Qan azlığı – səbəbləri, əlamətləri, müalicəsi

Qan azlığı – səbəbləri, əlamətləri, müalicəsi

5 July 2021 15
qan_azliginin_sebebleri_elametleri_mualicesi.jpg

Qan azlığı, ümumiyyətlə, cəmiyyətdə çox sıx görülən problemdən biridir və önəmli sağlamlıq problemi olaraq qarşımıza çıxmaqdadır. Yəni, mən özüm hematoloq olaraq da çox qan azlığı olan xəstə ilə qarşılaşıram. Təbii ki, digər ixtisas sahibi olan həkim yoldaşlarımız da çox sıx qarşılaşırlar. 

Qan azlığının yaranma səbəbləri

Burada, təbii ki, əsas məlumatlandırıcı olması üçün deyə bilərəm ki, 3 əsas səbəbi var qan azlığının. Bizim qan yaradan orqanımız sümük iliyidir. 

  1. Sümük iliyi problemləri. 
  2. İkincisi, bu sümük iliyinin qan yaratması üçün bəlli-başlı xam maddələrə, deyək ki, qida maddələrinə ehtiyacı var. Bunların azlığı, çatışmazlığı. 
  3. Üçüncüsü isə daha çox qanın normal ömrünü yaşaya bilməyib, normal ömrünün qısalması, parçalanmasıdır ki, bunlar, bu 3 təməl səbəb qan azlığına səbəb ola bilir. 

Aşpaz, inqridiyentlər, təlabat

Bunu da, adətən, mən belə açıqlayıram: Bir aşpazın yemək bişirməsi üçün ona lazımlı maddələri verməlisiniz ki, doğru-düzgün yemək ortaya çıxsın. 

Bu da təbii ki, işin bir tərəfində o lazımlı qida maddələri, ikinci tərəfində aşpaz – bizim sümük iliyi olaraq dəyərləndirə bilərik ki, yəni bir növ aşpazın özündən qaynaqlanan səbəblər… Məsələn, əlində problem ola bilər, qoxu yaxşı almaya bilər… Bunlar əks oluna bilər yaxşı bir qidanın ortaya çıxmasındakı problemlərə. 

Və ya deyək ki, çalışdığı restoran çox tələb görür, o gün çox doludur, çatdıra bilmir. Yəni, qanın və ya istehsal olunan qidanın, yeməyin parçalanması var. Çox tez sərf olunur bu. 

Yəni, bu 3 təməl səbəbdir qan azlığı səbəbləri. 

Xam maddə çatışmazlığı

Bunlardan ən sıx gördüyümüz, xüsusilə, o ilk səbəb, yəni, qanın yaradılması üçün xam maddə dediyimiz, bunlar əsas dəmir, B12 vitamini və fol turşusudur. Bunların əsas çatışmazlıqları sıx olaraq qan azlığına səbəb olmaqdadır. 

Dəmir çatışmazlığı əsas səbəbdir

Dəmir çatışmazlığı yenə ümumi qan azlığı tablosunun içində çox ciddi faizlə yer tutmaqdadır. Dəmir çatışmazlığı ilə xüsusilə, qadın xəstələrimiz çox sıx-sıx müraciət etməkdədirlər. Əsas da qadın xəstələrlə birlikdə təbii yetkinlik dövründəki uşaqlarda və hamilə qadınlarda sıx görülməkdədir. Bunun da əsas səbəbi uşaq və ya hamilə qadınlarda ehtiyacın artmasından ötrüdür.

Uşaqlarda, bəlkə, düzgün qidalanmamanın və ya böyümə çağının verdiyi yüksək təlabata yetişməməsi bir səbəb olaraq qarşımıza çıxa bilir. 

Qadınlarda isə, xüsusilə də, aybaşı olan qadınlarda menapauza öncəsi periodda, təbii ki, aylıq, periodik itki, qan itkisinin səbəbi olaraq dəmir çatışmazlığı ortaya çıxmaqdadır.

Qan azlığı xəstəlik deyil

Qan azlığı dediyimiz zaman unutmamalı olduğumuz ən önəmli nöqtə bunun bir xəstəlik olmadığıdır. Qan azlığı bir xəstəlik deyil, bu bir əlamətdir, bir işarətdir. Altda yatan xəstəlik mütləq ayırd edilməlidir və ona görə bir müalicə yazılmalıdır.

Qan azlığının əlamətləri

Qan azlığı, adətən, xəstələrdə halsızlıq, yorğunluq, “efor dispneyası” dediyimiz hərəkətlə ortaya çıxan nəfəs darlığı, əvvəllər çox daha rahatlıqla edə bildiyi hərəkətləri artıq edə bilməməsi və məsələn, 2 mərtəbə çox rahatlıqla çıxa bilərkən artıq bunda çətinlik çəkməsi kimi səbəblər. Bununla birlikdə, xüsusilə, qadınlarda sıx görülən saç və dırnaqlarda asan qırılmalar, saç tökülməsi, yuxuya meyillilik və ya eyni zamanda yuxusuzluq kimi problemlər.

“Torpağın iyi çox xoşuma gəlir”

Çox maraqlı şikayətlərdən biri də odur ki, dəmir çatışmazlığı olan xəstələrdə torpaq və ya buz kimi maddələri yemə istəyi olur. Məsələn, kim ki deyirsə, “Torpağın iyi çox xoşuma gəlir”, o insanda baxılmalıdır ki, bəlkə dəmir çatışmazlığı var?

Daha bu gün gördüyüm bir xəstədə, məsələn, toz yemək istəyi olduğundan bəhs etdi. Yəni, “Həmişə əşyaların üstündəkini təmizləyib onu yemək istəyirəm” deyir. Bu çox önəmli bir bizə, həkimə də xəbərdarlıq edən işarətlərdən, əlamətlərdən biridir xəstələrdə. 

Bu kimi şikayətlər onlar üçün alarm edici, xəbərdar edici olmalıdır ki, “Məndə qan azlığı ola bilər” və buna görə müvafiq həkimə müraciət etsinlər.

Uzman Dr. Təhməz Həziyev, Hematologiya yandal uzmanı


15 comments

  • Kamilla

    13 August 2022 at 22:47

    Salam,mende nəfəs darlığı,sinede ağrılar var,çox zaman nəfəs almaqda çətinlik çəkirəm. Bu adətən tutmalar halında baş verir. Tez-tez,hətta heç bir şey etmədiyim halda yoruluram,halsızlıq olur,qısa məsafələri belə piyada gedə bilmirəm. Baş ağrıları da olur,gecə yatarkən nəfəs darlığı səbəbindən ayıĺıb yata bilmirəm. Anidən çəki itirmeleri olur,Bunlar anemiya anemiyanın əlamətləri ola bilərmi?

    Reply

    • Ege Hospital

      10 January 2023 at 12:33

      Salam. Hər vaxtınız xeyir olsun. Saydığınız əlamətlər (hərəkətlə təngnəfəslik, yorulma, piyada gedə bilməmək) anemiya əlamətləri ola bilər. Bunun üçün ümumi bir yoxlanış tövsiyyə edərəm.
      Amma tutma şəklində olan nəfəs darlığı və sinədə olan ağrılar ağciyər mənşəli də ola bilər. Məsələn, astım krizləridir adətən belə tutma şəklində olanlar. Bu baxımdan bir dəyərləndirmə tövsiyyə edərəm. Keçmış olsun.
      Uzman Dr. Təhməz Həziyev, Hematoloq

      Reply

  • Gülçin

    23 August 2022 at 04:08

    Salam mənim əllərin və qarın nahiyyəm tez keyləşir, əllərimdə damarlar belə itir ən çox yatanda bu nəyin əlamətidir?

    Reply

    • Ege Hospital

      12 January 2023 at 15:50

      Salam. Hər vaxtınız xeyir olsun. Qanazlığı baxımından ümumi bir analiz dəyərləndirməsi tövsiyyə edirəm; vitamin əskikliyi, xüsusən də B qrupu vitamin əskikliyi varmı, yoxmu, dəmir analizi normaldırmı, deyildirmi? Qanazlığı damarların itmə kimi səbəbi ola bilər. Xüsusən də daxili maye azlığından ola bilər. Yəni yetəri qədər maye istifadə etməyə çalışın, bir də bəhs etdiyim analizləri verməyə çalışın. Hələlik.
      Uzman Dr. Təhməz Həziyev, Hematoloq

      Reply

  • Xəyal

    6 December 2022 at 19:53

    Salam həkim, məndə halsizliq olur adətən, yuxusuzluq olur, ən cox qapalı məkanda olanda cox əsnəyirəm, bu nədın ola bilər?

    Reply

    • Ege Hospital

      10 January 2023 at 12:31

      Salam Xəyal bəy. Ümumi analizlərinizi ckeck up məqsədilə etməyinizi tövsiyyə edərəm. Qapalı məkanda əsnəmək hər hansı bir hemotoloji xəstəliyin əlaməti deyil.
      Sizə Ümumı Check-up tövsiyyə edərəm. Hematoloq dəyərləndirməsinə ehtiyac görülərsə müraciət edə bilərsiniz, yardımçı olaram.
      Uzman Dr. Təhməz Həziyev, Hematoloq

      Reply

  • Gültac

    9 January 2023 at 14:53

    Salam təngnəfəslik çox olursa və ağciyərdə heç bir problem yoxdursa normal durarkən belə ürək çox döyünürsə buda qan azlığı ola bilər?

    Reply

    • Ege Hospital

      10 January 2023 at 12:30

      Salam Gültac xanım. Minimum ümümi qan analizi verməyi – yoxlanmağınızı tövsiyyə edərəm. Hələ ki.
      Keçmiş olsun.
      Uzman Dr. Təhməz Həziyev, Hematoloq

      Reply

  • kamila

    11 January 2023 at 12:25

    salam məndə aşağı düşəndə başım gicellenir,ürəyimdə həyacan doyuntu var,və dərindən nəfəs almadığını hiss edirəm,qulağımda da vızıltı kimi küy var bu neden ola biler?

    Reply

    • Ege Hospital

      12 January 2023 at 15:47

      Salam. Keçmiş olsun. Rutin, heç olmasa qanın ümumi analizi tövsiyyə edərəm sizə (qan azlığı dəyərləndirməsi baxımından). Ehtiyac olarsa, bizlə əlaqə saxlaya bilərsiniz. Əks halda bir qulaq-burun-boğaz həkimi də bu problemlə məşğul ola bilər.
      Uzman Dr. Təhməz Həziyev, Hematoloq

      Reply

  • nazli♡

    21 January 2023 at 00:10

    Salam menim ureyim bulanir arada bir gan azligı ola bilər

    Reply

    • Ege Hospital

      25 January 2023 at 14:48

      Salam. Bəli, qan azlığı ilə əlaqədar ola bilər. Yəni rutin bir yoxlanış tövsiyyə edərəm.
      Yanaşı olaraq da gastrointestinal, yəni mədə bağırsaq sistemi ilə bağlı və ya nevrolojik, bəzən də qulaq-burun-boğaz ilə əlaqədar ola bilər. Amma rutin olaraq ümumi bir analiz yoxlatdırılıb qanazlığı ilə əlaqədar olub olmadığına baxıla bilər.
      Uzman Dr. Təhməz Həziyev, Hematoloq

      Reply

  • Cavadə

    24 January 2023 at 23:33

    Salam övlad dünyaya gətirərkən həkimlərin səhfi nəticəsində güclü qanaxmaya düşdüm əməliyyat olundum 12 gün sonra yenidən əməliyyat olunan yerlərdən qan açıldı Bakıda respubilkanski xəstəxanaya müraciət etdim və bir ay içində 4 dəfə əməliyyat olundum. Şükür qan axma dayandı hər şey qaydasındadır amma indi artıq 3 aydır əməliyyatdan keçib yemək yeyə bilmirəm qaytarram geri halsızlıq olur 5m yolu gedə bilmirəm yoruluram boğulma olur çox dəhşət halsızlıq olur arıqlayıram dəhşəh qanımı yoxlatdırdım gemoqlabin 72 oldu məsləhətiniz nə olardı?

    Reply

    • Ege Hospital

      25 January 2023 at 16:48

      Salam. Hər vaxtınız xeyir olsun. Keçmiş olsun.
      Məsləhətim bir revmatoloq yanında müayinədə olmağınızdır. Yəni bir neçə dəfə ciddi qanaxma problemi var, qanınız da çox aşağıdır. Qanazlığı həqiqətən də qan itirməkləmi əlaqədardır, qanaxmanın altında bir laxtalanma problemi yatırmı? Bunlar baxımından dəyərləndirilməlisiniz, ona görə müvafiq müalicə aparılmalıdır.
      Uzman Dr. Təhməz Həziyev, Hematoloq

      Reply

      • Cavadə

        26 January 2023 at 20:22

        Çoxsağolun əksinə laxtalandırmaq üçün iynələr vururdular indi hazırki problemim çox halsızlıqdır.

        Reply

Sual verin

Your email address will not be published. Required fields are marked *




SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!





SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!