Ginekologiya / Ege Hospital - Sağlamlığınız, sağlamlığımızdır.

suni-mayalanmada-yash-heddi-1200x675.jpeg

23 November 2022 Ginekologiya0

Süni mayalanma müalicəsini biz kimlərə tətbiq edirik? Əvvəlcəondan danışım. 

Kişi və qadından qaynağlanan səbəblərə görə öz-özünə hamiləlik meydana gəlməyən çütlüklərə ya da süni mayalanma müalicəsindən öncə digər köməkci üsullarla nəticə ala bilmədiyimiz çütlüklərdə biz süni mayalanma müalicəsi tətbiqinə üstünlük veririk. 

Bəzi hallarda xəstəni bir müddət gözlədib öz-özünə hamilə qalmağını gözləyirik, amma bəzi hallarda heç gözləmədən də bu prosesə, müalicə prosesinə başlaya bilirik. 

Hər şeydən əvvəl “Hansı hallarda tezləşdiririk, mümkün qədər tez başlayırıq?” 

Süni mayalanmaya dərhal başladığımız hallar

Birincisi əgər qadın xəstəmizdə uşaqlıq boruları bağlıdırsa, ya da müxtəlif xəstəliklərdən qaynağlanan səbəblərə görə götürülübsə, ya da bağlanıbsa. 

İkinci səbəb olaraq, yumurta rezervi çox aşağıdırsa. Kişidə, yenə, sperma hərəkətliliyi və miqdarı ilə bağlı bir problem varsa, ya da eyakulyasiyasında heç spermanın olmadığı hallarda süni mayalanma müalicəsinə biz tezliklə başlamağa üstünlük veririk. 

Bundan başqa ailədə genetik bir xəstəlik varsa, yəni sağlam bir embriyon seçimi tələb olunursa yenə mümkün qədər tez biz heç bir halda xəstəni gecikdirmədən xəstəyə müalicə prosesini başlayırıq. 

Bununla bərabər bizim üçün ən vacib şey ananın yaşıdır. 

Ananın yaşı necə təsir edir?

Ananın yaşı da iləriləyibsə ki, bizim üçün bu limit 35 yaşdır. 35 yaşın üzərindədirsə də bu prosesə, əgər xəstəmiz də gəbul edirsə, təsdiqləyirsə, heç gecikdirmədən başlamağa üstünlük veririk. 

Normalda bir cütlük bizə gəldikdə hər şey qaydasındadırsa əgər çox aşkar və bir az əvvəl bəhs etdiyim problemlərdən heç biri yoxdursa xəstəmiz 35 yaşın altındadırsa 1 ilə qədər gözləmə vaxtımız vardır. O 1 ildən sonra xəstəmiz əgər istəyərsə yenidən gəlib bizə müraciət edə bilər. 

35 ilə 40 yaş arasındadırsa bu müddət 6 aya enir. 40 yaşın üstündədirsə bu müddət daha da qısalır və 3 aya qədər düşür. 

Amma əlbəttə ki, bunların hamısı xəstəmizlə qarşılıqlı danışıb qərar alınaraq gözləyəcəyimiz müddətdir ya da dediyim kimi, heç gözləmədən də başlaya bilərik. 

Ananın yaşı niyə vacibdir?

Ananın yaşı bizim üçün niyə vacibdir?

Çünkü ana yaşı uzandıqca hamilə qalma müddəti də uzanır ya da hamilə qaldıqdan sonra uşaqsalma ehtimalı çok artıyor. Bunun səbəbi də yaş artdıqca qadın bədənindəki yumurtalarda meydana gələn genetik pozulmanın, xromosom aberrasiyalarınına rtmasıdır. 35 yaşın altındaki bir xəsətdə bu xromosom anomaliyaları təxminən 15-20% nisbətindədirsə 35 yaşıdan sonra, xüsusilə də 37 yaşı keçəndən sonra 50%-ə, yaş ilərlədikçə 70-80%-ə qədər çıxa bilir. Bu da deməkdir ki, anormal yumurta, qeyri-sağlam embriyon və hamiləliklə nəticələnməyən bir proses. Ya da dediyim kimi tutunmadan sonra, hamiləlikdən sonra uşaqsalma ilə nəticələnən bir proses. 

Bu səbəbdən xəstəmizin yaş aldıqca biz müalicə prosesini tezləşdiririk. 

Transferdən əvvəl genetik diaqnostika

Xüsusilə 40 yaş üstü xəstələrimizdə də biz bu prosesi genetik diaqnozla birlikdə idarə edirik. Çünki bir az əvvəl də dediyim kimi əgər yumurtamız zərər görübsə genetik olaraq verəcəyimiz embriyonun da problemli olma ehtimalı çox yüksəkdir. Bu səbəbdən biz nə edirik? Xəstəmizə bütün təfərrüatları izah edərək yumurta toplama prosedurunu etdirdikdən sonra və embriyon inkişafını təmin etdikdən sonra xəstəmizi genetik diaqnostika proseduruna yönləndiririk. Beləcə 40 yaş üstündə də olsa əgər xəstəmizin sağlam yumurtası varsa formalaşmış sağlam embriyonu da müəyyən edib o embriyonu, sağlam olan emriyonu xəstəmizə transfer edərək sağlam bir körpənin dünyaya gəlməsini hədəfləyirik. Buna görə xəstə yaşı bizim üçün çox vacibdir. Zəhmət olmasa xəstələrimiz 35 yaşı keçdikdən sonra süni mayalnma düşünməsə belə bir qinekoloqa gedərək müayinə olsunlar. “Bir problemləri varmı, yoxmu?” aşkar etsinlər və bu müddəti tezləşdirsinlər. 

Cemile Yılmaz, Klinik embrioloq


prezervativ-cirilarsa-1200x675.jpeg

15 November 2022 Ginekologiya0
Qadınlara təcili qorunma metodlarınınə zamanməsləhət görürük? Əgər qadın cinsi birlikdəlik əsnasında qorunduğu metodun qeyri-effektiv olduğunu fərq edər və ya şübhə edərsə, məsələn, bu prezervativin yırtılmasını və ya geri çəkmə metodunun alınmadığını hiss edərsə, şübhə edərsə və yaxud da qadın “doğum kontrol həbi” dediyimiz hormonal preparatlar istifadə edirsə, daha öncəsində və bunu vaxtlı-vaxtında istifadə edə bilmir, 2-3 saat gecikməklə və ya 2-3 gün ara veribsə, bu zaman hamiləlik olma ehtimalı var və mütləq təcili qorunma metodlarından istifadə etmək lazımdır. İstəmədiyimiz hallardan biri də cinsi zorakılıqdır. Bu halda da yenə bu üsullardan istifadə etmək lazımdır.

Hansı təcili qorunma metodları var?

Təcili qoruma metodları uşaqlıq içərisində spiral taxılması və digər hormonal preparatlar ola bilər. Müxtəlif dərmanlardan istifadə edilir. Bunlar bir-birlərinə üstün və əksik tərəfləri vardır. Məsələn, uşaqlıq içərisində spiral taxılmasının bəzi üstünlükləri var. Bu məlumatı qadınlara vermək lazımdır. Əgər qadın qorunmasız əlaqədən sonra davamlı bir qoruma metodu istəyirsə, bu onun üçün gözəl bir variantdır. Və yaxud da ki, qadının kilosu, bədən kütlə indeksi (BKİ) otuzun üstündədir, kiloludur, artıq çəkilidir… Belə bir halda istifadə etdiyi hormonal preparatların qoruma təsiri azalacaq. Bu qadınlara məsləhətdir ki, uşaqlıq içərisində spiral taxılsın.

İlk 3-5 gündə istifadə etmək uğur nisbətini artırır

Uşaqlıq içərisinə spiral qorunmasız əlaqədən sonrakı ilk 5 gündə taxılmalıdır. Yəni ilk 120 saat içərisində. Hormonal preparatların istifadəsi də daha çox qorunmasız əlaqədən sonrakı ilk 3 gün içərisində istifadə edilməlidir. Qadınlara belə bir məsləhət də vermək istəyirəm ki, qorunmasız əlaqədən sonra nə qədər tez, qısa zamanda bu üsullara müraciət edərsə, onların qorunma metodunun uğurlu nəticəsi daha yüksək olar.

Hansı təcili qorunma metodu daha yaxşıdır?

Spiralın üstün cəhətləri vardır, ancaq bəzi hallarda bu riskli ola bilər. Məsələn, “servisit” dediyimiz uşaqlıq ağzı infeksiyalarında, xüsusilə də, cinsi yolla keçən infeksiyalarda, qonereya, xlamidiya, trixomoniaz kimi. Bu hallarda taxılması risklidir. Hormonal preparatları istifadə etdikdə qadınlar bəzən əlavə yan təsirlərini görə bilər: bulantı, qusma, baş gicəllənmə, baş ağrısı… Bəzən qadınlar istifadə etdikdən sonra ilk 1-2 saat içərisində qaytarırlar, dərmanı olduğu kimi geri çıxarırlar. Bu zaman, onsuz da, onun təsiri qalmır. Ona görə belə qadınlara da, dərmana dözə bilməyən qadınlara yenə uşaqlıq içərisində spiral taxılması məsləhət görülür. Bəzi qadınlar təcili qorunma üsulları kimi bu hormonal dərmanlardan və uşaqlıq içərisində yerləşdirilmiş spiraldan çəkinirlər. Çəkinməyə ehtiyac yoxdur. Asanlıqla tətbiq oluna bilən metodlardır. Sadəcə bu qorunma metodları, təcili qorunma metodları təcili hallarda istifadə olunmalıdır. Davamlı şəkildə qətiyyən istifadə olunmamalıdır. Bunun üçün də qadınlar diqqətli olmalıdır.Təcili qorunma metodundan öncə hər hansı bir analizə ehtiyac yoxdur. Bunun üçün sadəcə hamiləlik testini verməlidirlər. Yəni hamilə olmadığından əmin olmaq lazımdır. Dediyimiz kimi, hormonal dərmanların effektivlik şansıs pirala görə daha aşağıdır. Məsələn, 50% ilə 90% arasındadır. Əgər ki qadın, deyək ki, hormonu istifadə etdi, ancaq yenə hamiləlik baş tutdu. İstifadə etdiyi tək səfərlik hormonlar gələcəkdə yarana biləcək döldə hər hansı bir neqativ təsirə sahib deyildir. Bununla bağlı yetərli qədər araşdırmalar aparılıb. Uzman Dr. Gülmirə Əliyeva, Cərrah mama-ginekoloq

agrili-aybasi-1200x675.jpeg

30 October 2022 Ginekologiya0

Tibb dilindəağrılı aybaşıya dismenoreya, alqomenoriya deyirlər. Dismenoreyanın iki növü var: birincili və ikincili. Birincili dismenoreya, yəni ağrılı aybaşı, adətən, 30 yaşına qədər olan qadınlarda olur. İkincili dismenoreya isə 30 yaşdan yuxarı olur, adətən. 

Birincili dismenoreyanın səbəbi nədir?

Birincili dismenoreyanın səbəbi nədir? Birinci növbədə hormonal pozğunluqlar, ikincisi, fizioloji səbəblər, üçüncü isə psixoloji səbəblərdir. Hormonal pozğunluqları nə verir? Bunlar bədəndə hormonların artıq olması nəticəsində uşaqlığın yığılmaları artır və bu da aybaşı vaxtı həddindən artıq ağrıya səbəb olur. Fizioloji səbəblərdən isə nəyi misal gətirmək olar: uşaqlıq ya həddindən artıq önə və yaxud da ki, həddindən artıq arxaya meyillidir və yaxud da ki, uşaqlıq boynunda çapıqlar var. Bunlar menstruasiya günlərində qanın axmasına maneçilik törədir. Ona görə də çox möhkəm ağrılar olur. Psixoloji səbəblərə isənə aiddir? Bir dəfə ağrısı olan qız, adətən, daha cavanlarda olur, ikinci aybaşını elə dəhşətlə gözləyir ki, az olan o ağrı da ona çox gəlir. 

İkincili dismenoreyanın səbəbi nədir?

İkincili dismenoreyanın səbəbləri isə başqadır. Onlar müxtəlif xəstəliklərin nəticəsində əmələ gəlirlər. Əvvəllər olmayıb, amma indi müəyyən xəstəliklər keçirdikdən sonra qadınlarda ikincili dismenoreya başlayır. 

Bunların səbəbləri nədir? Birinci növbədə uşaqlıq daxilində olan sinexiyalar, bitişmələr. İkincisi, uşaqlıq boynunda olan çapıqlar. Üçüncü, submukoz, yəni uşaqlığın daxilində endometriyanın daxili qatında endometriyaya tərəf olan düyünlər, miomalar. Dördüncü, endometrioz. Beşinci, varikoz genəlmələr. Altıncı isə uşaqlıq daxilində olan spirallardır. Bunlar hamısı ağrılı aybaşına, yəni dismenoreyaya səbəb olur. 

Dismenoreyanın müalicəsi nədir?

Xəstələr özlərini necə hiss edirlər? Müalicə olunduqda, əlbəttə ki, bunların əlamətləri keçir, lakin müalicə olunmazlarsa, bunların əlamətləri bir az da dərinləşir. Nəyə görə? Əgər sinexiya varsa, çapıqlar varsa və yaxud da ki, endometrioz varsa, varikoz genəlmələr varsa, bunlar müalicə olunarlarsa, gələn aylar, əlbəttə ki, dismenoreya olmayacaq. Müalicə olunmadıqda isə həmin xəstəliklər bir az da dərinləşirlər. 

Müalicəsi nədir?

Həkim diqqətlə müayinə etdikdən sonra ola bilər ki, progestin tabletlər təyin eləsin. Ola bilsin ki, müxtəlif hormonal kontroseptiv dərmanlar verilsin, ola bilsin iltihab əleyhinə dərmanlar təyin olunsun. Ola bilsin, əgər miomalar varsa, əgər endometrioz varsa, hətta cərrahi müdaxiləyə də gedilə bilər. Və yaxud qarın boşluğunda bitişmələr varsa, bizim dilimizdə “spaykalar” varsa, bunlar özü də dismenoreya verə bilər. Onların müalicəsi olunur. 

Ona görə, əziz qadınlar, əgər sizdə dismenoreya (ağrılı aybaşı) varsa, mütləq həkiminizə müraciət edin, həkiminizə inanın və müalicə olunun, həyat keyfiyyətinizi artırın və ağrılarla ömür sürməyin.

Dr.Sevinc Mehtiyeva, Cərrah mama-ginekoloq


hpv-insan-papilloma-virusu-1200x675.jpeg

25 October 2022 Ginekologiya0

Bu papilloma virusu “müasir dövrün bəlası”adlandıra bilərik. Demək olar ki, əksər qadınlarda yoxlanış aparsaq, bu virusa yoluxma aşkarlanacaqdır. Ancaq “Bütün hamısı təhlükəlidir” deyə bilmərik. Sadəcə iki növü vardır ki, Human Papillomavirus HPV 16 və 18 tipləri gələcəkdə xərçəng yaranma riskini 3 dəfə artırmış olur. Digər formaları vardır ki, HPV 6 və 11 tipləri, bunlar isə vulvar nahiyədə problemlər, papilomaların yaranmasına səbəb olur. 

Bütün qadınlar Human Papillomavirusa qarşı skrininqdən keçməlidir. Skrininqin nəticəsinə, əsasən, neqativdirsə, artıq bu 5-10 ildə bir təkrarlanmalıdır. Təzədən 5-10 ildə birtam 50 yaşına qədərqadın bu müayinədən keçməlidir. Yox, əgər skrininq pozitiv çıxarsa, HPV 16-18 də yoluxma riski varsa, bu qadın diqqətdə saxlanılmalıdır. Nə üçün? Bu tiplər qadın servikal xərçəng yaranma riskini üç dəfə artırmış olur və əgər pozitiv çıxıbsa, artıq digər müayinə metodları: kolposkopiya, biopsiya tövsiyə olunur. 

30 yaşına qədər bütün qadınlarda deyə bilmərik ki, HPV testi mütləq edilməlidir və əlavə müayinələrə cəlb edilməlidir. Əgər 30 yaşına qədər yoluxma baş veribsə, orqanizm çox böyük ehtimalla bunun öhdəsindən gələcək, tam sağalacaqdır. Yox, əgər 30 yaşından sonra yoluxma baş verərsə, bu artıq orqanizmin supressiya vəziyyəti ilə əlaqədar olaraq orqanizm tam virusdan təmizlənə bilmir və gələcəkdə servikal problemlər yaranma riski artmış olur. İlk növbədə bu problemlər aşkarlandısa, daim nəzarətdə saxlanılmalıdır, ta ki, HPV neqativ alınana qədər. Yox əgər HPV mənfi alınmasa, yəni yoluxma sağalma ilə nəticələnməsə artıq hər 3 ildə bir sitoloji müayinədən və ya kolposkopiya müayinəsindən keçməlidir. 

Müalicəsi zamanı əgər yoluxma baş veribsə və kolposkopiya müayinəsində biz hər hansı problem aşkar etməmişiksə, artıq iki ildən sonra təkrar HPV diaqnostika aparılır və yenə yoluxma aşkarlanırsa, yenə virus orqanizmdə qalıbsa, artıq kolposkopiya, biopsiya və digər müayinə metodları tövsiyə edilir. Müalicəsi zamanı virus əleyhinə terapiya məsləhət görülmür, çünki heç bir effektiklinik olaraq sübuta yetirilməmişdir. 

Ən yaxşı müalicə vaksinasiyadır

Ən yaxşı müalicə kimi profilaktika nəzərdə tutulur və bu da 26 yaşına qədər qadınların vaksinasiya olunmasıdır. 

İki tip vaksinlər vardır ölkəmizdə: 1, 2 valentli və 4 valentli. Tövsiyə olunan 4 valentli vaksinasiyadır. 26 yaşına qədər 2 dozası, immun zəif qadınlarda isə 3 dozası alınsın. Yox, əgər bu doza alınmayıbsa və yoluxma baş veribsə, tam müalicəsi orqanizmdən asılıdır. Orqanizm özü müqavimətini qaldıraraq bunun öhdəsindən gəlməlidir. Yox, əgər gələ bilmirsə və virus orqanizmdə persistensiya edirsə, digər müayinə metodları aparılmalıvə 50 yaşına qədər bu qadın nəzarətdə olmalıdır. 50 yaşından sonra isə iki dəfə bizim sitoloji müayinəmiz neqativ, yəni yaxşı nəticə verərsə, artıq skrininq proqramı dayandırılır və normal həyatına davam edir. 

Dr.Afaq Tağıyeva, Cərrah Mama-Ginekoloq

 


vaginizmin_mualicesi-1200x675.jpeg

30 September 2022 GinekologiyaPsixiatriya0

Vaginizmli qadınlarda cinsi əlaqə qorxusu olub, yayğın olaraq görülən, lakin dilə gətirilməyə çəkinilən bir xəstəlikdir. Bu xəstəliyin təməlində bir qadının cinsi əlaqəyə girməsində qorxu durur və buna əsasən orqanlardan uşaqlıq yolu əzələlərinin qeyri adi qeyri-iradi bir şəkildə yığılması müşahidə edilir.

Vaginizmli qadınlarda bu proses nə zaman ortaya çıxır?

Əsasən ilk cinsi təcrübələrində və ilk cinsi həyatlarında, ilk toy gecəsində özünü büruzə verir. Qadın qeyri-iradi bir şəkildə özünün əlində olmadan ayaqlarını sıxca bağlayır, özünün ifadə etdiyi bu şəkildə olur: “Sanki uşaqlıq yolunda bir divar varmış kimi, orada bir sədd varmış kimi” bu da heç bir şəkildə cinsi əlaqəyə imkan vermir.

Vaginizm xəstəliyinə sadəcə uşaqlıq yolu əzələlərinin yığılması deyil, eyni zamanda bel, qarın, üz əzələlərin yığılması da müşayiət edir. Və hətta bəzi qadınlarda huşun getməsinə qədər belə gətirib çıxarda bilir.

Birincili və ikincili vaginizm

Vaginizm xəsətliyi iki qrupa ayrılır: Birincili vaginizm və ikinci vaginizm.

Bizim əsasən qarşımıza çıxan birinci vaginizm xəstəliyidir. Bu qadınların ilk cinsi təcrübələrində ortaya çıxır, bu zaman büruzə verir özünü.

İkincili vaginizm isə daha az görsənən bir xəstəlikdir, xəstəliyin formasıdır. Bu hansı qadınlarda görsənir? Əsasən kobud doğum hekayəsi olanlarda, çətin, travmatik bir doğum keçirmiş olanlarda və ya kobud bir ginekoloji müayinə keçirənlərdə, kobud bir abort proseduru olan qadınlarda uşaqlıq yolu ilə əlaqədar çox pis xatirələri olduğu üçün onlar cinsi əlaqədən soyuyurlar və heç bir şəkildə cinsi əlaqəyə icazə vermirlər.

Bəs vaginizm xəstəliyin səbəbi nədir? Bunun təməlində nə yatır?

Bu iki qrupa ayrılır səbəblərinə görə: psixoloji səbəblər və orqana bağlı, orqan anomaliyasına bağlı olan səbəblər. 

Psixoloji faktorlar səbəbilə vaginizm

Bizim daha çox qarşımıza çıxan psixoloji faktorlar vaginizmdir. Bunun da birinci sırada ən çox gələn daha çox basqın, daha çox sıxıcı bir ailədə böyüyən qızlarda, ailə tərbiyəsinin çox daha ağır olduğu olan bir ailələrdə müşahidə edirik. Hansı ki, bu qız uşaqlarına: ayaqlarını bağla, yubkanı aşağı çək, kişi cinslərindən uzaq ol onlar sənə zərər verirlər. Və tabu ki, öz həyat yoldaşı ilə qarşılaşdığını, cinsi münasibət yaşadığında o onun həyat yoldaşı olmasına baxmayaraq özlərini cinsəllikdən qoruyurlar.

İkinci qrup qadınlarda onlar toy gecəsi ilə əlaqəli çox yanlış informasiya almış olur. Hansı ki: “İlk gecə zamanı qızlıq pərdəsi çox qanayacaq. Ağrın olacaqdır. Səni xəstəxanaya aparacaqlar.” Bunlar da onun şüur altında qalır və ta ki, öz toyu olana qədər. Və ilk toy gecəsində heç bir şəkildə cinsi əlaqəyə imkan vermirlər.

Üçüncü qrup isə çox rastlaşmadığımız amma daha çox təcavüz, zorlama, sataşmalarla həyatında belə bir anlar olan qadınlarda gördüyümüz qrupdur ki, bunlarda da vaginizm xəstəliyi müəyyən bir yaşdan sonra özünü göstərməyə başlayır. 

Orqana bağlı səbəblə vaginizm

İkinci səbəbi isə orqana bağlı anomaliyası olanlarda, patologiyası olanlarda görürük vaginizm xəstəliyini. Bunlarda qızlıq pərdəsinə bağlı əsas problemlər olur. Qızlıq pərdəsinin tam bütöv olması və ya yüksək kənarda olması, çox qalın və sərt olması və ya uşaqlıq yolunun içərisində arakəsmələrinin olması da cinsi əlaqəyə icazə vermir və bu özünü ağırlı bir cinsi əlaqə ilə yenə vaginizm xəstəliyi ilə özünü göstərir.

Vaginizmin müalicəsi

“Vaginizm xəstəliyinin müalicəsi varmı?” deyə bizə çox suallar gəlir. Əlbəttə vaginizm xəstəliyin müalicəsi var. 100 faizə yaxın qalıcı bir müalicəsi var. Və düzgün müalicə olunan qadınlarda vaginizm xəstəliyi təkrarlanmaz. Bu xəstəliyin müalicəsinin əsasında uşaqlıq yolu ilə beyin arasında olan o istəmsiz, yəni qeyri-iradi olan siqnal ötürmələrin kontrol altına alınmasıdır. Və bizim də bir qadın həkim olaraq bizə düşən vəzifə burada uşaqlıq yolu əzələlərinə “yeni bir yaddaş yüklənməsi”, yeni bir vərdiş öyrədilməsidir ki, biz də bunu edirik.

Vaginizm cütlüyün ortaq problemidir

Adətən müalicəyə cütlüklər şəklində mütləq: partnyorla bərabər, nişanlısı ilə, həyat yoldaşı ilə bərabər çağırırıq. İkisi ilə bərabər evə məşğələlər veririk, psixoloji seanslar keçiririk və bunlara riayət edən bütün xəstələrimizdə sağalma tamamilə özünü göstərir.

Bizə gəlməzdən əvvəl vaginizmli qadınlar bir neçə kəs təkrarlayır, cəhdlər edir. Çünki ailələri tərəfindən və ya bu xəstəlikdən xəbər tutan yaxınları: “Əgər siz bu əlaqəni dəfələrlə təkrarlasanız sağalarsınız” deyə bir yanlış bilgiləndirmə olur.

Burada söyləmək istəyirəm, bu sadəcə bizim üçün zaman itkisidir. Çünki vaginizm xəstəliyinin təməlini biz bildiyimiz üçün, səbəbini bildiyimiz üçün özünüzün bunun öhtəsindən gəlməsi bir az çətin olur. Mütləq bir mütəxəssisdən dəstəyə ehtiyacınız var.

Vaginizm zamanı cərrahi müdaxilə

Başqa bir qrup qızlıq pərdəsinin cərrahi olaraq götürülməsini, çıxarılmasını və ya çərtilməsini məsləhət görürlər. Bu da ən böyük səhvlərdən biridir. Çünki bunun təməlində qızlıq zarında əgər anatomik olaraq bir problem yoxdursa, bizim problemimiz qızlıq zarının qalın, yüksək və ya çərtilməsində deyil, beynimizlə uşaqlıq yolu arasında olduğu üçün bu da çox səhv bir müalicədir.

Vaginizm və sakitləşdirici dərmanlar

Başqa bir qrup isə sakitləşdirici dərmanlar içə bilərsən və ya alkoqol istifadə edə bilərsən. Hətta bunu önərən pasiyentlərimiz də olub: “Sedasiya altında bir əlaqə olarsa vaginizm xəstəliyi düzələrmi?”

Xeyr, heç bir şəkildə düzəlməz. Çünki vaginizm psixoloji bir qaynaqlı xəstəlik olduğu üçün sedasiya sonrası qadın özünə gəldiyində həqiqətləri xatırladığında bu yenidən təkrarlanacaqdır.

Vaginizmli qadınlara səslənmək istəyirəm: Çarəsiz deyilsiniz, çarə Sizsiniz! Bu xəstəliyin müalicəsi var. Önəmli olan düzgün mütəxəssisə müraciət etməyiniz.

Uzm.Dr.Aygün Əkbərova, Cərrah, mama-ginekoloq



28 September 2022 Ginekologiya0

Ege Hospitalda üçəmlər dünyaya gəldi.

Sonsuzluqdan əziyyət çəkən 40 yaşlı qadın süni mayalanma ilə hamilə qaldı.

Ananın istəyi ilə ailə riskləri gözə alaraq 3 uşağı da dünyaya gətirməyi seçdi. Hamiləlik 34-cü həftəsini tamamladı və hər üç uşaq 2 kg-dan artıq çəki ilə sağlam bir şəkildə dünyaya gəldi. Bu çətin amma sonu sevincli yolu keçməyində ailənin yanında olan komandamıza təşəkkür edir, körpələrə xoşbəxtlik arzulayırıq!


hamilelik_diabeti-1200x675.jpeg

25 August 2022 Ginekologiya0

Bəzən hamilələrdən şəkər testi istərkən onlar çox təəccüb edir ki: “Doktor, mənim ailəmdə şəkər yoxdur, risk qrupunda deyiləm.” Amma bəzən hamiləlikdə şəkər ortaya çıxa bilər və bunun çox ciddi fəsadları ola bilər. 

Bunlar nə kimi problemlərdir?

Hamiləliyin ilk yarısında olan şəkər problemləri fərqli fəsadlara yol aça bilər. 2-ci trimestrdan sonra olan hamiləlik diabeti daha fərqlidir. 

Pregestasionar diabet

İlk hamilə qaldıqda, ilk trimestrində, hamiləliyin 3 aylığında mütləq şəkildə hamilələrdə aclıq şəkərini yoxlayırıq. Bu nəyi göstərir? Hamiləlikdən əvvəl olan bir diabet hadisəsi varmı, diabet halı varmı? 

Əgər kontrolsuz bir şəkər varsa, buna biz pregestasionar diabet deyirik, yəni hamiləlikdən öncə olan bir diabet. O zaman bunun hamiləlikdə ciddi bir fəsadları ola bilər, uşaqda müəyyən qüsurlara yol aça bilər və bunun da artıq aşkarlananda çox gec ola bilər. Uşaqda ürək qüsurları ola bilər, beyin qüsurları ola bilər. 

Amma əgər bir diabet halı varsa, hamiləliyin təyin anından düzgün kontrolla hamiləlik sağlam şəkildə irəliləyə bilər. 

Gestasionar diabet

Bizi maraqlandıran mövzulardan biri də hamiləliyin 25-28-ci həftəsində olan hamiləlik diabetidir. Hamiləlik diabetinin diaqnozunu biz bu həftədə “qlükoza tolerans testləri” ilə qoyuruq: 50 qram, 75 qram və 100 qram testlər olaraq bilinir. 

Biz nəyə görə qərar veririk, hansı testi seçək? 

Hamilələri risk qrupuna görə ayrırıq. 

Əgər hamilənin ailəsində şəkər xəstəsi varsa, anamnezində daha öncə ölü doğum hadisəsi varsa, qadın çox kiloludursa, daha əvvəl 4 kiloluq və daha artıq uşaq dünyaya gətiribsə, hal-hazırki ultrasəs müayinəsində uşağın ölçüləri böyükdürsə, çox sululuğu varsa, bu kimi risk qrupunda olan hamilələr və yaş qrupu. Xüsusilə 35 yaşın üzərində diabet riski artır. 

Bu hamilələrə biz xüsusilə, 75 qram diaqnoz testini mütləq istəyirik. 

Amma aşağı risk qrupu olan xəstələr olur ki, arıqdır, gənc yaşdadır, ailədə şəkər anamnezi yoxdur, ultrasəs müayinəsində hər hansı bir problem yoxdur. O zaman bunları 50 qram skrininq testi olaraq da edilə bilər. 

Bu testlərin nəticəsi çox önəmlidir. 

Əgər hamiləlik diabeti təsdiqlənərsə, “gestasionar diabet” deyirik, mütləq şəkildə ciddi kontrol edilməlidir və əgər yüksək şəkərlər varsa mütləq endokrinoloqa yönəldirik onları. 

Hamiləlikdə istər dietoloqla, ya da hamilənin özü dietlər edərək, pəhriz saxlayaraq şəkəri kontrolda saxlayır. Əgər kontrolsuz şəkildə yüksək şəkər varsa, o zaman ehtiyac duyularsa endokrinoloq nəzarəti ilə insulin müalicəsinə də başlana bilir. 

Uzm.Dr.İlhamə Eldarova, Cərrah mama-ginekoloq


miomalar-1200x675.jpeg

20 July 2022 Ginekologiya5

Miomalar hamiləlik zamanı sıx rastlaşdığımız problemlərdən biridir. Reproduktiv yaşda poliklinikaya müraciət etmiş hər 3-4 qadından birində miom problemi ilə rastlamış oluruq. Bu miomalar çox zaman təsadüfü ultrasəs müayinəsi zamanı və ya keysəriyyə əməliyyatı sırasında aşkarlamış olur və ya hamiləliyin gedişatında miomun qidalanmasının pozulmasına bağlı olaraq kəskin qarın ağrıları, erkən doğum fəaliyyəti ilə başlaya bilir.

Ümumiyyətlə, miomalar çox zaman hamiləlikdə az sayıda, xırda ölçüdə və hamiləliyin gedişatına mənfi təsir göstərə bilməyəcək uşaqlığın bir nahiyəsində yerləşmiş olur.

Miomanın hamiləliyin gedişatına mənfi təsir göstərə bilməsi üçün bir neçə şərtlər vardır.

Bunlardan birincisi miomanın endometriuma yaxın yerləşməsidir. Endometrium adlandırdığımız gələcəkdə dölün yerləşəcəyi uşaqlığın iç qatına kənardan təzyiq göstərən miomalar çox zaman erkən düşüklərə, hamiləliyin erkən sonlanmasında səbəb olurlar. Çox zaman belə miomalar hamiləlikdən öncə aşkarlanmış olur və cərrahi müdaxilə edilmiş olur.

İkinci faktor isə ciftin miomanın üzərində yerləşməsidir. Ciftin miomanın üzərində yerləşməsi zamanı gələcəkdə özəlliklə hamiləliyin 30-cu həftəsindən sonra uşaqda inkişaf geriliyi əlamətləri müşahidə oluna bilər.

Üçüncü faktor isə miomanın servikal kanala, yəni uşaqlıq boynuna yaxın yerləşməsidir. Miomanın uşaqlıq boynuna yaxın yerləşməsi zamanı mexaniki təzyiq göstərməsi nəticəsində həm normal doğum fəaliyyətini əngəlləmiş olur, həm uşaqlığın doğum fəaliyyəti zamanı saya əzələsinin yığılma qabiliyyətini pozaraq normal doğumu əngəlləmiş olur ki, bu zaman çox vaxt keysəriyyə yolu ilə normal doğuşun sonlandırılması məsləhət görülür.

Miomalar hamiləlik zamanı, özəlliklə, hamiləliyin ilk 3 ayında sürətlə böyümüş olurlar. Miomanın sürətlə böyüməsinə bağlı olaraq diafraqmaya təzyiq göstərməsi anada tənəffüs problemlərinə səbəb ola bilər. Bundan başqa, hamiləlikdə miomanın sürətlə böyüdüyü bir dövrdə dölün də və uşaqlığın da hamiləliyin inkişafında sürətlə böyüdüyü bir zamanda qanın daha çox uşağa və uşaqlığa gəlməsi zamanın miomun qidalanması pozulmuş olur ki, bu da miomanın çürüməsi, miom degenerasiyası dediyimiz hal ilə rastlaşmış olur ki, 5-10 faiz hallarda hamilələrdə ciddi qarın ağrılarına, hətta xəstəxanaya yatışı belə gərəkdirəcək ciddi ağrılara, erkən doğum fəaliyyətinə səbəb ola bilər.

Özəlliklə, 24-26-cı həftədən sonra 5 sm üzərində olan, çox sayıda olan və ciftə yaxın yerləşmiş miomalar ərkən doğum fəaliyyətini tətikləmiş ola bilərlər.

Miomalar bəzən malprezentasionlara da səbəb ola bilər.

Malprezentasion nədir?

Doğuşu gözlədiyimiz bir dövrdə baş gəlişində gözlədiyimiz bir dölün sağrı gəlişində və ya ayaq gəlişində olmasıdır ki, bu zaman da hamiləliyin cərrahi yolla sonlandırılması məsləhət görülür.

Mioması olan qadın normal doğuş edə bilərmi? Miomanın olması qətiyyən normal doğuşa əngəl deyildir. Sadaladığımız hallar zamanı isə cərrahi əməliyyat, yəni doğumun keysəriyyə əməliyyatı ilə sonlandırılması məsləhət olunarsa, bu zaman əməliyyat zamanı qanaxma riski yüksək olduğu üçün mütləq olaraq uzman həkimlər tərəfindən aparılmalıdır.

Uzman Dr.İranə Qorçiyeva, Cərrah mama-gineokoloq


qarin-yigan-korset.jpeg

4 March 2022 Ginekologiya0

Qeysəriyyə əməliyyatı və ya normal doğuş olub, fərqi yoxdur – “Doğuşdan sonra korset taxmalıyıq, yoxsa yox?”

Mən bunu həmişə belə deyirəm: “Məqsədimiz nədir korset taxmaqda? Oranın yığılmasıdırmı?”

Qeysəriyyə üçün düşünək.. Baxın, qeysəriyyə əməliyyatı zamanı əzələlər kəsilir və oradan körpə çıxır, sonra həmin birləşdirici toxumalar tikilir, əzələlər tikilir. Çox sadədir. Əzələlər xaricə doğru olduğu kimi, içəriyə doğru da qoruma təmin edir. Nəticədə, iki əzələ kəsilib… Daha doğrusu, bağ, oradakı bağ, fassiya dediyimiz şey kəsilib və biz bunu yenidən birləşdirmişik. İndi biz kənardan korset geyinəndə içəriyə təzyiq etmiş oluruq və oradakı qan dövranını pozuruq. Yəni bunun bir məntiqi yoxdur. Dünyanın heç bir yerində tətbiq olunmur. Bəzi hallarda, bel problemi olan xəstələrdə, təbii ki, istifadə edilməlidir. Ancaq qarının sallanmasının qarşısını almaq üçün qətiyyən… Əksinə, onu sıxdıqda buradakı qan dövranını, aşağıdan gələn venoz dönüşü azaldırıq və eyni zamanda içəriyə doğru təzyiq göstərdiyimiz üçün yaranın sağalmasını gecikdiririk. Əslinə baxanda biz səhv edirik.

Korset arıqlamağa səbəb olurmu?

“Bəs korset taxmaq arıqladırmı?” – Mən həmişə bunu deyirəm, “Kaş ki korset geyinmək arıqladaydı, mən də korset geyinib arıqlayardım” Təəssüf ki, o qədər də sadə deyil. Ona görə də xüsusi ehtiyac yoxdursa, bir bel problemi yoxdursa, korset taxmaq zərərlidir, faydası yoxdur. Bunu bu qədər açıq deyirəm. 

Üstəlik belə baxanda bir də hamiləlikdən sonra, yəni doğuşdan sonra, keysəriyyə əməliyyatından sonra və ya doğuşdan sonra mütləq və mütləq mümkün qədər tez ayağa qalxıb hərəkət etməlidir pasiyentimiz ki, ağciyərlərimiz özünə gəlsin, o körpəni tez bir zamanda əmizdirməyə başlamalıdır ki, uşaqlıq yığılmağa davam etsin və eyni zamanda oksitosin hormonu ifraz edilməklə ana ilə körpə arasında bağ yaransın.

Uzman Dr.Olcay Turgut, Cərrah mama-ginekoloqu və süni mayalanma uzmanı



Preeklampsiya diaqnozlu hamiləliyi 28-ci həftəyə qədər davam etdirə bildik. 28-ci həftədə ananı xilas etmək üçün hamiləliyi dayandırmağa məcbur olduq. 1000 qr çəkiylə vaxtından əvvəl doğulmuş körpənin qayğısına isə yenidoğulmuşların reanimasiyası şöbəmiz qaldı. Körpə 1800 qr çəkiyə çatdırılaraq sağlamlıq problemləri olmadan ana ilə birlikdə evə yola salındı. Dünyanın bir çox yerində belə hamiləliklər ananı xilas etmək üçün uşağı qurban verməklə nəticələnir. Ege Hospital komandası olaraq həm ananı həm körpəni xilas edə bildiyimiz üçün sevincli və qürurluyuq.

 

 

 




SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!





SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!