Kardiologiya / Ege Hospital - Sağlamlığınız, sağlamlığımızdır.

urek-xesteleri-koronani-agir-keciririr-1200x690.jpeg

26 April 2021 Kardiologiya0

Bir çox ürək-damar sistemi xəstəlikləri vardır ki, bunlarda bu virus infeksiyası daha ağır gedişli olur. Bunlara aiddir ürək çatışmazlığı, sianotik anadangəlmə ürək qüsurları, infarkt keçirmiş, stent implantasiya olunmuş və açıq ürək əməliyyatı dediyimiz “Aorta-koronar şuntlama” əməliyyatı icra olunmuş xəstələr.

Bəzən pasientlər soruşur ki, “Doktor, bu koronavirusa yoluxduqdan sonra miokard infarktı və yaxud da aritmiyalar olurmu, doğrudurmu?”

Bəli, doğrudur. Pandemiya başladığı dövrdən istər dünya, istərsə də öz ölkəmizdə tədqiqatlara əsaslanaraq qeyd etmək istəyirəm ki, virus infeksiyası dövründə və ya sağaldıqdan sonra miokard infaktı və aritmiyalar, yəni ritm pozuntuları müşahidə olunur. Digər infeksiyalarda olduğu kimi, eləcə də bu virus infeksiyasında orqanizmdə iltihabi dəyişikliklər baş verir. Bu itihabi dəyişikliklər ürəyi qidalandıran damarlarımızda və yaxud da digər damarlarımızda Aterosklerotik plak dediyimiz xolesterin düyünləri olur, onların rüptürü, yəni yırtılmasına səbəb olur. Bu da öz növbəsində bu hallara gətirib çıxardır. Ona görə də xüsusən, evdə müalicə alan xəstələr, əgər sinədə bir yanma, göynəmə, xüsusən də, sol qola, sol kürəyə verən yanma, göynəmələr və yaxud da sinədə çarpıntı, döyüntü, ritm yüksəlməsi kimi hallarda mütləq kardioloq baxışı və yaxud da xəstəxanalara müraciət etməlidirlər.

Bundan başqa şəkərli diabet və arterial hipertoniya, yəni yüksək qan təzyiqi olan xəstələr də risk qrupu altındadır. Və bu xəstələrə tövsiyə olunur ki, infeksiyaya yoluxmamışdan öncə istifadə elədikləri dərmanları əksiltmədən qəbul etməyə davam etməlidirlər.

Açıq ürək əməliyyatı icra olunmuş xəstələr istifadə elədiyi qan durulaşdırıcılarıdır, xolesterin əleyhinə olan dərmanlardır, əgər şəkərli diabeti varsa, təzyiqi varsa, dərmanlarına davam etməlidirlər.

Bu virusun ən xoşagəlməz ağırlaşmalarından biri ürəyin iltihabı xəstəliyi dediyimiz miokardid xəstəliyidir. Nəyə görə xoşa gəlməz deyirəm, çünki bu xəstələr daha ağır gedişli olur. Ona görə də bu xəstələri vaxtında aşkar etmək, diaqnozun erkən qoyulması və müalicəyə erkən dövrdə başlanması daha yüngül gedişli olur bu xəstələr üçün. Və bəzən bu xəstələrdə hətta ürək çatışmazlığına belə gətirib çıxardır.

Xəstəliyin digər ağır gedişli formalarında biri də tromb əmələ gəlməsidir. Və təəssüflər olsun ki, ölkəmizdə bir çox xəstələr həkim göstərişi olmadan qan durulaşdırıcı dediyimiz antiaqreqantlar və antikoaqulyantlar qəbul edirlər. Bu da yolverilməzdir. Çünki bu, əlavə olaraq qanaxma riskini artırır xəstələrdə.

Ümumiyyətlə, istər ürək damar sistemi xəstəsi olsun və ya olmasın xəstəliyə yoluxma riski hamı üçün eynidir. Ona görə də mənim tövsiyəm xəstələrə, ilk növbədə xəstə insanlardan uzaq olmaq, gigiyenik qaydalara ciddi əməl etmək, ictimai yerlərdə ara məsafəsi və xüsusən də maska istifadəsi mütləq vacibdir.

Dr.Şəmşir Vəliyev, İnvaziv Kardioloq


elametsiz-urek-problemleri.jpg

11 February 2021 Kardiologiya0

Yaşlı populyasiyanın harada isə, 30-40 faizində ortalama hipertoniya xəstəliyi var. Hipertoniyası olan xəstələrin 50 faizindən çoxu özlərində hipertoniyanın, yəni təzyiq yüksəlməsinin olmağından xəbərdar olmurlar. 

Çünki o, çox vaxt əlamətsiz gedir. Olsa belə, məsələn, yüngül başağrı, baş gicəllənmə, təngnəfəslik ara-sıra olur və xəstələr ona əhəmiyyət vermirlər. Və sonra uzun illər heç bir şikayəti olmur və son nəticədə bəzən xəstələr hətta ağırlaşmalarla… Çünki arterial hipertoniya hədəf orqanları: ürəkdir, böyrəkdir, damarlardır, beyindir, gözdür, zədələyirlər və bunların ağırlaşması ilə çox vaxt xəstəxanaya düşür. 

Məsələn, infarktla, insultla, böyrək çatışmazlığı, ürək çatışmazlığı ilə gəldikdə məlum olur ki, bunun uzun illərdir təzyiqi var imiş. Bu, səssiz gedib, heç bir xəstənin ciddi şikayəti olmayıb və xəbəri olmayıb. 

Ona görə də, xüsusilə də, risk faktoru olanlar, siqaret çəkənlər, artıq çəkisi olanlar, diabeti olanlar, irsiyyətlərində ürək-damar və təzyiq xəstəsi olanlar ara-sıra təzyiqlərini yoxlatdırmalıdır, monitorinq etməlidirlər. 

Sonra, ürəyin işemik xəstəliyinin özündə də… O da bir sıra əlamətlərlə gedir. Var stenokardiya.. Stenokardiyanın özü də bəzən ağrısız işemiyalarla ola bilər. Xəstədə biz holter qoyuruq 24 saat. Görürsünüz ki, onlarda işemik dəyişikliklər göstərir, ancaq xəstənin sutka ərzində heç bir şikayəti olmayıb.

Atipik miokard inifarktı

Ürəyin işemik xəstəliyinin kəskin forması olan miokard infarktında belə, məsələn, bizim bildiyimiz klassik, yəni tipik forma – döş qəfəsində ağrı, yanma hissi, təngnəfəslik, soyuq tər əlamətlərindən olmaya da bilər.  Amerika kardiolaqlarının araşdırmalarına görə, infarktların 45 faizi atipik gedir.

Yəni atipik nədir? 

Ya ağrısız gedir, ya da ki, o qədər də miokard infarkta xarakterik olan əlamətlər olmur. 

Ya qolunda ağrı olur, ya dişində ağrı olur, ya başgicəllənmə ilə, ya ürəkdöyünmə ilə özünü göstərə bilər. 

Ancaq belə xəstələrdə daha çox ağırlaşma olur. Çünki onlar vaxtında həkimə müraciət etmirlər. 

Bu da daha çox yaşlılarda, şəkərli diabeti olan xəstələrdə daha çox rast gəlinir. Ona görə də belə xəstələr, diabeti olanlar xüsusən də, uzun illər təzyiqi olanlar, daha yaşlı insanlar, özlərində bir səbəbsiz halsızlıq hiss etsələr belə, səbəbsiz bir təngnəfəslik hiss etsələr belə mütləq həkimə müraciət etməlidirlər.

Səyirici aritmiyalar

Sonra, bəzi aritmiyalar var. Xəstələr bəzən hiss etmirlər onu, uzun illər. 

Bunlardan ən qorxulularından biri də səyirici aritmiyadır. Səyirici aritmiyası olan xəstələrin yarısına qədəri bəzən bilmirlər ki, bunlarda səyirici aritmiya olub uzun illər. Səyirici aritmiyalar təəssüflər olsun ki, ağırlaşmalara gətirib çıxaran bir aritmiyadır. 

Yəni o da uzun illər keçdikdən sonra ürək çatışmazlığı, insult… İnsultlu xəstələrin üçdə birinin səbəbi ürək mənşəlidir. Onu da əsas səyirici aritmiya verir. 

Səyirici aritmiyaların 30 faizi insultla xəstəxanaya düşəndə bilirlər ki, bunlarda səyirici aritmiya var imiş. Səyirici aritmiya uzun illər təzyiqi olanlarda, kök insanlarda – bunlarda daha çox rast gəlinir. 

Ona görə də uzun illər yüksək təzyiqi olan xəstələr də, kök insanlar, diabeti olan xəstələr mütləq səyirici aritmiyaya görə araşdırılsalar yaxşı olar.

Anadangəlmə, qazanılmış ürək qüsurları

Anadangəlmə, qazanılmış ürək qüsurları – bunlarda da uzun illər heç bir şikayət olmaya bilər. Uzun illərdən sonra xəstələrdə təngnəfəslik, ödemlər, tez yorulma – belə bir əlamətlərlə özünü göstərə bilər ki, artıq bu mərhələdə xəstədə ürək çatışmazlığı inkişaf edir, ürək kameralarında böyümə gedir, yəni gecikmiş bir mərhələ olur.

Yəni, məsəl üçün uşaq vaxtından başlayıb revmatizm olub, artıq o gəlib mitral qapaq qüsuru ilə, ən çox da mitral stenozla bizə müraciət edir. Mitral stenozun nəticəsində sol qulaqcıqda ürək kameralarında, sağ kameralarda böyümə gedir və xəstə təngnəfəslik, boğulma hissi ilə bizə müraciət edir. Məlum olur ki, bunda ürək qüsuru formalaşıb.

Və yaxud da anadangəlmə bəzi ürək qüsurları da var ki, hətta böyük yaşa qədər gəlir, böyük yaşda müəyyən şikayətlərlə bizə daxil olur. Məlum olur ki, bunda ananadgəlmə ürək qüsuru var imiş.

Yəni demək istədiyim odur ki, elə ürək xəstəlikləri var ki, çoxdur, bu siyahını daha çox saymaq olar, uzun illər səssiz və yaxud da atipik, yüngül əlamətlərlə gedir, heç bir şikayəti olmur, ancaq onu biləndən sonra da çox gecikmiş mərhələ olur. Ona görə də vaxtaşırı həkimə müraciət eləmək, hətta yüngül bir əlamətlər hiss eləsən belə, ürək döyünmədir, yüngül təngnəfəslikdir, həkimə müraciət edib vaxtında bunları aşkarlamaq lazımdır.

Dr. Arzuman Talıbov, Həkim-kardioloq




SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!





SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!