epilepsiya tutmaları / Ege Hospital - Sağlamlığınız, sağlamlığımızdır.

beyin-sislerinin-elametleri.jpeg

29 November 2021 Neyrocərrahiyyə0

Bu gün beyin şişləri haqqında danışacağıq. Beyin tümörləri haqqında yəni. 

Şikayətləri hansılardır? Yəni hansı hallarda beyin şişindən şübhələnmək lazımdır? İlk növbədə bu barədə danışmaq istəyirəm. 

Nələr var?

Baş ağrıları, epilepsiya beyin şişi əlaməti ola bilər

Birincisi, xüsusilə, baş ağrısı olur. Şiddətli baş ağrıları beyin şişlərinin əlamətlərindən biridir. Təbii ki, hər baş ağrısı beynin şişinin olduğunu göstərmir. Beyin şişləri ilə əlaqəsi olmayan çoxlu baş ağrıları var. 

Çünki cəmiyyətə nəzər saldıqda, xüsusən də, qadınlarda 90 faizi baş ağrılarından şikayətlənirlər. Ona görə də bütün baş ağrıları beyin şişi deyil. 

Ancaq xüsusilə, gecə baş ağrıları, heç keçməyən baş ağrıları, baş ağrısı ilə birlikdə ürəyi getmə, epilepsiya, baş ağrısı ilə paralel, xüsusilə, qusmanın olması, şiddətli qusma, irəli fışqırma tərzində qusmanın olması bizi beyin şişi haqqında düşündürən şikayətlərdən biridir.

Epilepsiya beyin şişi əlaməti ola bilər

Başqa bir əlamət də: Xəstələr bizə ən çox epilepsiya ilə müraciət edirlər. Yəni qıcolma olurlar. Bu epilepsiya müxtəlif növ ola bilər. Onlarda epilepsiya ola bilər.

Şişin yerləşməyinə görə əlamətlər

Yenə beyin şişinin yerləşməyinə görə müxtəlif klinik təzahürlər, müxtəlif simptomlar, şikayətlər xəstələdə ola bilir. Nə kimi? Məsələn, nitq mərkəzindədirsə, təbii ki, xəstə danışa bilmir, nitqi pozula bilir.

Yenə “frontal” dediyimiz ön hissələrdə bir şişlik varsa, bu xəstələrdə, reallıqla əlaqənin pozulması, xarakter dəyişiklikləri… Yəni, adam sakit və səssiz biri ikən, birdən xarakterinin dəyişməsi kimi, çox daha başqa, daha sərt biri olması kimi. Bu tip şikayətlər beyin şişində ola bilər.

Yenə motor korteks dediyimiz, yəni bədənimizin əzələlərini idarə edən beyin bölgəsindədirsə, sağ tərəfdədirsə, sol tərəfdə zəiflik görürük: qolda, ayaqda bir gücsüzlük, qüvvətsizlik –  hərəkət zəifliyi ilə müraciət edir bu tip xəstələr. Və əlbəttə ki, sol tərəfdədirsə, şiş sağ tərəfdə bir problem ola bilir.

Göz normaldır, amma görmədə problem varsa, beyin şişi ola bilər

Yenə, yerləşmə olaraq “oksipital lob” dediyimiz arxa tərəfdədirsə, görmə ilə bağlı problemlərlə xəstə bizə müraciət edir. Bunda da yenə, görmə itkisi olan xəstələrdə göz problemi yoxdursa, mütləq beyin şişləri və beyin tümörləri barədə düşünməliyik.

Beyincik yaxınlığında yerləşən şiş tarazlığımızı poza bilər

Kəllə sümüyü daxilində başqa bir bölgə də təbii ki, beyinciyin yerləşdiyi bölgədir. Əgər beyincikdə olarsa, təbii ki, beyincik, o bölgə bir az daha həssas bölgədir. Əgər həmin nahiyədədirsə, xəstədə koordinasiya pozulması, yerişin pozulması, tarazlığını saxlaya bilməmə, yıxılmalar – bu kimi şikayətlərlə xəstə bizə müraciət edir. Beyincik bölgəsində bu bir az daha böyükdürsə, ön hissədə ürəyimizi və tənəffüs sistemimizi idarə edən, bundan başqa “kəllə sinirləri” dediyimiz, bir sıra, məsələn, üz sinirlərimizi idarə edən sinirlər mövcuddur, bunlarla bağlı problemlərlə pasiyent bizə müraciət edir.

Beyin şişlərinin diaqnozu necə qoyulur?

Bu şikayətlərlə müraciət edən xəstələrimizə nə edirik?

İlk öncə ətraflı müayinə etməliyik ki, şişin harada olduğunu müəyyən etmək üçün, şişdirmi bu, yoxsa başqa bir problemdir, onları araşdırırıq. Çünki bəzi bənzər problemlər bəzi xəstəliklərdə, bəzi nevroloji xəstəliklərdə də oxşar problemlər yarana bilir.

Əlbəttə ki, qızıl standart – mütləq MRT çəkdiririk xəstələrimizə. Ehtiyac yaranarsa, KT-ni çəkdiririk və buna uyğun olaraq da ehtiyac qalarsa, göz dibi müayinəsi, ətraflı göz dibi müayinəsi etdikdən sonra xəstəliyin diaqnozunu dəqiqləşdiririk. Daha dəqiq, konkret bir diaqnoz qoyuruq.

Beyin şişlərinin müalicəsi necə aparılır?

Bundan sonra nə edəcəyik?

Əlbəttə ki, diaqnoza görə, şişin yerləşməyinə görə, xəstənin yaşına görə, şişin növünə görə əməliyyat edirik.

Heç bir həkim orada gördüyü, MRT-də gördüyü şiş barədə 100% dəqiq danışa bilməz.

Bizə xəstəliklərin adını verən patologiyadır. Odur ki, biz oradan onu götürməliyik, patologiyaya verməliyik, onlar bunu tədqiq etməlidir və sonra deməlidirlər ki, bu şiş hansı şişdir, neçənci dərəcədədir, böyümə sürəti necədir. Bəzi histopatoloji diaqnozlar, nəticələr deyirlər. Biz də ona görə, bundan sonra da xəstənin müalicəsini davam etdiririk.

Histopatologiya nəticəsinə görə müalicənin davamına qərar verilir

Əgər pis xəstəlikdirsə, əgər birinci dərəcə deyilsə… Birinci dərəcələr yaxşı xəstəliklərdir. Əməliyyat etdikdə, hamısını alsanız, “Bu iş bitdi” deməkdir. Amma birinci dərəcə deyilsə, xüsusilə də, 3-cü və ya 4-cü dərəcədirsə, xəstələrimizə mütləq şüa terapiyası və ya kimyaterapiya nəzərdə tutulmalıdır.

Prof. Dr. Özkan Tehli, Neyrocərrah


epileptik-qicolmalar-tutmalar.jpeg

17 May 2021 Neyrocərrahiyyə0

Epilepsiyanın diaqnozu necə qoyulur?

Epilepsiya diaqnozu anamnezlə, yəni xəstənin tarixçəsi ilə qoyulur və tutmanı müşahidə edərək, ən dəqiq diaqnozu qoya bilərik. 

Video elektroensefaloqrafiya dediyimiz bəzi müayinələr var xəstənin beyin dalğalarını ölçən… Bunları ölçdükdən sonra bu müayinələrlə birlikdə bu diaqnozu qoya bilərik. 

Ehtiyac olarsa MRT, KT diaqnostika metodlarına müraciət edə bilərik. Bu şəkildə diaqnoz qoya bilərik.

Epilepsiyanın müalicəsi necə aparılır?

Əslində dərmanla müalicə olunur. Hər şeydən əvvəl, xəstənin yaşından və epilepsiya növündən asılı olaraq dərman müalicəsi başlayır. Adətən, bu qrup xəstələri beyin cərrahları yox, nevropatoloqlar, nevrologiya mütəxəsissləri təqib edir. Onların verdikləri dərman müalicəsi ilə xəstələr təqib edilir. Tək bir dərmana cavab vermirsə, ikili dərmana keçirilə bilər. Bu dərmanların dozaları dəyişdirilə bilər. Bəzən 3 və ya 4 dərmana çıxıla bilər. Ancaq buna baxmayaraq xəstədə keçməyən qıcolmalar ola bilir. Belə olan halda, xəstənin beyin görüntülənməsində epileptik ocaq varsa, epilepsiyaya səbəb olacaq bir ocaq varsa, əməliyyatla aradan qaldırılması məqsədəuyğundur. 

Əməliyyat olunmasına və dərman qəbul edilməsinə baxmayaraq tutmalar hələ də davam edirsə, bu dəfə son illərdə geniş yayılmış epilepsiya batareyalarından – Vagus Sinir Stimulyatorlarından (VNS) istifadə edirik.

Xəstə yaxınları nələrə diqqət etməlidirlər? 

Davamlı tutması olan xəstələrin yaxınları daim onların yanında olmalıdırlar. Xüsusilə, evdən kənara çıxdıqda, sosial həyata qarışdıqda epileptik tutmalar yaşandığı zaman xəstə və xəstə yaxınları bəzi çətinliklərlə qarşılaşırlar. Bu səbəbdən xəstələrin yaxınları üçün də bu çox ciddi bir problemdir. Xəstəni hər zaman qorumalı və nəzarət etməlidirlər. Tutma zamanı xəstələr yıxılıb başını sərt bir yerə vura bilirlər. Yıxılmaya bağlı olaraq sınıqlar, çıxıqlar, sürüşmələr ola bilir bu xəstələrdə. Yenə, gecə, yuxuda ikən baş verən tutmalar zamanı, təəssüf ki, ölümə qədər gedən bir sıra ağır hallarla qarşılaşırıq. Xəstələrin yaxınları üçün də son dərəcə çətin keçən bir xəstəlikdir.

Vagus Sinir Stimulyatoru nədir?

Boynumuzda bir sinir var, Vagus deyilən. Bu sinirə bir elektrod yerləşdiririk və bir də batareya yerləşdiririk körpücük sümüyünün altına. 

Bu beyindəki aktivliyi tənzimləyən bir metoddur. Epilepsiyaları dayandırmaq, qarşısını almaq üçün istifadə edilən bir metoddur. 

Hər xəstəyə kömək edirmi? 100% effektivdirmi? Xeyr. Təəssüf ki, 100% effektiv deyil. Amma xəstələrin 10-20 faizində dərmanlardan tamamilə xilas olma şansı var. 80 faizə çatan nisbətlərdə də dərmanları VNS-lə birlikdə istifadə edərək, tutmaların dayandırılması, nəzarətdə saxlanılması mümkündür.

Prof.Dr. Özkan Tehli, Neyrocərrah




SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!





SAĞLAMLIĞINIZ SAĞLAMLIĞIMIZDIR!