu, mütləq əməliyyat göstərişi sayılır. Təkrarlanan sidik yolu infeksiyaları olur ki, burada artıq heç bir müalicə filan fayda vermir. Burada da əməliyyat göstərişi… Bir də müalicə almasına baxmayaraq, şikayətlərində yaxşılaşma olmayan, qalıq sidiyində azalma olmayan xəstələr də, bunlar mütləq göstərişlər sayılır. 

Qalan digər hallar bir az da xəstə ilə həkim, bir yerdə qərar verir. Nədir? 

Məsələn, xəstə var ki: “Doktor, mən illərlə dərman içirəm. Artıq yorulmuşam dərman içməkdən. Birdəfəlik canımı bu işdən qurtarmaq istəyirəm” elə deyim. Bu halda artıq həqiqi dəyərləndirilir son olaraq bir də. Ultrasəs müayinəsi olsun, qan analizləri olsun ki, “Həqiqətən, bu insan, bu pasiyent dərmandan fayda almırmı?” – onu son olaraq, diaqnostik olaraq, müayinələr olaraq təsdiqlənir. Hə, o halda əməliyyat artıq qərara alınır.

Prostat biopsiyası

Bir də prostat biopsiyası. Bəzən pasiyentlərimiz bundan daha çox çəkinirlər. “Prostat biopsiyası nədir, kimlərə olunur, göstərişləri nədir?” – belə deyim. 

Yəni, PSA indi ortalama, indi analizlərdə də 4 yazılır, indi bu yaşa görə bəzən son ədəbiyyatlarda da 3,5-ə qədər belə edirmələr var. Loru dildə götürək, 4-dən yüksəkdirsə, yəni yaşı da orada daha məsələn, cavanlarda daha da aşağı 2,5 belə, 3,5 belə qəbul elədiyimiz yaşına uyğun xəstələrimiz var, yüksəkdirsə, onlara prostat biopsiyası tövsiyə edirik. Bir də ki, barmaqla müayinədə, “rektal müayinə” dediyimiz əgər sərt düyün əllənirsə, burada mütləq prostat biopsiyası xəstəyə vacibdir. 

Hə, PSA analizi yüksəkdir, bizim xəstələr daha çox çəkindiyi nöqtə odur, yüksəkdir – “Məndə 100 faiz onkoloji bişey var!” Bu o demək deyil. 

Xəstə var ki, infeksion bir proses fonunda PSA yalançı yüksəlib 20, 30 PSA olan xəstələr var ki, biopsiya edirik təmiz çıxır. Yəni “benign prostat” dediyimiz xoşxassəli prostat böyüməsi çıxır, prostatit toxuması çıxır. Amma xəstə də var ki, 4 PSA ilə, 5 PSA ilə biopsiya edirik, onkoloji bir şeylər çıxa bilir.

Burada xəstələrə izah edirik ki, PSA sadəcə bir həkim üçün… “Bu xəstəyə birbaşa müalicə yazmaq olarmı, olmazmı?”, ya da ki, “Birbaşa əməliyyat eləmək olarmı, olmazmı?” – Yəni, bizim üçün daha çox vacibdir.

Dediyim kimi PSA-sı yəni yüksək olub, normal gələn xəstələrimiz kifayət qədər var. PSA-sı kiçik olub, 4-dür, 5-dir… Amma onkoloji çıxan xəstələr də var. Ona görə PSA bizim üçün xəstələrə həmişə deyirəm “Daha çox sizə deyil, bizim üçün lazımdır ki, sizə birbaşa bir əməliyyat eləmək olarmı, olmazmı?” 

Ya birbaşa xəstə tutaq ki, müalicəlik durumdadır. Yəni əgər PSA yüksəkdirsə, birbaşa müalicə eləmək tibbi olaraq doğru deyil. Gərək səbəbini dəqiqləşdirək ki, “Bu niyə yüksəkdir?” 

Çox şeydən yüksələ bilir, yəni adi bir soyuqdəymə keçirib, qızdırması olub, pis sidiyə getmə, xoşxassəli prostat böyüməsində də arta bilir və nəhayət xoş olmayan xəstəliyində prostat vəzinin onkolojisində arta bilir. Bunun dəqiqləşdirmənin yeganə yolu prostat biopsiyasıdır. Dəqiqləşdiririk, “Nəyə bağlı artıb?”, ona uyğun da müalicəmizi aparırıq. 

Çünki qısaca xoşun xoş müalicəsi var, bədin bəd müalicəsi var, belə deyim. Yəni bu qismi dəqiqləşdirdikdən sonra artıq əməliyyat hissəsi danışılır ki, əməliyyatlıqdırsa, xəstələr də burada çox yəni maraqlandıran suallar ki: “Əməliyyat olundum… Əməliyyatdan sonra məni nələr gözləyir?” suallarıdır. 

Prostat vəzi əməliyyatı və əməliyyatdan sonra

Yəni, əməliyyat nə qədər endoskopik olsa da… İndi biz daha çox endoskopik əməliyyatlar edirik. Yəni qramı burada vacibdir, əlbəttə ki. Çox-çox böyüklərdə açıq əməliyyat elədiyimiz xəstələr də olur. Biz daha çox burada endoskopik barədə məlumat verəcəyik ki, endoskopik əməliyyatdan sonra xəstələrdə nə narahatçılıqlar ola bilir, nələr gözləyir xəstələri?

Yəni burada bəsit olaraq belə izah edirəm ki, nə qədər endoskopik olsa da, içəridə bir yara var. Bu yaraya bağlı sizdə narahatçılıqlar olacaq. Nədir? 

Tez-tez sidiyə getmə ola bilər, yanma, göynətmə ola bilir sidikdə, ilk başda sidikdə qan daha çox necə olur? Məsələn, bir damcı qan gəldi, təmiz sidik gəlir, yox, təmiz sidik gəlir axırda 1, 2 damcı qan gəlir. Bunlar hamısı bu gedişatda normaldır. 

Sidik qaçırtma daha çox xəstələri narahat edir. Bunlar çox belə uzunmüddətli davam edən, açığı elə gördüyüm yoxdur yəni. Qısa müddətli ola bilir. Çünki nə qədər də olmasa, bu yaşına qədər deyirəm xəstəyə ki, sidik saxlamasında prostat da bir maneə kimi iştirak edirdi. Prostat yeri indi kəsilib, genişləndirilib, güc birbaşa sidik kisəsi yığılanda klapana düşür. Klapan bu rejimə öyrəşənə qədər bir müddət olacaq. Buna fiziki gərginlik, yəni daha çox “gərginlik sidik saxlamazlığı” deyilir belə deyim. Yəni asqıranda, öskürəndə olur, oturmusan, durmaq istəyəndə olur, məsələn, bu. Klapan bərkiyənə qədər, sidik saxlayan əzələlər bərkiyənə qədər bir müddət olur. Bunlar da zamanla tam keçib gedir belə deyim. 

Adətən, deyirəm ki, ən uzun müddətdə narahat eləyən, adətən, yanma, göynətmə olur sidikdə. O da ki, içəridəki yaranın tam sağalması, yəni 2 ay, 3 ay xəstədən xəstəyə dəyişilir, çəkir. Amma yüngülündə dediyim kimi xəstələrə izah edirik ki, bir şey eləmirik, sadəcə nəzarətdə qalır. Əvvəldə bir damcı yandırırdı, axırda bir damcı göynətdi, bunlarda bir şeyə ehtiyac yoxdur. Amma “Bütün sidik yandırır!”, ya da “Normal idi, indi artdı, doktor!” deyir. Hə, onda bir sidiyin analizinə baxırıq, ehtiyac olarsa, bəzən sidiyin əkilməsinə baxırıq, bakterioloji müayinəyə baxırıq ki, çıxan infeksiyaya uyğun bir müalicə aparılır və o göynətmələri sakitləşir.

Dr.Nehmət Beygiyev, Uroloq



Preeklampsiya diaqnozlu hamiləliyi 28-ci həftəyə qədər davam etdirə bildik. 28-ci həftədə ananı xilas etmək üçün hamiləliyi dayandırmağa məcbur olduq. 1000 qr çəkiylə vaxtından əvvəl doğulmuş körpənin qayğısına isə yenidoğulmuşların reanimasiyası şöbəmiz qaldı. Körpə 1800 qr çəkiyə çatdırılaraq sağlamlıq problemləri olmadan ana ilə birlikdə evə yola salındı. Dünyanın bir çox yerində belə hamiləliklər ananı xilas etmək üçün uşağı qurban verməklə nəticələnir. Ege Hospital komandası olaraq həm ananı həm körpəni xilas edə bildiyimiz üçün sevincli və qürurluyuq.

 

 

 


mede-qicqirmasi.jpeg

26 January 2022 Qastroenterologiya0

Qastrit – mədə nahiyəsində ağrı, mədə nahiyəsində yanma, iştahsızlıq, ürəkbulanma, qusma kimi əlamətlərlə gedən mədə xəstəliyidir.

Qastrit mədənin selikli qişasının iltihabı nəticəsində əmələ gəlir. 

Səbəblərindən helikobakteri pilori mikrobu, bir çox dərmanlar: ən çox istifadə etdiyimiz aspirin, qeyri-steroid ağrı kəsicili dərmanlar, steroid dərmanları, bir çox antibiotiklərin istifadəsi nəticəsində qastrit əmələ gələ bilər.

Qastritin əlamətləri nələrdir?

Qastrit diaqnozu xəstənin şikayətlərinə görə, anamnezinə görə, xəstənin fiziki müayinəsinə görə və ehtiyac duyularsa, diaqnozu dəqiqləşdirmək üçün endoskopik müayinə ilə qoyulur.

Bəzən qastrit şikayətləri, mədə polipləri, mədə xorası, mədənin bədxassəli xəstəlikləri ilə qarışa bilir. Bunlardan şübhə etdiyimiz zamanlar endoskopik müayinələrdən istifadə edib: xərçəng, qastrit, və ya xora və ya digər bədxassəli xəstəlik olub-olmadığını aydınlaşdırmaq mümkündür.

Qastritin müalicəsi səbəbə bağlıdır

Qastritin müalicəsində əgər səbəb helikobakteri qastriti isə, antibiotik müalicəsi, proton pompa inhibitorları; əgər dərman istifadəsinə bağlı qastritlərdirsə, əsasən, səbəb olan etiologiyanın kəsilməsi, yəni dərmanın kəsilməsi – əgər mümkündürsə, əgər mümkün deyilsə, dərmanla bərabər proton pompa inhibitorları, anti-asit müalicələr istifadə olunur.

Uzman Dr.Fuad Mustafayev, Qastroenteroloq-Hepatoloq-İnvaziv Endoskopist


aybasi-agrilari.jpeg

12 January 2022 Ginekologiya0

Qadınların yarısından çoxu menstruasiya ağrılarından – aybaşı ağrılardan əziyyət çəkir.

Bu ağrılar necə olur?

Qarnın alt aşağı bölgəsində – hissəsindən başlayır, belə, ayaqlara doğru yayılır. Bu ağrılara da: ürək bulanması, qusma, ishal, tez-tez sidiyə çıxma və bəzən ən ağır hallarda, depressiya ilə müşahidə oluna bilər.

Bu ağrıları yaşayan qadınlar, əgər ki, bunun nədən olduğunu bilərsə, nədən olduğunu öyrənərsə, bunu daha yaxşı, daha rahat keçirə bilər.

Hər ay dediyimiz kimi uşaqlığın daxili divarında bəlli bir qan damarları qalınlaşır və        estrogen və progesteron hormonunun dəyişilməsi nəticəsində o qan kənara atılır. Uşaqlıq əzələdən formalaşan bir orqan olduğu üçün yığılaraq o qanı çölə atır. Bu yığılma zamanı uşaqlığa gələn qanın miqdarı azalır və qan azaldığı üçün oksigen də azalır. Əzələ toxumasında, uşaqlığın daxili divarında “prostaqlandin” dediyimiz maddələrin miqdarı yüksəlməyə başlayır. Bu prostaqlandin də sinir uclarını qıcıqlandırdığına görə biz uşaqlığın olduğu bölgədə – tam qasıq bölgəsində ağrı hiss etməyə başlayırıq.

Birincili və ikincili aybaşı ağrıları

Bu ağrının yaşanma perioduna bağlı və zamanına bağlı biz bunu birincili və ikincili olaraq ayırd edirik. Əgər ki, qadın ilk menstruasiya qanaması ilə birlikdə bu ağrıları yaşayırsa, biz buna birincili ağrı, yəni “birincili dismenoreya” deyirik tibbi olaraq. Amma deyək ki, illərlə ağrısız menstruasiya yaşayır, amma müəyyən bir perioddan sonra ağrı aybaşı qanamalarına qoşulursa, biz buna “ikincili dismenoreya” deyirik. Adətən, ikincili dismenoreyanın altında anatomik pozulma olur. “Endometrioma” dediyimiz yumurtalıq kistaları, uşaqlığın miomaları ola bilər və ya abort prosedurundan, keysəriyyə doğumundan sonra çox gördüyümüz uşaqlıq boynunda daralma nəticəsində qan çölə çıxa bilmədiyinə görə bu qadınlar ağrını sonradan yaşaya bilərlər.

Hansı qadınlarda daha çox görülür?

Kimlər risk qrupu altındadır deyə baxsaq, kimlər, hansı qadınlarda daha çox görülər menstruasiya ağrıları deyə baxdıqda:

  1. Mən genetik faktorlar deyərdim. Yəni ki: anasında, xalasında, bibisində… əgər belə bir aybaşı dövründə ağrılar olan qadınlar varsa, qızlar varsa, bunlarda da görülmə ehtimalı daha yüksəkdir, daha çoxdur.
  2. İkincisi, erkən yaşda menstruasiyaya başlayanlar. 11-12 yaşlarında aybaşı qanamaları başlayanlarda daha çox görülür bu ağrılar.
  3. Ücüncü qrupda, adətən, qeyri-müntəzəm menstruasiyası olanlar və ya həddən artıq çox qanaması olanlar bu risk qrupu altındadır.

Aybaşı ağrısı zamanı həkimə müraciət

Nə vaxt ginekoloqa gedək, həkimə müraciət edək?

Əgər ki, bu ağrılar sizin həyat fəaliyyətinizi pozursa, aybaşı ağrıları yaşadıqda həyatınıza, fəaliyyətinizi davam edə bilmirsinizsə, mütləq müraciət edilməsi lazımdır. Ağrılar sizdə əvvəllər olmayıb, müəyyən bir yaşdan sonra ağrı yaşamağa başlamısınızsa, yenə mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.

Və önəmlisi yaşdır. İrəliləyən yaşla bərabər əgər ki, ağrılar da artır və get-gedə bu ağrının şiddəti daha da artmaya meyillidirsə, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.

Müalicəsi nədir?

Müalicəsini 2 şəkildə ayıra bilərik: medikal və non-medikal. Yəni dərmanla və dərmansız müalicə şəklində.

Dərmanla müalicələrin başında ağrıkəsicilər gəlir. Həkimə müraciət etmədən də bu menstruasiya başlanğıcından bir gün öncə və ya menstruasiya gördüyümüz gün və ya 1-2 gün sonra istifadə edərək fayda əldə edə bilərik. Amma qadınların çoxu bu menstruasiya qanamasını azaltdığı üçün bu müalicə metodunu sevmirlər.

İkinci bizim ən çox müraciət etdiyimiz, ən çox istifadə etdiyimizdə fayda gördüyümüz dərman qrupu oral kontraseptivlərdir. Bunlar həm menstruasiya nizamsızlığı varsa, aradan qaldırır, həm aybaşı ağrılarını 90 faizə qədər, yəni mükəmməl bir şəkildə menstruasiya ağrılarını azaltmaqda faydalıdır.

Ondan sonra uşaqlıq daxili istifadə etdiyimiz spirallar var – hormonal spirallar. Bunlar da aybaşı zamanı ağrıların azaldılmasında faydalı ola bilər. Və ya dərialtı implantlar olsun, aylıq, 3 aylıq iynələr menstruasiya ağrılarının azaldılmasında faydalıdır.

Dərmansız müalicə

Bəzi xəstələr deyir ki: “Yox, mən dərman istifadə eləmək istəmirəm”. Bunlara ən çox tövsiyə etdiyimiz metod idmanla məşğul olmalarıdır. Bu idmanla məşğul olmaq ancaq ayda 2 gün, 3 deyil, müntəzəm bir şəkildə idmanla məşğul olması və ya tənəffüs idmanlarından istifadə edə bilərlər, yoqa, akupunktur kimi dərmansız metodlarla və ya kalsium, magneziumla zəngin diet eliyərək də bu ağrıları nisbətən də olsa azaltmaqda fayda edə bilərik.

Uzman Dr.Aygün Əkbərova, Cərrah mama-ginekoloq

 

 




SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!





SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!