Ginekologiya / Ege Hospital - Sağlamlığınız, sağlamlığımızdır.

genc-qizlarda-aybasi-agrilari-.jpeg

20 August 2021 Ginekologiya0

Əslində, qız uşaqları ilk dəfə aybaşı görməyə başlamazdan əvvəl analar bunu öncədən çox yaxşı izah etməlidirlər. Çünki bu qorxulu bir şey deyil. Uşaqları buna hazırlamaq lazımdır ki, bununla problem yaşamasınlar. 

Yəni qadınlığa ilk hazırlıq, tədricən uşaqlığın reproduktivlik xüsusiyyəti qazanması, qadının çoxalma qabiliyyəti qazanması yavaş-yavaş başlayır. Əlbəttə ki, bu yaşlarda birbaşa başlamaz, müəyyən 3-4 il ərzində yetkinləşir və 16 yaşından sonra, əsasən isə 18 yaşından sonra reproduktivlik üçün hazırlaşır, əslində, uşaqlığımız.

Prosesin əvvəlində qeyri-stabilliklər ola bilər

Bilirsiniz, yumurtalar – “over”lər (“oosit”lər) hələ ana bətnində ikən əmələ gəlir və doğulduqda təxminən 1-2 milyon ədəd yumurta qalır. Yəni 7 milyonla başlayır və ana bətnində 5-6 milyonu tələf olur. 11, 12, 13 yaşına çatanda bunlar 400 minə qədər enir. 400 min yumurtası olduqda artıq bədən deyir ki, “Mən artıq reproduktivlik üçün bu qızı hazırlamalıyam” və uşaqlıq ilə yumurtalar funksiya qazanmağa başlayır. Necə ki, klimaks başladıqda problemlər olduğu kimi, bu proses başladıqda da qeyri-stabilliklər və ağrılar ola bilər.

Aybaşı və aybaşı ağrısı necə baş verir?

Xüsusilə, ağrıya baxdığımızda, çox da elmi mövzulara girmədən sadə bir şəkildə deyim… Əslində uşaqlıq boşluğundakı qalınlaşmış endometrium təbəqəsinin tökülməsi aybaşı qanaması olaraq görülür və bu əsnada, “prostaglandin F2 alpha” dediyimiz bəzi maddələr ifraz olunur ki, bunlar da həm də ağrı və iltihaba səbəb olur və damarlar artıq nekroz olur və bu ay hamiləlik olmadığını görərək oradan endometrium tökülməyə başlayır, yəni aybaşı görür. Bu 12-13 yaşlarında başlayır və davam edir. 

İlk 1-2 il aybaşı ağrılarına çox əhəmiyyət vermirik

Bəzilərində bu ağrılar həddindən artıq çox olur. 

Əslində biz, 1-2 il buna çox da əhəmiyyət vermirik. Çünki 1-2 il ərzində bəzi qeyri-stabilliklər olur. Amma daha sonra bəzi qızlarımızda, təəssüf ki, 2 dənə ağrıkəsici içdiklərinə baxmayaraq, gündəlik həyatına təsir edəcək qədər, imtahanlarına, normal həyatlarına təsir edə biləcək qədər problemli olur. Belə vəziyyətlərdə biz, əlbəttə ki, dəstəkləyirik. 

Ancaq müntəzəm olaraq, hər aybaşı zamanı qızlarımızın əksəriyyətində müəyyən bir ağrı olur. Bu o qədər də pis bir şey deyil. Bu, yumurtlamanın stabil olduğunu, endometriumun düzgün dolduğunu və endometriumun düzgün boşaldığını göstərən parametrlərdən biridir. Əslində, ağrıların olması yumurtlamanın düzgün olduğunu göstərən parametrlərdən biridir.

Bütün aybaşı ağrılarına müdaxilə edilirmi?

Ağrıların problemli ola biləcək irəli yaşlarda fərqli səbəbləri ola bilər: adenomioz, endometrioz… 

Ancaq o gənc qızlıq, hələ təzə-təzə aybaşı görməyə başlayan qızlarda, adətən, biz bu ağrılara müdaxilə etmək məcburiyyətində qalmırıq. 

Ancaq lazım gələrsə, mütləq və mütləq bizim nəzarətimiz altında, problemin anatomik bir problem olmadığını görərək və lazım gələrsə bu ağrını azaltmaq üçün müalicələr tətbiq edirik.

Uzman Dr. Olcay Turgut, Cərrah mama ginekoloq, sonsuzluq və süni mayalanma uzmanı

 


hamilelikden-qorunma-metodlari.jpeg

16 August 2021 Ginekologiya0

“Hamiləlikdən qorunma” metodlarından danışmaq istəyirəm. Düşünürəm ki, bütün qadınların bu mövzuda çox maariflənməsi lazımdır., İstənməyən hamiləliklərin, abortların qarşısının alınması üçün mütləq bütün qadınlar hamiləlikdən ciddi şəkildə qorunmalıdır.

Hamiləlikdən qorunma metodları 

Fərqli qorunma metodları var. 

Ən çox üstünlük verilən metodlar “təbii yolla” dediyimiz qorunma metodlarıdır ki, bu da ən güvənsiz qorunma metodlarıdır ki, bunlarda da hamilə qalmaq şansı yüksək olur. 

Təqvim metodu ilə geri çəkmə, ya da prezervativlə qorunma metodlarına üstünlük verirlər. Ən çox da məhz abortlara müraciətlər bu qrupda olur.

Qadınlarımız çox vaxt qorxurlar ki, “hormon müalicəsi alsam, ya kökələrəm, ya xərçəng olaram.” Amma heç də elə deyil. Hormonların da bir çox müsbət tərəfləri var. 

Təbii ki, xəstəyə görə davranırıq biz. Hansı qorunma metodunu seçiriksə, xəstəyə individual davranırıq. Çünki bəzi metodlar bəzi xəstələrdə olmaz. Nəyə görə qərar veririk?

Yeni ana olanlarda hamiləlikdən qorunma metodları

Doğumdan sonra qorunmaqdan başlayaq. 

İstər qeysəriyyə olsun, istər normal doğuş olsun bir sonrakı hamiləliyi üçün bir müddət qorunmasını tövsiyə edirik. Əgər ana hər 3 saatdan bir düzənli əmizdirirsə, əslində 6 ay ana südü hamiləlikdən qoruyur. Ancaq yenə də biz riskə atmamaq adına 3 ay sonra təkrar həkimə müraciət edib bir qorunma metodu seçməsini məsləhət görürük.

Nələr tərcih oluna bilər?

Əmizdirən analar üçün xüsusi hormonal kontraseptiv metodlar var, tabletlər var, ya onları məsləhət görürük… Çünki əmizdirdiyi üçün südə keçmə ehtimalı yüksəkdir. 

Ya uşaqlıqdaxili vasitələr məsləhət görürük – spirallar. Dərialtı implantlar var, onlar da hormonal qorunma metodlarıdır, ya da onları tövsiyə edirik.

Amma 6 aydan sonra istənilən hormonal kontroseptivlər əgər xəstə üçün uyğundursa, onlar istifadə oluna bilər.

Spiralların üstünlükləri nələrdir?

Ən çox istifadə olunanlardan biri uşaqdaxili vasitələr – “spirallar” dediyimizdir. Spiralların fərqli çeşidləri vardır. Dünya praktikasında ən çox istifadə olunan “mis spirallar”dır. Sadəcə mis allergiyası olan qrupda istifadəsi tövsiyə olunmur. Spiralların avantajları nədir? Rahat qorunma metodudur. Məsuliyyət olmur ki, xəstə hər gün həb qəbul etməlidir. Qoruculuğu uzunmüddətlidir və 3 illik, 5 illik, 7 illik qorunma növləri vardır.

Azərbaycanda gümüş və qızıl spirallar da çox soruşulan metodlardan biridir. Əslində qorunma metodu eynidir, həm istər mis, istər gümüş, istər qızıl olsun. Sadəcə material fərqi olduğu üçün ona uyğun, qiymət fərqləri vardır. Spiralların mənfi cəhəti nələrdir?

Spiralın dezavantajı nədir? Çox vaxt xəstəni narahat edən vaginal axıntıların artmasıdır ki, məhz spiralda bu normal populyasiyaya görə daha çoxdur. Ona görə də belə xəstələrdə dövri mütəmadi olaraq ginekoloji müayinələr, ehtiyac olarsa, vaginal şamların istifadəsi tövsiyə olunur.

Dərialtı implantlar

Son zamanlarda çox soruşulan metodlardan biri “dərialtı implantlar”dır. Qoruyuculuğu yüksək olan metodlardan biridir. 99% üzərində bir qoruyuculuğa sahibdir. Dərialtı implantlar hormon tərkiblidir. 

Ancaq xəstələri ən çox narahat edən “Kökələrəmmi?” ya da “Xərçəng olarammı?” 

Tam tərsinə xərçəngdən qoruyur. Endometrium xərçəngindən, yumurtalıq xərçəngindən qoruma kimi xüsusiyyəti var. Yerli keyitmə ilə çox qısa bir müddətdə qolun iç səthinə taxılır. Taxılma proseduru ağrısızdır. Eyni zamanda çıxarma proseduru də ağrısızdır. 3 illik bir qorunma təmin edir.

Dərialtı implantların yan təsiri

Aybaşı düzənsizliyinə səbəb ola bilər. Qoyduqdan sonra xüsusilə də, ilk 6 ayda çox rast gəlinir. Ara qanamalar, ləkələnmələr… Bəzən aybaşı qanaxmalarının uzun müddət ləkə şəklində davam etməsi, bəzən tamamən, 3 ay, 2 ay aybaşının olmaması – “amenoreya” kimi vəziyyət yarada bilir. 

Ona görə də xəstələri bu mövzuda məlumatlandırırıq ki, öncədən belə bir yan təsirləri var. Hər xəstədə olması da, müəyyən bir qrupuda bu şikayətlər ola bilər. Adətən, 6 aydan sonra bu şikayətləri keçir.

Çəki artımı da ilk 3 ayda ola bilir. Orqanizmin su tutumuna bağlı olaraq, keçici olaraq xəstə sanki çəkisi artmış kimi hiss edə bilir, ancaq 3 aydan sonra bu şikayətlər də keçir. Normal vəziyyətinə qayıdır. 

Dərialtı implatları kimlərə tövsiyə edirik?

Endometrial hiperplaziya – qalınlaşması olan, şiddətli aybaşı qanaxmaları olan pasiyentlərdə, ya da ciddi aybaşı ağrıları olan pasiyentlərimizdə tərcih edirik. Çünki həm aybaşı ağrılarının azaldılması, qanaxmaların azalması üçün müalicə edici, bir effekti də var. Təkcə hamiləlikdən qorunma metodu olaraq deyil, eyni zamanda xəstələrin bir çox şikayətlərin də aradan götürmək üçün çox effektiv bir vasitədir.

Hormonal kontraseptivlər

Hormonal kontraseptivləri də çox tərcih edirik. Nömrəli tabletlərdir.

Ən böyük dezavantajından danışım. Hər gün eyni zamanda xəstə tabletka qəbul etməlidir. Yəni məsələn, 1 gün, 2 gün ara verərsə, hamilə qalma şansı arta bilər. Amma düzgün istifadədə o da 99 faizdən çox qorunma təmin edir. 

Bir çox xərçənglərdən qoruyur. Xüsusilə, endometrium, yumurtalıq xərçəngi riskini azaldır. Aybaşı nizamsızlığını düzəldir. Yəni xəstənin düzgün aybaşı görməsini, aybaşı ağrılarının tamamən aradan qalxmasına səbəb olur. Şiddətli əgər aybaşı ağrıları varsa, xüsusilə hormonal qorunma metodunu seçirik.

Abortların qarşısını almaq üçün qorunmaq lazımdır

Hansı metodu seçirlərsə seçsinlər, amma hamiləlikdən ciddi bir şəkildə qorunmaq lazımdır. Bu da abortların qarşısının alınmasına gətirib çıxarır. Çünki Azərbaycan abortlarda, bəlkə də, öndə gedən ölkələrdən biridir və bu qədər istənməyən hamiləliklərin olması və abortların olması qadın sağlamlığı üçün çox zərərlidir.

Hətta bəzən irəli həftələrə qədər hamiləliyi gətirib onu abort etdirənlər var. Bu həm qadın sağlamlığı üçün çox zərərlidir və bunun gələcəkdə çox vaxt sonsuzluq problemlərinə də gətirib çıxara bilər. 

Saydığım növlərdən başqa yenə də bir sürü qorunma metodları var. 

Hansı qorunma metodu olursa olsun, qadınların düzgün bir şəkildə, yəni ginekoloq tövsiyəsi ilə bir qorunma metodunu seçib düzgün qorunmasını tövsiyə edirəm ki, bu da istənilməyən hamiləliyin qarşısını alacaq və qadınlarımız daha sağlam olacaq.

Uzman. Dr. İlhamə Eldarova, Cərrah mama-ginekoloq


qizlarda-qarnin-asagisinda-agri.jpeg

Uşaqlarda yumurtalıq xəstəliklərinə hansı zamanda daha çox rast gəlirik?

Bunlar adətən yenidoğulmuş uşaqlarda olan yumurtalıq patologiyalarıdır. Qız uşaqlarında, əlbəttə ki… Bir də uşaqlar yetkinlik yaşına çatanda olan yumurtalıq patologiyalarıdır. 

Yumurtalığın cərrahi patologiyaları da 2 qrupa ayrılır öz içində: təcili əməliyyat lazım olan xəstəliklər, bir də əməliyyatın qaçılmaz olduğu hallar, amma təcili olmayan xəstəliklər.

Yumurtalığın kistik və solid xəstəlikləri

Hamilə ananın uşağına keçən hormonların təsirindən yumurtalıq kisti görə bilərik. Yəni çox gördüyümüz bir şeydir. Bunlara nə zaman əməliyyat planlayırıq? 

Əgər kistin ölçüsü 4 santimetrdən böyükdürsə daha uşağı evə göndərmədən əməliyyat edirik böyük kistləri. 

Bir də var ana qarnında diaqnoz qoyulan yumurtalığın solid, yəni kistik olmayan xəstəliyi. Yəni buna adətən yumurtalığın kütləsi deyə ümumi diaqnoz edirik. 

Yumurtalığın dönməsi

“Over torsiyonu” dediyimiz daha ana qarnındakı uşaqda doğulmadan yumurtalıq dönür və qanqrena gedir, nekroza gedir və biz onu əməliyyatla almaq məcburiyyətində qalırıq. Bəzən kistik yumurtalıq törəmələrində yumurtalığı qoruyaraq cərrahiyyə edirik.

Hər yaşda ola bilər təbii ki, yumurtalığın cərrahi xəstəlikləri, amma 13, 14, 15 yaşda qızlarda daha çox rast gəldiyimiz bir dönəmdir. Bu yaş qrupundakı uşaqlar kəskin qarın ağrıları ilə bizə müraciət edə bilərlər. Bu zaman da təbii ki, ilk ağlımıza gələn qız uşaqlarında əgər appendisitdən şübhələnmiriksə, “yumurtalığın dönməsi” bizim ən qorxduğumuz cərrahi qarın ağrılarından biridir. 

Keçən hər saat önəmlidir

Nəyə görə çox qorxuruq? 

Yumurtalığın dönməsində saatlar çox önəmlidir. Yəni bir saat əvvəl dönmüş bir yumurtalıqla bir gün əvvəl dönmüş yumurtalıq arasında çox fərq olur. O yumurtalığın itirilməsi yəni “Əməliyyatda o yumurtalığı qoruya biləcəyikmi, qoruya bilməyəcəyikmi?” – əsas veriləcək qərar odur. Yəni zamanla düz mütənasibdir. Nə qədər tez müraciət olsa o zaman daha yaxşı nəticələr əldə edə bilirik.

Yumurtalıığın şişləri

Bir də var yumurtalığın şişləri. Buna bədxassəli və xoşxassəli şişlər olaraq 2 qrupa ayrılır. 

Yumurtalığın xoşxassəli və bədxassəli şişlərində isə əlbəttə ki, xoşxəssəli şişlər çox gördüyümüz şiş qrupudu. Bədxassəli şişlər uşaqlarda az görünür, amma yenə də görürük və bunlara açıq müdaxilə edirik və yumurtalığın alınması ilə nəticələnir əgər bədxassəli bir kütlə varsa.

Uşaqlarda yumurtalıq əməliyyatı açıq, yoxsa qapalı üsulla icra edilir?

Bunlara yanaşma xəstəliyə görədir. Yəni bizim uşaqların böyüklüyündən asılı olmayaraq xəstəliyə görə bunlar qapalı və yaxud da açıq seçim edə bilirik. 

Məsəl üçün, yumurtalığın dönməsində əlbəttə ki qapalı üsul daha çox komfortlu, daha çox rahatdır uşaq adına. Qapalı üsul istifadə edirik və bu zaman yumurtalığı qoruyaraq əməliyyatı yekunlaşdırırıq daha çox. 

Əgər “bədxassəli” şübhəmiz varsa, kəskin qarınla gəlmişsə, o zaman açıq cərrahiyyə üstünlük veririk. Çünki bu zaman əməliyyat sırasında bədxassəli şişə yönəlik başqa müşahidələrimiz olur açıq əməliyyatda və onları biz bu məqsədlə açıq edirik. 

Genetik faktorlar və quruluş anomaliyaları

Genetik faktorlar çox önəmlidir. Amma, anadan keçəcək bir şey varsa uşaqda daha doğulmadan və yaxud da yenidoğan dönəmində onun kistik, yəni “yumurtalığın kistası var”, adətən el arasında elə deyirlər, bunlar anadan keçən hormonun təsirindəndir. 

Amma yumurtalığın dönməsi, yumurtalığın burulması, “over torsiyonu” tibbi adı ilə, olması, bunlar tamamən ana ilə və yaxud da anadan keçmə bir şeylə əlaqələndirmək mümkün deyil. Bunlar quruluş anomaliyaları olur adətən. Yumurtalığın bağının uzun olması və yaxud da bir yumurtalığın digər yumurtalıqdan kistasına görə daha ağır olması… Vaxtında düzgün diaqnoz qoyulması önəmlidir

Kəskin qarın simptomları ilə gələn qız uşaqlarında, özəlliklə alt qarın hissəsində qarın ağrıları ilə müraciət edən qız uşaqlarında yumurtalığın dönməsini, burulmasını, “over torsiyonunu” mütləq xaric etməlidirlər. Bunlar istər sahə həkimlərinin, istər poliklinika həkimlərinin, istər uşaq ixtisaslı həkimlərin çox diqqətində olan bir xəstəlikdir zatən. 

Qız uşaqlarımız təcili yardıma qarın ağrısı ilə müraciət etdiyi zaman “UZİ müayinəsi” dediyimiz xalq arasında, ultrasəs müayinəsi ilə mütləq yumurtalıqda bir problem olmadığını bilirlər və əgər yumurtalıqda bir qanlanma problemi, dönmə şübhəsi varsa mütləq uşaq cərahının konstitusiyasını istəyirlər.

Orqanı qorumaq prioritetimizdir

Biz uşaq cərrahları olaraq hər hansi bir orqan patologiyası ilə müraciət edən xəstələrin orqanlarını qorumaq, əsas bizim vəzifələrimizdən biri odur. Çünki uşağın önündə daha 50, 60, 70 illər var. Ona görə də yumurtalığın qorunması mümkündürsə qoruyuruq..

Bəzən yumurtalığın kistalarında, bəzən yumurtalığın dönmələrində, yumurtalığın xoşxassəli törəmələrində yumurtalığı qoruma prinsipimiz əsasdır. 

Bəzi hallarda isə yumurtalığın alınması təəssüf ki, qaçınılmaz olur. Bu da gec müraciət edən “over torsiyonu” dediyimiz burulmaları xəstələrində və yaxud da yumurtalığın bədxassəli şişlərində yumurtalığı qorumaq mümkün olmur uşağın sağlığı önəmli olduğu üçün… Bu zaman yumurtalığı qorumayaraq əməliyyatı sonlandırırıq, yumurtalığı xaric edirik.

Uzman. Dr. Nicat Vəliyev, Uşaq cərrahı


hamilelik-zamani-hekim-muayinesinin-vaxti.jpeg

28 June 2021 Ginekologiya0

Ümumiyyətlə, aybaşı gecikməsindən sonra, adətən, evdə sidikdə test edirlər qadınlar. Test müsbət çıxdıqda ginekoloqa müraciət edirlər. 

Hamiləlikdə ilkin müayinə

Biz ən az aybaşıdan 1 həftə gecikmə varsa, mütləq ginekoloji müayinə məsləhət görürük. Çünki ultrasəs müayinəsində döl kisəsinin uşaqlıqda olduğuna əmin olmağımız lazımdır. Amma əgər gec müraciətlər olursa, bəzən anormal hamiləliklər, uşaqlıqdankənar hamiləliklər və s. baş verə bilər. 

Vaxtında diaqnoz qoyub, düzgün müalicə etmək üçün erkən müayinə məsləhətdir. 

Hamiləlik zamanı fol turşusunun əhəmiyyəti

Hamilə qadının artıq hamiləliyi təsdiq olunduqdan sonra mütləq fol turşusu qəbuluna başlayırıq. Hamiləlik planlanırsa, 3 ay öncədən başlanaraq fol turşusunun təyini məsləhət görülür. Fol turşusu sağlam bir hamiləlik üçün tövsiyə edilən bir qida əlavəsidir və hamiləliyin ilk 3 ayına (12 həftəsinə) qədər fol turşusu (gündə 400 mcg) davam etmək məsləhət görülür. 

Hamiləliyin 6-cı həftə müayinəsi

Artıq hamiləlik təyin edildi, döl kisəsini ultrasəs müayinəsində izlədik, növbəti müayinəni hamiləliyin 6-cı həftəsində məsləhət görürük. 

Ümumiyyətlə, döl kisəsinin izlənilməsini 4-5-ci həftələrdə ultrasəs müayinəsində görürük.

5-ci həftədən “yolk sac” dediyimiz, kisə içərisində “yolk sac” izləyirik. 

Artıq 6-cı həftədən dölün ürək döyüntüsünü izləyirik. Ürək döyüntüsü üçün 6-cı həftəsində müayinəyə çağırırıq. 

Hamiləlik zamanı verilən analizlər

Ürək döyüntüsü izləndikdən sonra hamiləlikdə bəzi laborator analizlər var, onları mütləq istəmək lazımdır.

  • Bəzi infeksion analizləri, 
  • zob təhlilinin olması, 
  • aclıq şəkəri, 
  • qanın, sidiyin ümumi analizi, 
  • sidiyin əkilməsi və s. 

analizlər vardır ki, bunlar mütləq hamiləlikdə verilməsi gərəkli olan testlərdir. 

Əgər hər hansı bir proses varsa – infeksion xəstəlik olsun, zob olsun, şəkər olsun, vaxtında kontrol altına alınmasa, hamiləlikdə bir çox fəsadlar ola bilər. O səbəbdən, biz bu analizləri mütləq şəkildə istəyirik. Ondan sonra hamiləliyin növbəti təqibini 11-14-cü həftə arasında izləyirik. 

Hamiləliyin 11-14-cü həftə müayinəsi

11-14-cü həftə arasında ikili test dediyimiz daun sindromu skrininq testi var. Bizim üçün çox önəmli testdir. Bunu bütün hamilələrdə etmək istəyirik. 

Çünki bu həftələrdə erkən aşkarlanan bir çox anomaliyalar, döldə qüsurlar var ki, zamanında aşkarlanarsa, hamiləlik vaxtında sonlanar. Özəlliklə, daun sindromu – “13-18-ci xromosom trisomiyalar” anomaliyaları var ki, onlar vaxtında aşkarlanıb, hamiləlik sonlandırıla bilir. Daha sonrakı həftələrə bəzi patologiyalar daşınmasın deyə çox önəmlidir. 

Hamiləliyin 18-23-cü həftə müayinəsi

Növbəti vacib müayinəmiz, xüsusilə, 18-23-cü həftə arasında doppler müayinəsidir. Çox suallar gəlir. Doppler zərərlidirmi? Doppler müayinəsi başqa müayinədirmi? Doppler dölün detallı ultrasəs müayinəsidir. Dölün bütün orqanlarının detallı şəkildə yoxlanılmasıdır və bu erkən trimestrdə aşkarlanmayan anomaliyaların 2-ci trimestrində diaqnozu üçün çox önəmli bir testdir. 

37-ci həftəyədək aylıq müayinələr

Hamiləliyin növbəti kontrol müayinələrini aylıq həkim təqibləri ilə mütləq izləyirik. Niyə aylıq müayinə vacibdir? Çünki sonrakı həftələrdə erkən doğum təhlükəsi ola bilər, azsulluq ola bilər, çoxsulluq ola bilər, 2-ci trimestrin sonlarında gizli diabet aşkarlana bilər… Bunların diaqnozu üçün mütləq hamilələrin aylıq müayinələr şəklində təqibə gəlmələri vacibdir. 37-ci həftəyə qədər bu şəkildə izləyirik. 

37-ci həftədən etibarən həftəlik müayinələr

37-ci həftəsindən sonra isə hamiləliyin həftəlik təqibi çox önəmlidir. Çünki artıq doğuma yaxın bir çox hamiləliklərdə narahatlıqlar – hamilədə azsulluq ola bilər, çoxsulluq ola bilər, suyun erkən gəlməsi, vaxtından əvvəl doğuş və s. problemlər… 

Özəlliklə, 34-ci həftədən sonra bu patologiyaları aşkarlamaq üçün daha yaxın təqiblər tövsiyə olunur. 37-ci həftədən sonra bu həftəlik kontrollar şəklində izlənilir. 

40-cı həftədən sonra 3 gündə 1 müayinələr

40-cı həftədən sonra isə biz 3 gündən 1 hamiləni kontrollara çağırırıq. İstər ultrasəs müayinəsi, istər doppler müayinəsi olsun, istər KTQ dediyimiz dölün ürək döyüntülərinin izlənməsi, sancıların izlənməsi, “nostress” test də deyirik biz buna… Mütləq bu müayinəni həftəlik, 40-cı həftədən sonra isə 3 gündən bir edirik. 

41-ci həftə – süni induksiya ilə doğuşu başlatmaq

41-ci həftəyə qədər hələ də doğum əgər başlamayıbsa, o zaman artıq süni induksiya ilə doğumun icrasına başlayırıq. Çünki bu həftədən sonra çox fəsadlar yarana bilər, dölün ana bətnində ölümünə qədər gedə bilər. 

Ona görə də hamiləliyin təqibi həkim müşahidəsi altında sıx nəzarətdə olmalıdır. Yəni hamilələr hər an sürprizlə qarşılaşa bilərlər. Amma düzgün kontrollarla hamiləlik tamamilə fizioloji, sağlam bir şəkildə davam edə bilər. 

Fizioloji hamiləliklərdə təqib bu şəkildə olsa belə, riskli hamiləliklərdə bəzən həftəlik, hətta 2 həftədən bir müayinələr ola bilər. Bu, əlbəttə, hamiləyə görə ginekoloqun verdiyi qərardan asılıdır.

Uzman Dr. İlhamə Eldarova, Cərrah mama-ginekoloq

 


hamile_qadindan_qan_gelmesi.jpeg

19 April 2021 Ginekologiya0

Hamiləliyin 40 həftəlik dönəmində heç bir vaginal qanaxma olmamalıdır. Əgər qanaxma varsa, bunlar nə tipdə olurlar və bunlarla necə mübarizə aparırlar? Mən onun haqqında bəzi məlumatları vermək istəyirəm.

Hamiləlik bilirik ki, 40 həftə davam edir və onu şərti olaraq 3 yerə bölürlər: Birinci Trimestr, İkinci Trimestr və Üçüncü Trimestr.

Birinci Trimestr hamiləliyin əvvəlindən 12-14-cü həftəyə qədər, İkinci Trimestr 12-14-cü həftədən 28-ci həftəyə qədər, Üçüncü Trimestr isə 28-ci həftədən ta doğuşa qədər, yəni 40-cı həftəyə qədər davam edir.

Hər dövrün qanaxmaları başqa cür olur. 

Birinci Trimestrdə qanaxmalar

Birinci Trimestr hamiləliyin əvvəlində təqribən 4-5-ci həftədə bir balaca qəhvəyi rəngdə qanaxma ola bilər. Buna hətta “Hamiləliyin uşaqlığa yerləşməsi” də deyirlər. O bəzən müalicəsiz də keçib gedir. 2-3 gün açıq qəhvəyi rəngdə ifrazat olur. Bundan qorxmaq lazım deyil.

Lakin əgər qanaxma artarsa, möhkəm ağrılar olarsa, qanın intensivliyi çox olarsa, onda əlbəttə, bu, açılışa, düşüyə gətirib çıxarda bilər. Ona görə mütləq müalicə olunmalıdır. Müalicəsi də, həkimlər bilirlər, hormonal spazmolitik və ağrı kəsənlərlə olur.

Bundan başqa Birinci Trimestrdə olan digər qanaxma növü də vardır ki, bu, ilişkidən sonra olan qanaxmadır. Əgər cütlük 3-4 gün müddətində fasilə verərsə, ondan sonra qanaxma olmayacaq. O, kiçik travmadan olan azacıq qanaxmalar ola bilir.

İkinci Trimestrdə qanaxmalar

İkinci Trimestr qanaxmaları necə olur və onların səbəbləri nədir?

İkinci Trimestr qanaxmaları 12-14-cü həftədən sonra 28-ci həftəyə qədər olan qanaxmalardır. Buna birinci səbəb uşaqlıq boynu çatmamazlığı, yəni servikal çatışmamazlıqdır.

Bu vaxt müayinə necə aparılır?

Transvaginal ultrasəslə uşaqlıq boynu uzunluğu ölçülür, əgər o 25 millimetrdən azdırsa, onda uşaqlıq boynu tikilir. Ona həkimlər serkulyaj deyirlər. Uşaqlıq boynu kiset şəklində tikilir, daraldırılır ki, gələcəkdə açılma davam eləməsin və hamiləliyin təqribən 36-cı həftəsində o çıxarılır ki, rahat doğuşa gedilsin. Yəni bu İkinci Trimestrdə olan qanaxmanın qarşısını almaq üçün, davam eləməmək üçün bu üsula əl atırlar.

İkinci Trimestrdə olan digər qanaxma səbəblərindən biri də plasentanın uşaqlıq boyuna yaxın yerləşməsidir. Bu, özü də az-az qanaxmalar verə bilər. Ona görə əgər sizdə hər hansı bir problem varsa mütləq səbəbi nədir, onu müəyyən etmək üçün həkimə getmək lazımdır.

Bundan başqa İkinci Trimestrdə olan qanaxmalara həm də hamiləlikdən asılı olmayan problemlər də səbəb ola bilər. Məsələn, əvvəldən mioma varsa, əgər eroziyası olubsa qadının və yaxud əgər uşaqlıq boynunda polip varsa, bu da hamiləlikdən səbəb olmayan, amma yenə də qanaxma verə bilər.

Üçüncü Trimestrdə qanaxmalar

Üçüncü Trimestr qanaxmalarına nə aiddir?

Buna aiddir birinci növbədə erkən doğuş. Əgər doğuş başlayırsa, uşaqlıq boynu açıldığı üçün az qanaxma verə bilər. Ona görə həkimlər onları stasionara alırlar, doğuşu sakitləşdirən dərmanlara başlayırlar, spazmolitiklər verirlər. Elə eləyirlər ki, erkən doğuş başlamasın. Çünki uşaq ana bətnində vaxtına qədər – 40-cı həftəyə qədər, nə qədər qalsa, o qədər uşağın xeyrinədir.

Bundan başqa səbəb ola bilər, yenə də plasentanın aşağıda yerləşməsi və yaxud da ki, “plasenta previa” deyirlər, plasentanın uşaqlıq boynunun tam üzərində yerləşməsidir. Bu vaxt “profuz qanaxma” başlaya bilər və həkimlər istəyəcəklər hamiləliyi saxlamağı. Əgər mümkün olmasa, kesəriyyə əməliyyatına gedib uşağı və ananı azad etmək lazımdır ki, qanaxmadan nə uşağa, nə də ki, anaya zərər olmasın.

Ona görə mənim hamilələrə tövsiyəm odur ki, onlarda hər hansı bir narahatlıq olarsa, qan görərlərsə, bir az qanaxma başlayarsa, panikaya düşməsinlər, mütləq həkimə müraciət etsinlər və qanaxmanın hansı növüdür həkim təyin edib, onların müalicəsini başa çatdıracaq və sağlam uşaq doğuşu ilə nəticələnəcək.

Dr. Sevinc Mehtiyeva, Ginekoloq

 


keyseriyye_plus_mini_abdominoplastika.jpg

Keysəriyyə və abdominoplastika hal-hazırda 3 qadından 1-nin ehtiyacı olan bir prosedurdur.

Əlbəttə, biz də istəyərdik ki, doğuşdan sonra, keysəriyyədən sonra qadın müəyyən bir dieta tutsun, idman eləsin və ondan sonra gəlsin tam abdominoplastikaya. Amma əlbəttə ki, bu, mümkün olmur.

Birincisi, maddiyyat problemidir. Çünki həm keysəriyyə əməliyyatı olacaq, bir neçə ay sonra yenə maddiyyat üçün pul toplayacaq və gəlib abdominoplastika əməliyyatı olunacaq. bu bir

İkincisi, ailə faktoru, çevrə faktoru… Həyat yoldaşı icazə verəcəkmi təkrar abdominoplastika olsunmu?

Keysəriyyə əməliyyatı olub, ağrıları bitib, 2-3 aydan sonra güc toplayıb bir daha əməliyyat olunub, bir daha bu ağrını çəkəcəkmi? 

Yəni bu faktorları nəzərə alaraq biz çalışırıq ki, keysəriyyə sonrası qadında tam abdominoplastika deməyək buna, sadəcə sallanmış, pis, artıq dəridən qurtaraq. Və bu eyni bir prosedurda icra edilən əməliyyatdır. Yəni keysəriyyə kəsiyi deyək 10 sm-dirsə biz bu kəsiyi bir az daha böyük edib, yəni 20-25 sm edib, qadını narahat edən dəri toxumasından qurtarırıq.

Keysəriyyə + Abdominoplastika zərərlidirmi?

Burada biz liposaksiya, popofillinq, ya da hər hansı bir bədən şəkilləndirmə, ya da “full” abdominoplastika əməliyyatı icra etmədiyimiz üçün, təxminən 15-20 dəqiqə davam edən kiçik bir əməliyyat olduğu üçün heç bir zərəri yoxdur. 

Düşünün, dəri kəsilmişkən oradan bir az kəsiyi böyüdüb artıq piy toxumasını və artıq dəri sallanmasını görürük. Onun üçün qadına heç bir ziyanı yoxdur.

Abdominoplastikadan sonra ağrı olurmu?

Burada qarnın içi həddən artıq kəsilmir, sadəcə qarnın dərisi bir az böyük kəsildiyi üçün əməliyyat sonrası elə böyük bir ağrı da olmur. Necə ki, keysəriyyə sonrası qadın 2-3 gün sonra normal həyatına dönür, ayaqlanırsa keysəriyyə üstəgəl “mini abdominoplastika” sonrası da qadın həmən ayaqlana bilər, uşağa süd verə bilər, uşağına qulluq edə bilər, heç bir zərəri, ziyanı yoxdur.

Sual: Abdominoplastikadan sonra sallanma olurmu?

Əlbəttə ki, həddən artıq qidalanma, həddən artıq kökəlmə olmazsa, sonradan sallanma, ya da hə hansı bir problem olmur.

Onu da deyim ki, biz abdominoplastika etdikdən sonra o dəri elə yapışır ki, qadın kökəlsə belə, o piy toxuması həmin o qarın nahiyəsində deyil, fərqli nahiyələrə toplanılır.

Yenə də biz xəstələrə məsləhət görürük ki, keysəriyyə + abdominoplastika sonrası qeyri-sağlam qidalanmasın. Amma normal qidalanmasını da kəsməsinlər. Yəni heç bir dieta proqramı, ya da heç bir idman proqramı vermirik.

Sual: Abdominoplastikadan sonra təkrar doğuşa problem yaranarmı?

Biz dediyim kimi burada “full” abdominoplastika, ya da böyük bir bədən şəkilləndirmə əməliyyatı icra etmədiyimiz üçün, sadəcə qadın üçün artıq olan dərini götürdüyümüz üçün, sonradan hamilə də qala bilər, sonradan təkrar keysəriyyə əməliyyatı da ola bilər.

Abdominoplastika neçə doğuşdan sonra icra edilə bilər? 

Ümumiyyətlə, yeni ailə qurmuş qadınlarda qarın sallanması olmur. Əlbəttə ki, bu sallanma doğuşdan və süd vermədən sonra yaranır. Bir doğuş, ya da iki doğuş fərq etməz. Deyək ki, xəstənin bir doğuşu var və o doğuşdan sonra kökəlib, ondan sonra qarnı qarnında sallanma var və heç bir idmanla geriyə qayıtmayan bir sallanma varsa, artıq bu əməliyyat qaçınılmazdır, fərq etmir 1 doğuşun var, 2-3. 

İlk övladını dünyaya gətirən qadınlara məsləhətimiz?

İstər keysəriyyə, istər təbii doğuş etsinlər, ondan sonra sağlam qidalansınlar.

Hamiləlikdə həm sağlam qidalanıb, həm ana südünü versinlər, həm də hamiləlikdə aldıqları kilonu sağlam yolla verə bilsinlər.

Lazımdırsa, doğuşdan və keysəriyyədən 3-4 ay sonra idmana başlasınlar ki, bu sallanmış qarın daha da sallanıb, irəlidə əməliyyatlıq bir problemə çevrilməsin.

Abdominoplastika neçə doğuşdan sonra icra edilə bilər? 

Ümumiyyətlə, yeni ailə qurmuş qadınlarda qarın sallanması olmur. Əlbəttə ki, bu sallanma doğuşdan və süd vermədən sonra yaranır. Bir doğuş, ya da iki doğuş fərq etməz. Deyək ki, xəstənin bir doğuşu var və o doğuşdan sonra kökəlib, ondan sonra qarnında sallanma var və heç bir idmanla geriyə qayıtmayan bir sallanma varsa, artıq bu əməliyyat qaçılmazdır, fərq etmir 1 doğuşun var 2-3. Bu fərq etmir.

Dr. Aynurə Nəcəfəliyeva, Cərrah Mama – Ginekoloq


usaqsalma-hamilelikde-dusukler.jpg

15 January 2021 Ginekologiya0

Hamiləliyin öz başına 20 həftəyə qədər açılışla başa çatmasına düşük deyilir. Yəni hamiləlik inkişaf etmir, hamiləlik pozulur və düşük baş verir. 

Bunlar adətən nədən olur, səbəbləri nədir? 

Səbəbləri müxtəlifdir. Mütləq olaraq demək ki, bu səbəbdən baş verir, bu heç də düzgün deyil. 

Ümumiyyətlə, alimlər nəyə görə 20-21 həftə götürürlər? Çünki o vaxta qədər dölün çəkisi 500 qramdan artıq olmur. Tədqiqat aparıb görüblər ki, 500 qramdan kiçik uşaqlar yaşamaq qabiliyyətinə malik deyillər. Ona görə 20 həftəyə qədər olan açılışları düşük adlandırırlar və klasifikasiya belə gedir. 500 qramdan kiçik uşaqlar yaşamaq qabiliyyətində deyillər, ona görə bunlar erkən doğuş yox, məxsusi olaraq düşük adlandırılır.

 

Tək-tək və təkrari düşüklər

Düşüklər özləri həm sporadik, yəni tək-tək olan düşüklər (ümumiyyətlə, 5 hamiləlikdən biri pozulur statistikaya görə), həm də adəti düşüklər olurlar. Əgər qadında 2 düşük baş veribsə, onda 3-cü düşüyün əmələ gəlmə ehtimalı 40%-dən yüksəkdir. 

Ona görə tək-tək baş verən sporadik düşüklər, adətən, uşağın özündə xromosom çatışmazlığı ilə əlaqədardır. 

Lakin təkrari düşüklər isə anada olan xəstəliklə əlaqədar olur. Burada mütləq həkimə müraciət edilməlidir, müəyyən olunmalıdır ki, anada hansı xəstəlik var ki, bu adəti düşüyə gətirib çıxarır. Adəti düşüyün qabağı mütləq alınmalıdır. Ona görə ki, 2-dən artıq, 3 düşüyü olan qadının gələcəkdə uşaq salma ehtimalı dəfələrlə artır. 

 

Uşaqsalmanın səbəbləri 

Ümumiyyətlə, insan bədənində bütün toxumaların hamısı sağlam deyil. Normal bədəndə toxumaların 10% patologiyalıdır. Ona görə spermanın da  10%-i patologiyalıdır, qadın orqanizmində olan, falekulun içində olan  yumurtalarının da 10%-i xəstədir. 

Əgər bu xəstə hüceyrələr görüşərsə, əlbəttə, uşağın yaşamaq qabiliyyəti olmur.  Ona görə düşüklər normal kimi götürülə bilir. Sporadik düşüklər. Yəni bu uşaq xəstə doğulacaqdır. Təbii seçmə nəticəsində inkişafdan qalıb və  bədən onu qovur ki, gələcəkdə xəstə uşaq doğulmasın. 

6-8 həftəyə qədər olan düşüklərin 80%-i gen patalogiyasıdır. Lakin elə gen patalogiyaları var ki, uşaq sağlam qalır. Məsələn, Daun sindromu düşük vermir. Amma Edvard sindromu düşük verir. Patologiyanın hansı xromosomdan olmağından asılı olaraq düşüklər ola bilər, yaxud da ki, xəstə uşaq doğula bilər. 

Bunun üçün də xəstələr mütləq yoxlanmalıdır. Bəzi analizlər, qan testləri verməlidir. Bunlara müxtəlif testlər aiddir, hansı ki, həkimə müraciət etdikdə, həkim pasiyentlərə məsləhət görür ki, gələcəkdə xəstə uşaqların doğulma faizi aşağı olsun.

Ona görə alimlər belə hesab edirlər ki, açılışların müxtəlif səbəbləri var. 

Bunlardan birincisi xromosom və gen xəstəlikləridir. Yəni adətən 6-8 həftəyə qədər olan düşüklərin 80%-i xromosom və genlərdə olan patologiya nəticəsində baş verir. 

İkinci səbəb, anatomik pozğunluq- ananın uşaqlığının iki buynuzlu olması, hipoplaziyası, yəni inkişafdan qalması hamiləliyin başa çatdırılmasına imkan vermir və ona görə düşük olur.

Üçüncü səbəb, müxtəlif infeksion xəstəliklər, ananın yüksək temperaturu, intaksikasiyası düşüklərə gətirib çıxara bilir.

Başqa səbəblərdən biri ananın hormonal pozğunluğudur. Adətən, progesteron hormonunun  çatışmazlığı düşüklərə səbəb olur.

Bundan başqa anada olan xroniki xəstəliklər düşüklərə gətirib çıxarda bilər. Bunlar hansılardır? Şəkərli diabet, tireodda olan problemlər, həm hipotireoz, həm də hipertireoz, əlbəttə ki, müalicə olunmamış. Müxtəlif qan laxtalandırıcı problemləri varsa, bunlar düşüklərə səbəb ola bilər. 

Səbəblərdən biri də ananın əvvəllər abort olunması və yaxud da ki, uşaqlığın daxili qatının qaşınması da düşüklərə səbəb ola bilir. 

Autoimmun xəstəliklər, ana ilə uşaq arasında rezus-konflikt və ağır travmalar düşüyə səbəb ola bilər.

Alimlər belə hesab edirlər ki, ilkin dövrdə olan düşüklərin əsas səbəbi gen və xromosomlarda olan xəstəliklərdir. Ona görə xaricdə, hətta 6-8 həftəyə qədər qadında düşük əlamətləri varsa, onu stasionarda yatırmırlar, müalicəsini yazıb evə göndərirlər ki, təbiət özü seçir. Hansı hamiləlik yaxşıdırsa o başa çatacaq, hansı hamiləlik başa çatmayacaqsa, o təbii seçmə nəticəsində başa çatmayacaq. 

Daha böyük hamiləliklər, məsələn, 8-10 həftə arası hamiləliklər isə, adətən, başqa autoimmun xəstəliklərlə əlaqədar olan problemlər  nəticəsində, yaxud da anada olan anatomik qüsurlar nəticəsində olur. 

 

Düşük  əlamətləri 

Düşüyün əlamətləri nələrdir? Qadında olan qanaxmalar, qarının altında və beldə olan ağrılar düşüyün əlamətlərindən biridir. Bundan başqa qadın hiss edə bilər ki, onun əvvəlki ürəkbulanması, qusması birdən-birə kəsilir, çəkisi artmaq əvəzinə get-gedə çəkisini itirir. 

Bunlar hamısı başlanmış düşüyün əlamətləridir. 

Ona görə qadınlar özlərində narahatçılıq hiss edərlərsə, qanaxma, beldə, qarın altında ağrı hiss edərlərsə, mütləq həkimə getməlidirlər. 

Həkim onu necə təyin edir? Birinci növbədə müayinə ilə, analiz toplamaqla, daha sonra USM ilə. Ultrasəs müayinəsində uşağın ürəyinin döyüntüsü görünmürsə, uşaq özünə lazım olan həftədə deyilsə, məsələn, hamiləlik hesablanır 12 həftə, lakin hamiləliyin müddəti ultrasəs müayinəsində 6-8 həftədirsə, deməli, bu uşaq 3-4 həftə bundan qabaq tələf olub və inkişafdan qalıb. 

Ona görə hamilə olan qadınlar özlərinə diqqətli olmalıdırlar. Həkimlə əlaqəni heç vaxt kəsməməlidirlər, tez-tez müayinəyə getməlidirlər, həkim deyən bütün analizlərdən keçməlidirlər ki, onlarda hamiləlik düzgün, sağlam, uşaq doğulmaqla başa çatsın.

Dr.Sevinc Mehtiyeva, ginekoloq


hamile-koronvirusa-yoluxarsa.jpg

15 January 2021 GinekologiyaKoronavirus2

1 ildən artıqdır ki, koronavirus dünyaya yayılıb və pandemiya halını alıb. Ölkəmizdə də hər gün yüzlərlə insan bu virusa yoluxur. Əlbəttə ki, bu hal hamilələrdən də yan keçməmişdir, hamilələr də koronavirusa yoluxa bilirlər. Bu postumuzda hamilələrin COVID-19-a yoluxması ilə bağlı tez-tez verilən suallara cavab verməyə çalışmışıq.

Sual: Hamilələr özlərində hansı əlamət olduqda koronavirusdan şübhələnə bilərlər?

Cavab: Öskürək, qızdırma, təngnəfəslik, burundan axıntı, iyin itməsi, dadın itməsi, ümumi halsızlıq, baş ağrıları, bədən ağrıları varsa, hamilələr koronavirusdan şübhələnə bilərlər.

Lakin onu da nəzərinizə çatdırmaq istəyirəm ki, hamilədə, ümumiyyətlə, təngnəfəslik və öskürək ola bilər. 

Çünki bilirik ki, diafraqma qarnın aşağı hissəsi ilə döş qəfəsini bir-birindən ayırır. Hamilənin bətnindəki uşağın, dölün böyüməsi ilə əlaqədər olaraq qarnı böyüdüyünə görə o diafraqmanı yuxarı doğru itələyir və əlbəttə ki, döş boşluğunda yer azalır, həcm azalır. Buna görə təngnəfəslik də ola bilər və quru öskürək də ola bilər.

Hər öskürəyi olan, təngnəfəsliyi olan hamilə panikaya düşməməlidir. Çünki onun panik təsiri həqiqi virusun təsirindən daha çox olur. 

Qadın özünü rahat hiss edirsə, qızdırması yoxdursa, burada heç bir şeydən şübhələnməyə bilər.

Lakin qadında baş ağrıları, bədən ağrıları 38 dərəcədən yüksək temperatur varsa, artıq koronavirusa şübhə ola bilər və o, mütləq test verməlidir.

Testin nəticəsinə əsasən ehtiyac varsa həkimin göstərişi əsasında müalicə olunacaq. 

Əgər hamilə qadında hipertoniya, artıq çəki, hamiləliyin diabetik xəstəliyi də varsa, əlbəttə, ona daha diqqətlə yanaşmaq lazımdır. Çünki belə qadınlarda koronavirus nisbətən ağır keçir.

Sual: “Koronavirus olan hamilələr virus əleyhinə dərmanlar içməlidirlərmi?”

Belə bir sual verirlər xəstələr ki: “Koronavirus olan hamilələr antiviral dərmanlar, yəni virus əleyhinə dərmanlar içməlidirlərmi?”

Cavabım budur ki, qətiyyən olmaz. Əgər hamilədə koronavirus aşkarlanıbsa, o suyu artırmalıdır, limonlu isti su içməlidir, göy-göyərti, meyvə-tərəvəzi artırmalıdır.

Əgər qadında başqa heç bir əlamət yoxdursa, panikaya düşməməlidir. Xəstələr zəng edirlər ki: “Doktor iy bilməm gedib, dad bilməm gedib. Qonşum sistem qoydurur”. Maye vururlar venaya. 

Həkim göstərişi olmadan bunların heç birini etmək olmaz. Çünki hamilələrdə onsuz da, ödəmə meyillilik olur. Artıq mayenin zorla damar içərisinə yeridilməsi onda gələcəkdə ağciyər ödəmi, aşağı ətraflarda ödəm artmasına səbəb olar.

Əgər qadın normal yeyib-içirsə, özü qəbul etdiyi su ona bəsdir. Və antiviral dərmanlar da içmək qətiyyən olmaz.

Əgər laxtalanma sistemində problem varsa, əlbəttə, həkim ona qan durulducu dərmanlar verəcək, ola bilsin Aspirin versin.

Əgər qadında baş ağrıları və yaxud da ki əzələ ağrıları varsa, Parasetamol qəbul eləmək olar. Yenə də həkimin məsləhəti ilə, öz başına yox.

Sual: “Hamiləlikdə virus dölə keçirmi?”

Müxtəlif tədqiqatlar aparılıb dünya üzərində və heç bir dölyanı mayedə aktiv virus tapılmayıb. Ona görə əgər qadın koronavirus keçiribsə, o demək deyil ki, onun uşağında koronavirus var, qətiyyən! Onun uşağı sapasağlam doğulacaq.

Sual: “Koronavirus keçirən ana uşağını əmizdirə bilərmi?”

Mütləq əmizdirməlidir. 

Bilirik ki, ana südündə uşağa lazım olan immun sistemini gücləndirən hər bir şey var. Ümumiyyətlə, həm immun sistemi güclənir, həm uşağın bəslənməsi ən yüksək səviyyədə olur. Ona görə birinci 6 ay ərzində yaxşı olar ki, ana ümumiyyətlə heç bir şeylə qidalandırmasın, ancaq ana südü ilə öz balasını bəsləsin. Onda uşaq da sağlam olar, ananın da ürəyi rahat olar. 

Lakin bunu nəzərə almaq lazımdır ki, xəstə ana maska taxmalıdır və gigiyenaya riayət etmək lazımdır. 

Sual kimi: “Mən COVID keçirirəm, ona görə də həkimə getmirəm”

Ümumiyyətlə, hamilə qadın əgər COVID keçirirsə, onu gəlib ziyarət etmək lazım deyil və ya özü də lazım olmayan yerlərə getməməlidir. Lakin həkim müayinəsinə getmək olar.

“Mən COVID keçirmişəm, həkimə getmirəm” – belə söhbət yoxdur. Əksinə onun həkimlə bağlantısı daha sıx olmalıdır. Özündə gedən hər bir kiçik dəyişikliyi də öz ginekoloquna mütləq deməlidir, ya telefon vasitəsi ilə və yaxud da ki qəbuluna gedərək.

Sual: “Covid keçirən hamilə mütləq keysəriyyə olmalıdır?”

Qətiyyən! Koronavirus keysəriyyəyə birbaşa göstəriş deyil.

Əgər onun xəstəliyi vəziyyəti normaldırsa və doğuşuna az qalıbsa, əlbəttə, doğuşa qədər həkim elə edəcək ki, COVİD-in yan təsirləri keçsin: qızdırma düşsün, qan laxtalanması və s. hamısı qaydaya düşsün. 

Lakin “Hamilədə koronavirus var, keysəriyyəyə getməlidir” deyə bir şey yoxdur. Öz qaydası ilə, normal doğuşla uşaq dünyaya gətirə bilər.

Ona görə mənim COVID keçirən hamilələrə tövsiyəm odur ki, öz həkimlərinizlə sıx əlaqə saxlayın, həkimlərin dediklərinə riayət edin və özbaşına, qonşunun deməyinə görə heç bir müalicə almayın.

Dr.Sevinc Mehtiyeva, ginekoloq




SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!





SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!